ඩොලර් පිච්චීම, දේශපාලන මායාව සහ පයින් යන මිනිසාගේ කරපිටට වැටුණු වාහන ආනයනයේ බර

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් (IMF) මාස ගණනාවක සාකච්ඡා සහ දැඩි කොන්දේසි ඉටුකිරීමෙන් පසු

අපට හිමිවූ පස්වන සහ හයවන ණය වාරික දෙකෙහිම මුළු එකතුව ඩොලර් මිලියන 695කි. නමුත් ඊට සාපේක්ෂව එකම එක මාසයකදී (අප්‍රේල් මාසයේ) ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන බිල ඩොලර් මිලියන 886ක් දක්වා ඉහළ ගියේය. එනම්, අප්‍රේල් මාසයේ සමස්ත ආනයන වියදම වූ ඩොලර් මිලියන 2,457න් 36%ක්ම වැය වී ඇත්තේ හුදෙක් වාහනවලින් පුළුස්සා දැමීම සඳහාය.

මෙම සංඛ්‍යා දත්ත අපට කියාපාන සැබෑ කතාව කුමක්ද? එය හුදෙක් ආර්ථික අර්බුදයක් පමණක් නොව, දේශපාලන බල ලෝභය වෙනුවෙන් රටේ ආර්ථිකය යළි යළිත් බිලිදීමේ ඛේදවාචකයකි.

වාහන ආනයනය: ගෝඨාභය, රනිල් සහ අනුරගේ දේශපාලන සූදුව

ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය අර්බුදය උත්සන්න වීමත් සමඟ 2020 දී ගෝඨාභය රාජපක්ෂ රජය විසින් වාහන ආනයනය මුළුමනින්ම නතර කරන ලදී. ඉන්පසුව පැමිණි රනිල් වික්‍රමසිංහ පාලනය යටතේද, ආර්ථිකයේ පැවති අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් එම තීරණය එලෙසම පවත්වාගෙන යාමට පියවර ගැනුණි.

නමුත් ඉන්පසු බලයට පත් වූ අනුර කුමාර දිසානායක රජය සිදුකළේ කුමක්ද? විවිධ ආර්ථික විශේෂඥයන්, මහ බැංකුව සහ වගකිවයුතු පාර්ශ්වයන් දැඩි ලෙස අනතුරු අඟවද්දීත්, රටේ ආර්ථිකය දැන් "පරිපූර්ණ" (Perfect) මට්ටමක පවතින බව ලෝකයට සහ ජනතාවට පෙන්වීමේ දේශපාලන මායාව නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඔවුන් වාහන ආනයනය යළි ආරම්භ කළේය.

එහෙත් ආර්ථික විද්‍යාවේ යථාර්ථය දේශපාලන වේදිකාවේ කතාවලට වඩා ප්‍රබලය. මාසිකව ඩොලර් මිලියන 886ක ඉන්ධන බිලක් ගෙවන රටකට, තවත් වාහන ගෙන්වීමේ ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක ඉතා ඉක්මනින්ම පැමිණියේය. ඩොලර් සංචිත මත ඇති වූ දැඩි පීඩනය සහ විනිමය අනුපාත කඩා වැටීමේ අවදානම හමුවේ, මේ වන විට යළිත් වරක් වාහන ආනයනයට සීමා පැනවීමට රජයට සිදුවී තිබේ. බලය තහවුරු කරගැනීම වෙනුවෙන් රට යකාට ගියත් කමක් නැතැයි සිතා ගත් අදූරදර්ශී "පොපියුලිස්ට්" (Populist) තීරණවල ප්‍රතිඵලය මෙයයි.

ලක්ෂ 90ක වාහන සහ ඩොලර් පිච්චීමේ කලාව

දැනටමත් ශ්‍රී ලංකාවේ මාර්ග පද්ධතියට දරාගත නොහැකි තරමේ වාහන ප්‍රමාණයක් ධාවනය වේ. නිල දත්ත අනුව දළ වශයෙන් ලක්ෂ 90ක පමණ වාහන ප්‍රමාණයක් ලංකාව තුළ ලියාපදිංචි වී ඇත. තවත් වාහන ආනයනය කිරීම යනු කුමක්ද? එය සෘජුවම රටේ ඉන්ධන දහනය තවදුරටත් ඉහළ නැංවීමකි.

"ඉන්ධන දහනය යනු සරලවම අපගේ සීමිත ඩොලර් පිච්චීමකි."

