ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නැෂනල් ඩිවෙලොප්මන්ට් බැංකුවේ (NDB) වංචා විමර්ශනය සම්බන්ධයෙන්
කටයුතු කරන ආකාරය මේ වනවිට නීති සම්පාදකයන්, මූල්ය විශේෂඥයන් සහ යහපාලන ක්රියාධරයන් අතර උණුසුම් විවාදයකට තුඩු දී තිබේ. මෙරට බැංකු ක්ෂේත්රයේ සිදු වූ දැවැන්තම වංචාවක් සම්බන්ධයෙන් නියාමන අධිකාරිය පමණට වඩා ප්රවේශම් සහගත, ලිහිල් ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන්නේද යන්න විවේචකයෝ දැඩිව ප්රශ්න කරති.
රුපියල් බිලියන 13.2 ක දැවැන්ත අභ්යන්තර වංචාවක් අනාවරණය වීමත් සමඟ මහජනතාවගෙන් දැඩි පීඩනයක් එල්ල වුවද, NDB බැංකුවේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය අත්හිටුවීමට හෝ බැංකුවේ පාලනය භාර ගැනීම සඳහා ස්වාධීන බලධාරියෙකු (Competent Authority) පත් කිරීමට මහ බැංකුව මෙතෙක් පියවර ගෙන නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුන් තෝරාගෙන ඇත්තේ, පවතින කළමනාකාරීත්වයටම එලෙසම කටයුතු කිරීමට ඉඩ හරිමින් මෙහෙයුම් කටයුතු සඳහා පමණක් සීමාවන් පැනවීමේ උපාය මාර්ගයකි.
මහ බැංකුව තම ස්ථාවරය සාධාරණීකරණය කරන්නේ ප්රධාන වශයෙන්ම තාක්ෂණික සහ විචක්ෂණශීලී කරුණු මත පදනම්වය. නිලධාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ වංචාව හේතුවෙන් මූල්ය අලාභයක් සිදු වුවද, NDB බැංකුව තවමත් අවම නියාමන ප්රාග්ධන අවශ්යතා සපුරාලන බවයි. ද්රවශීලතා දර්ශක ද අනිවාර්ය සීමාවන්ට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවතින බවත්, පාරිභෝගික තැන්පතුවලට කිසිදු අවදානමක් නොමැති බවත් බලධාරීහු පවසති. මෙම දර්ශක මත පදනම්ව, ක්ෂණිකව අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය ඉවත් කිරීම අසමානුපාතික ක්රියාවක් මෙන්ම එයින් ආයතනය අස්ථාවර විය හැකි බව ද ඔවුහු තර්ක කරති.
කෙසේ වෙතත්, මහ බැංකුවේ මෙම මෘදු පිළිවෙත මේ වනවිට දැඩි මතභේදයකට තුඩු දී තිබේ. බැංකු සහ යහපාලන විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ නියාමන මැදිහත්වීමක් සඳහා 'මූල්ය ස්ථාවරත්වය' පමණක්ම එකම නිර්ණායකය නොවිය යුතු බවයි. දශකයක් පුරා පැවති මෙවැනි දැවැන්ත වංචාවකට ඉඩ සැලසූ දිගුකාලීන පාලන දුර්වලතා හමුවේ, අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය තාවකාලිකව හෝ අත්හිටුවීම සහ ආයතනික ප්රතිසංස්කරණ අධීක්ෂණයට ස්වාධීන බලධාරියෙකු පත් කිරීම වැනි දැඩි නිවැරදි කිරීමේ පියවර අත්යවශ්ය බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.
රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) විසින් මෑතකදී පවත්වන ලද පාර්ලිමේන්තු විභාගවලදී මෙම ප්රශ්නය දැඩි අවධානයකට ලක් විය. NDB බැංකුවේ මූල්ය වාර්තාකරණයේ තිබූ ප්රධාන විෂමතාවන් වසර ගණනාවක් තිස්සේම සුපරීක්ෂණ ක්රියාවලියට හසු නොවී මඟහැරුණේ කෙසේදැයි මන්ත්රීවරු මහ බැංකු නිලධාරීන්ගෙන් දැඩිව ප්රශ්න කළහ. කිසිදු නියාමන අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව, ඇතැම් ශේෂ පත්ර අයිතමයන් (balance sheet items) දළ වශයෙන් රුපියල් බිලියන 1.5 සිට රුපියල් බිලියන 12 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් දක්වා අසාමාන්ය ලෙස වර්ධනය වීම මෙහිදී විශේෂ අවධානයට ලක් විය.
තත්ත්වය වඩාත් ආන්දෝලනාත්මක වූයේ මූලික අධිකරණ වෛද්ය විගණනයේ (forensic audit) විෂය පථයට අදාළ ඇතැම් කොටස් සකස් කිරීම සඳහා මුලින් NDB බැංකුවම සම්බන්ධ කරගෙන තිබූ බව හෙළි වීමත් සමඟය. පරීක්ෂණයට ලක්වෙමින් පවතින ආයතනයකටම සිය විමර්ශන පරාමිතීන්ට බලපෑම් කිරීමට ඉඩ දීම හරහා මහජන විශ්වාසය දැඩි ලෙස පළුදු වන බව විවේචකයෝ තර්ක කළහ. විගණනය සම්බන්ධ අවසන් බලය තමන් සතුව පවතින බව මහ බැංකු නිලධාරීන් අවධාරණය කළද, එම නිදහසට කරුණ මන්ත්රීවරුන්ගේ සැකය දුරු කිරීමට සමත් වූයේ නැත.
ඍජුවම කළමනාකරණයට මැදිහත් වෙනවා වෙනුවට මහ බැංකුව තෝරාගත්තේ සම්බාධක මාලාවක් පැනවීමය. ලාභාංශ ගෙවීම් අත්හිටුවීම, අභිමතය පරිදි සිදුකරන වියදම් සීමා කිරීම, ව්යාප්ති සැලසුම් අත්හිටුවීම සහ මෙහෙයුම් පාලනයන් පිළිබඳ අනිවාර්ය ස්වාධීන සමාලෝචන පැවැත්වීම ඊට ඇතුළත් විය. මෙම පියවර සමබර සහ නීත්යානුකූලව ආරක්ෂා කළ හැකි ඒවා බවට ඇතැමුන් පැවසුවද, විවේචකයන් පෙන්වා දෙන්නේ සිදු වී ඇති දැවැන්ත පාලන බිඳවැටීමේ පරිමාණයට සාපේක්ෂව මෙම පියවර කිසිසේත්ම ප්රමාණවත් නොවන බවයි.
මෙම අර්බුදය ජාත්යන්තරයේ ද අවධානයට ලක්ව ඇත. ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය ක්ෂේත්රය පිළිබඳ සමාලෝචනවලදී ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) ද මෙම සිදුවීම පෙන්වා දී ඇති අතර, වඩාත් ශක්තිමත් මෙහෙයුම් අවදානම් කළමනාකරණයක් සහ මුදල් විශුද්ධිකරණ විරෝධී පාලනයන්හි අවශ්යතාවය ඔවුන් අවධාරණය කර තිබේ.
අවසාන වශයෙන්, මෙම විවාදය හුදෙක් NDB බැංකුවට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. පද්ධතිමය වශයෙන් වැදගත් වන මූල්ය ආයතන තුළ මෙවැනි ප්රධාන පාලන බිඳවැටීම් සිදු වූ විට නියාමකයන් ඊට ප්රතිචාර දැක්විය යුත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ පුළුල් කතිකාවතක් බවට මෙය පත්ව ඇත. මෙහි අවසන් ප්රතිඵලය මගින්, ශ්රී ලංකාවේ බැංකු අධීක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් වන නියාමන වගවීම සහ මහජන අපේක්ෂාවන් නැවත නිර්වචනය කරනු ඇත.
මූලාශ්රය - lankanews.lk
