යාපනය මහාධිකරණයේ විනිසුරු අසුනට ඒ. ජී. ඇලෙක්ස්රාජා පත්වන්නේ 2026 අප්රේල් 22 වන දාය.
එහෙත් මාසයක් යාමටත් මත්තෙන්, එනම් මැයි 31 දින සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි ඔහුව හදිසියේම බදුල්ල සිවිල් අභියාචනා මහාධිකරණයට මාරු කර යැවේ. සාමාන්ය රාජ්ය සේවකයෙකුගේ ස්ථානමාරුවක් අපට එතරම් විශේෂ ප්රවෘත්තියක් නොවන්නට පුළුවන. එහෙත්, මෙම ස්ථානමාරුව සිදුවන්නේ උතුරු පළාත් ආණ්ඩුකාරවරයා වගඋත්තරකරුවෙකු වූ පෙත්සමකට අදාළව විනිසුරුවරයා විසින් ආණ්ඩුකාරවරයාට එරෙහිව අතුරු නියෝග කිහිපයක් නිකුත් කිරීමෙන් අනතුරුවය.
මේ වන විට යාපනය නීතිඥ සංගමය ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක වෙත ලිපියක් යවමින් පවසන්නේ, මෙය සාමාන්ය පරිපාලන ක්රියාවලියක් නොව විනිසුරුවරයාගේ තීන්දුවලට එරෙහිව ආණ්ඩුකාරවරයා ඇතුළු දේශපාලන අධිකාරිය සිදුකළ මැදිහත්වීමක ප්රතිඵලයක් බවට බරපතල සැකයක් පවතින බවයි.
අධ්යයනයන්හි නරත සිසුන්ට මෙන්ම රටේ ප්රජාතන්ත්රවාදය පිළිබඳව උනන්දු වන ඕනෑම පුරවැසියෙකුට මෙම සිදුවීම ශ්රී ලංකාවේ ව්යවස්ථාදායකය, විධායකය සහ අධිකරණය අතර පවතින ගැටුම මනාව වටහා ගත හැකි කදිම පාඩමකි.
ප්රජාතන්ත්රවාදයේ තුන්පනේ සහ බලතල බෙදීම (Separation of Powers)
ඕනෑම ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක මූලික කුළුණු තුන වන්නේ ව්යවස්ථාදායකය (පාර්ලිමේන්තුව), විධායකය (ජනාධිපති ප්රමුඛ කැබිනට් මණ්ඩලය සහ නිලධාරීන්) සහ අධිකරණයයි. ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 3 සහ 4 වන වගන්ති මගින් ජනතාවගේ පරමාධිපත්ය බලය මෙම ආයතන තුන හරහා ක්රියාත්මක වන ආකාරය දක්වා ඇත.
මෙහිදී එක් ආයතනයක් තවත් ආයතනයක් යටපත් නොකළ යුතුය. විශේෂයෙන්ම අධිකරණය, විධායකයේ බලපෑම්වලින් මුළුමනින්ම ස්වාධීන විය යුතුය. ආණ්ඩුකාරවරයෙකු (විධායකයේ නියෝජිතයෙකු) තමන්ට එරෙහිව තීන්දුවක් දුන් පමණින්, තමන්ගේ දේශපාලන බලය භාවිත කර විනිසුරුවරයෙකු මාරු කර යවන්නේ නම්, එය බලතල බෙදීමේ මූලධර්මයට එල්ල කරන මාරාන්තික ප්රහාරයකි.
ස්ථානමාරු කිරීම් කාගේ රාජකාරියක්ද?
නීති සිසුන් විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් ව්යවස්ථානුකූල ආයතනයක් වන්නේ 'අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවයි' (Judicial Service Commission - JSC). ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව පහළ අධිකරණ සහ මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ පත්වීම්, ස්ථානමාරු කිරීම් සහ විනය පාලනය සම්බන්ධ පූර්ණ බලය ඇත්තේ මෙම කොමිසමටයි.
පරිපාලනමය අවශ්යතා මත විනිසුරුවරුන් ස්ථානමාරු කිරීමේ බලය කොමිසමට ඇත. නමුත් ගැටලුව මතුවන්නේ එහි වේලාව (Timing) සහ පසුබිමයි. පත්වීමක් ලබා මාසයක් ඇතුළත, දේශපාලනඥයෙකුට එරෙහිව තීන්දුවක් දුන් වහාම මෙම මාරුවීම ලැබීම පිටුපස "අදෘශ්යමාන හස්තයක්" ක්රියාත්මක වූවාද යන සැකය යාපනය නීතිඥ සංගමය මතු කරන්නේ එබැවිනි.
ව්යවස්ථාවේ 111(ඇ) වගන්තිය: අතපෙවීම්වලට එරෙහි නෛතික පවුර
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 111(ඇ) [Article 111C] වගන්තිය ඉතා ප්රබල එකකි. ඒ අනුව කිසිදු පුද්ගලයෙකුට අධිකරණ නිලධාරියෙකුගේ කටයුතුවලට යම්කිසි ආකාරයකින් මැදිහත් වීම හෝ බලපෑම් කිරීම සපුරා තහනම්ය. එය වසරක් දක්වා බන්ධනාගාරගත කළ හැකි බරපතල වරදකි. යාපනය නීතිඥ සංගමයේ චෝදනාව සත්ය නම්, මෙම ස්ථානමාරුව පිටුපස සිටින දේශපාලන බලධාරීන් ඍජුවම උල්ලංඝනය කර ඇත්තේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ මෙම වගන්තියයි.