අපනයනවලින් සහ ශ්‍රමිකයන් එවන දුක් මහන්සි වූ මුදලින් උපයා ගන්නා ඩොලර්, ට්‍රැෆික් එකේ රස්තියාදු වෙමින් දුම බවට පත්කිරීම කිසිසේත්ම තිරසර ආර්ථිකයක් නොවේ. IMF එකෙන් ලැබෙන ඩොලර් මිලියන 695ට වඩා වැඩි මුදලක් (මිලියන 886ක්) එක මාසයක් තුළ වාහනවලට තෙල් ගැසීමට වැය කරන්නේ නම්, අප මේ ගමන් කරන්නේ කුමන දිශාවකටද?

දූෂණය යටගැසීමේ "දේශපාලන ඇල්ගොරිදමය"

මේ සියල්ල අතරේ, පසුගිය කාලයේ හදිසි මිලදී ගැනීම් (Emergency Purchases) නාමයෙන් වැඩි මිලට ඉන්ධන ගෙන්වා සිදුකළ කෝටි ගණනක මහා පරිමාණ වංචාවන් සහ පාඩු පිළිබඳ කතිකාව අද මුළුමනින්ම යටපත් වී ඇත. සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිදම හැසිරවීමට දක්ෂ වත්මන් දේශපාලන යාන්ත්‍රණයන් විසින් ඉතා සූක්ෂම ලෙස වෙනත් ජනප්‍රිය මාතෘකා සමාජගත කරමින් සැබෑ හොරුන් සහ ප්‍රශ්න වසන් කර ඇත. ඉන්ධන මිල සූත්‍රය හරහා පාඩුව පියවා ගන්නා බව පවසන රජය, මේ දූෂිත ගනුදෙනුවලින් වූ පාඩුවද වක්‍රව අයකර ගන්නේ මහජනතාවගෙන්මය.

පයින් යන මිනිසා ගෙවන වන්දිය

ඉන්ධන වියදම් ඉහළ යාමේ බර දැරීමට සිදුවන්නේ වාහන හිමියන්ට පමණක් නොවේ. ඉන්ධන සහනාධාර ඉවත් කර මිල ඉහළ දැමීමේ ඍජු ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඉදිරි මාසවලදී විදුලි ගාස්තු, ප්‍රවාහන ගාස්තු සහ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ මිල යළිත් අහස උසට යාමය.

තමන්ගේම කියා යතුරුපැදියක් හෝ නොමැති, පයින් ඇවිදගෙන යන, බස් රථයේ එල්ලී යන සාමාන්‍ය කම්කරුවා හෝ ගොවියා මේ අර්බුදයෙන් නිදහස් ද? නැත. දේශපාලනඥයන් සිය ප්‍රතිරූපය නංවා ගැනීමට වාහන ආනයනය විවෘත කළ විට, ඉන් වැඩිවන ඉන්ධන බිල පියවීමට සිදුවන්නේ පයින් යන මිනිසාටය. ඔහු මිලදී ගන්නා හාල් කිලෝවේ, පරිප්පු ඇටයේ සහ ඖෂධ පෙත්තේ මිල හරහා, ඔහු කිසිදිනක පරිභෝජනය නොකළ ඒ දැවැන්ත ඩොලර් දහනයට ඔහු වන්දි ගෙවයි.

සාමාන්‍ය පුරවැසියාට අද අවශ්‍ය වී ඇත්තේ වාහන හෝ අධිපරිභෝජනය නොවේ; තුන්වේල කා බී තම දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ මූලික අයිතියයි. එහෙත් දේශපාලන පැවැත්ම වෙනුවෙන් ගන්නා වැරදි තීරණ නිසා, ඒ මූලික අවශ්‍යතා පවා ජනතාවගෙන් ඈත් වෙමින් පවතී. අපට අවශ්‍ය වන්නේ ණය අරගෙන දුම බවට පත් කරන ආර්ථිකයක් නොව, පොදු ප්‍රවාහනය ශක්තිමත් කළ තිරසර ප්‍රතිපත්තියකි. එසේ නොමැතිව, දේශපාලනඥයින්ගේ "පරිපූර්ණ ආර්ථික" මායාවන් තුළ තවදුරටත් රැවටීමට ලක්වුවහොත්, මේ විනාශකාරී චක්‍රයෙන් අපට කිසිදා ගැලවිය නොහැක.

# නිරොමි සුබ්‍රමනියම්