විදුලි බල ක්ෂේත්රයේ නව ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක වෙමින් පවතින පසුබිමක,
විදුලි උත්පාදනය සඳහා වැයවන ඉන්ධන පිරිවැය අධික ලෙස ඉහළ දමා පෙන්වීමේ බරපතල අක්රමිකතාවක් පිළිබඳව ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාවේ (PUCSL) දැඩි අවධානය යොමු වී තිබේ. ඒ අනුව, රාජ්ය හිමිකාරීත්වය සහිත Electricity Generation Lanka (Pvt) Ltd (EGL) සමාගම විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති සැක කටයුතු පිරිවැය දත්ත සම්බන්ධයෙන් එළඹෙන සැප්තැම්බර් 04 වන දින විධිමත් මහජන පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීමට මේ වනවිට තීරණය කර ඇත.
වසර 56ක ලංකා විදුලිබල මණ්ඩල ඒකාධිකාරිය බිඳ දමමින් 2026 මාර්තු මාසයේදී නව ස්වාධීන සමාගම් හයක් ස්ථාපිත කරන ලද්දේ ක්ෂේත්රයේ විනිවිදභාවය සහ මූල්ය ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීමේ අරමුණෙනි. එහෙත්, එම ප්රතිසංස්කරණ යටතේ උත්පාදන වගකීම පැවරුණු EGL සමාගම, ලෝක වෙළඳපලේ ඉන්ධන මිලට සහ දේශීය සැපයුම් පිරිවැයට කිසිසේත් නොගැලපෙන දැවැන්ත පිරිවැය වාර්තා දිගින් දිගටම ඉදිරිපත් කරමින් සිටින බව අනාවරණය වී ඇත.
මෙම අතිශයෝක්තියෙන් යුත් පිරිවැය වාර්තා කිරීම් හරහා විදුලි ඒකකයක සැබෑ උත්පාදන පිරිවැය නිවැරදිව ගණනය කිරීමට නියාමකයාට දැඩි බාධා එල්ල වී තිබේ. ජනාධිපති නීතිඥ චන්දන ලියනපටබැඳි මහතාගේ මෙහෙයවීමෙන් පැවැත්වෙන මෙම මහජන පරීක්ෂණයේදී, EGL සමාගමේ මෙන්ම අදාළ ඉන්ධන සැපයුම්කරුවන්ගේ සැබෑ වියදම් සහ ගනුදෙනු නීතිමය රාමුවක් තුළ දැඩි ප්රශ්න කිරීමකට ලක් කෙරෙනු ඇත.
මෙම අර්බුදයේ මූලය වන්නේ හුදු ගණිතමය වරදක් නොව, බලශක්ති ක්ෂේත්රය තුළ තවදුරටත් ක්රියාත්මක වන ප්රසම්පාදන අක්රමිකතාවයි. විශේෂයෙන්ම ලක්විජය බලාගාරය සඳහා Trident Chemphar සහ Taranjot Resources වැනි සමාගම් හරහා ගෙන්වන ලද, නියමිත තාප ධාරිතාව (6,150 kcal/kg) නොමැති බාල ගල්අඟුරු හේතුවෙන් යන්ත්රවල කාර්යක්ෂමතාව දැඩි ලෙස පහත වැටී ඇත. ඒ වෙනුවට අධික පිරිවැයක් සහිත ඩීසල් සහ බර තෙල් (HFO) තාප බලාගාර වැඩි වශයෙන් ක්රියාත්මක කිරීමට සිදුවීමෙන් මාස හතරක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළදී පමණක් EGL සමාගම රුපියල් බිලියන 5.68ක සෘජු මූල්ය අලාභයක් ලබා තිබේ.
මෙහි ඇති වඩාත් ඛේදජනක සහ අවදානම් සහගත තත්ත්වය නම්, මෙම කළමනාකරණ සහ ප්රසම්පාදන දුර්වලතාවල සම්පූර්ණ පාඩුව අවසාන පාරිභෝගිකයා මත පැටවීමට දරන උත්සාහයයි. ජාතික පද්ධති මෙහෙයුම්කරු විසින් ඉදිරිපත් කළ රුපියල් බිලියන 38ක උත්පාදන පිරිවැය හිඟය සෘජුවම ගාස්තු වෙත එක් කළේ නම් සමස්ත විදුලි බිල 18%කින් පමණ ඉහළ යනු ඇත. රජයේ රුපියල් බිලියන 15ක සහනාධාරය හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයා මත පැටවෙන බර යම් පමණකට පාලනය වුවද, බාල ගල්අඟුරු භාවිතය නිසා වූ බිලියන 5.68ක අලාභය කිසිසේත්ම විදුලි ගාස්තුවලට එක් නොකළ යුතු බවට PUCSL ගෙන ඇති දැඩි තීරණය පාරිභෝගිකයාට සහනයකි.
මීට අමතරව, විනිවිදභාවයෙන් යුත් ඉන්ධන සැපයුම් ගිවිසුම් සහ බලශක්ති මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමේ ප්රමාදය ද අක්රමිකතාවන්ට තෝතැන්නක් වී ඇත. නියාමන නියෝග කඩ කරමින් විනිවිදභාවයකින් තොරව කටයුතු කරන NSO සමාගමට එරෙහිව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීමට කොමිෂන් සභාව ගෙන ඇති තීරණය මෙම මූල්ය විනය ඇති කිරීමේලා තීරණාත්මක පියවරකි.
අවසාන වශයෙන්, EGL හි ඉන්ධන පිරිවැය අර්බුදය සමස්ත ජාතියටම කියාපාන්නේ හුදු නියාමනයෙන් පමණක් මෙම ව්යුහාත්මක අර්බුදය විසඳිය නොහැකි බවයි. වසරකට ඩොලර් බිලියන ගණනක් විදේශ රටවලට ගලා යන තාප විදුලි උත්පාදනයෙන් මිදී, 2030 වන විට 70%ක පුනර්ජනනීය බලශක්ති ඉලක්කය වෙත වේගයෙන් ගමන් කිරීම හැර වෙනත් තිරසාර විකල්පයක් ශ්රී ලංකාවට නොමැත. සැප්තැම්බර් 04 වන දින පැවැත්වෙන මහජන පරීක්ෂණය, රාජ්ය සමාගම්වල අකාර්යක්ෂමතාවේ බර ජනතාව පිට පැටවීම වැළැක්වීමේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් වනු ඇත.
මූලාශ්ර: ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL), The Sunday Times වාර්තා සහ ක්ෂේත්රයේ අදාළ පර්යේෂණ දත්ත.
Right to Reply
As a responsible media organization, we strictly uphold the "Right to Reply". If you or your organization are mentioned in any of our articles and wish to express an objection, share a different perspective, or provide a factual clarification, you have the right to do so. We are committed to fair and balanced journalism.
Please submit your responses or clarifications to:
[This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. / whatsapp 0774945996]
Editor's mail - This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