ඉතිහාසය දෙසට හැරී බැලීමක්: මීට පෙර මෙහෙම වෙලා නැද්ද?
අධිකරණය සහ විධායකය අතර මෙවැනි ගැටුම් ශ්රී ලංකාවට අලුත් දෙයක් නොවේ. ඉතිහාසය පිරික්සීමේදී මෙවැනි කලු පැල්ලම් කිහිපයක්ම අපට හමුවේ.
මුලතිව් මහේස්ත්රාත් ටී. සරවනරාජා සිද්ධිය (2023)
කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ ආන්දෝලනාත්මක නඩුව ඇතුළු නඩු කිහිපයක් විභාග කළ මුලතිව් මහේස්ත්රාත්වරයාට, නීතිපතිවරයා සහ විවිධ දේශපාලන පාර්ශවවලින් එල්ල වූ දැඩි බලපෑම් සහ ජීවිත තර්ජන හමුවේ සිය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වී රටින් පිටව යාමට සිදුවිය. එය ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ජාත්යන්තරයේ පවා දැඩි කතාබහක් ඇති කළේය.
අගවිනිසුරු ශිරාණි බණ්ඩාරනායක දෝෂාභියෝගය (2013)
දිවි නැගුම පනත ඇතුළු රජයේ ඇතැම් තීරණවලට එරෙහිව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් තීන්දු ලැබෙන විට, එවකට පැවති රජය විසින් 43 වන අගවිනිසුරුවරියව දෝෂාභියෝගයක් මගින් ඉවත් කරන ලදී. එය විධායකය සහ ව්යවස්ථාදායකය එක්ව අධිකරණය යටපත් කළ ප්රබලම අවස්ථාවක් ලෙස නීති ඉතිහාසයට එක්ව ඇත.
මෙම අතීත සිදුවීම් පෙන්වා දෙන්නේ දේශපාලන බලධාරීන්ට එරෙහිව යුක්තිය පසිඳලීමට යාමේදී ලාංකේය විනිසුරුවරුන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන අවදානමයි.
යුක්තිය ඉටුවීම පමණක් ප්රමාණවත්ද?
නීති ක්ෂේත්රයේ භාවිතා වන ලොව ප්රකට කියමනක් ඇත.
"යුක්තිය ඉටුවීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ; යුක්තිය ඉටුවන බව සැමට පෙනෙන්නටද තිබිය යුතුය." (Justice must not only be done, but must also be seen to be done - R v Sussex Justices, 1924)
විනිසුරු ඇලෙක්ස්රාජා මහතාගේ ස්ථානමාරුව හුදෙක් පරිපාලනමය තීරණයක් ලෙස අධිකරණ සේවා කොමිසම පැවසුවද, සාමාන්ය ජනතාවට සහ නීති ප්රජාවට එය පෙනෙන්නේ දේශපාලන පළිගැනීමක් ලෙසිනි. එසේ පෙනීමම අධිකරණය කෙරෙහි ඇති මහජන විශ්වාසය කඩ වීමට ප්රමාණවත්ය.
යාපනය නීතිඥ සංගමය ජනාධිපතිවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ අධිකරණයේ කටයුතුවලට බලපෑම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් "ශුන්ය ඉවසීමේ" (Zero Tolerance) ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන ලෙසයි. මෙය එක් විනිසුරුවරයෙකුට අදාළ ප්රශ්නයක් පමණක් නොවේ. හෙට දවසේ ඕනෑම සාමාන්ය පුරවැසියෙකුට රජයේ අසාධාරණයකට එරෙහිව අධිකරණයට යාමට සිදුවුවහොත්, එම නඩුව අසන විනිසුරුවරයාට බියකින් තොරව තීන්දුව දිය හැකිද යන ප්රශ්නය මෙහි ගැබ්ව ඇත.
නීතියේ ආධිපත්යය සුරක්ෂිත වීමට නම්, දේශපාලනඥයාගේ සෙවනැල්ල අධිකරණ ශාලාවට වැටීම වහාම නැවැත්විය යුතුය. ජනාධිපතිවරයා සහ අදාළ බලධාරීන් මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් ගන්නා ඉදිරි පියවර දෙස සමස්ත නීති ප්රජාවම ඇස් දල්වා බලා සිටින්නේ එබැවිනි.
(සටහන: ව්යවස්ථානුකූල අයිතීන් සහ නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳ ගැඹුරු අධ්යයනයක නිරත වන නීති හා දේශපාලන විද්යා සිසුන්ට, මෙම සිදුවීම තුළින් විධායකය සහ අධිකරණය අතර ඇති සැබෑ ප්රායෝගික ගැටුම් විශ්ලේෂණය කිරීමට මනා පිටිවහලක් ලැබෙනු ඇත.)
Daily Mirror පුවත්පතේ පළවූ 'Jaffna Bar Association calls for probe into transfer of High Court Judge' ලිපිය මූලාශු කරගනිමින් සකස් කෙරිනි.
#සමාරා පරණවිතාන
