බාල ඖෂධ වංචා නඩුවෙන් හෙළිවන රාජ්ය පරිපාලන අන්ධභාවයේ නෛතික විග්රහය
ශ්රී ලංකාවේ සමකාලීන රාජ්ය පරිපාලන සහ මූල්ය පාලන ඉතිහාසය තුළ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් සලකුණු කරනු ලබන
'ප්රමිතියෙන් තොර බාල ඖෂධ මිලදී ගැනීමේ නඩුව' පසුගියදා (19) විශේෂ මහාධිකරණයේදී විභාගයට ගැණුනි. බාල ඖෂධ මෙරටට ගෙන්වා රජයට රුපියල් කෝටි 14 ක මූල්ය අලාභයක් සිදු කිරීම ඇතුළු චෝදනා 13 ක් යටතේ නීතිපතිවරයා විසින් පවරා ඇති මෙම නඩුව, ස්ථිර ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල වන ප්රියන්ත ලියනගේ (සභාපති), විරාජ් වීරසූරිය සහ තිලකරත්න බණ්ඩාර යන විනිසුරුවරුන් ඉදිරියේ විභාග වෙයි.
එදින සාක්ෂි කූඩුවට කැඳවා තිබුණේ මුදල් අමාත්යාංශයේ රාජ්ය ව්යාපාර දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු අධ්යක්ෂ ජනරාල් ටී. ඒ. සුසන්ත අතුල කුමාරය. නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල් ලක්මිණි ගිරිහාගම විසින් මෙහෙයවන ලද එම සාක්ෂි විභාගය, හුදෙක් අපරාධමය චෝදනාවකට එහා ගිය, ලාංකීය රාජ්ය සේවයේ පවතින ව්යුහාත්මක දෝෂ සහ නිලධාරීන්ගේ වගකීම් විරහිත භාවය අධිකරණය හමුවේ නිරාවරණය කළ කැඩපතක් බඳුය.
අධිකරණය හමුවේ දිගහැරුණු සුවිශේෂී තර්ක විවාද
ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේදී නිලධාරීන් ලේඛන පරීක්ෂා නොකර අන්ධ විශ්වාසය මත කටයුතු කිරීම සම්බන්ධයෙන් නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්වරිය විසින් එල්ල කරන ලද ප්රශ්න මාලාව හමුවේ රාජ්ය පරිපාලනයේ බරපතළ ලිහිල්භාවයක් ප්රදර්ශනය විය.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්: අතින් ලියපු කොළ තිබුණෙ කවර අන්දමකින් ද?
සාක්ෂිකරු (සුසන්ත අතුල කුමාර): ගොනුවක් ලෙස. එය ඒ වෙලාවේ බලන්නත් බැහැ, අපිළිවෙලයි. එය මුද්රිත පිටපතක් නෙවෙයි. අඩුම මිල, කාලය, ගුණාත්මක භාවය ගැන වෛද්ය ජයනාත් විසින් පැහැදිලි කළා. ඔහු ඒ ලේඛනය අතට අරන් පැහැදිලි කළා.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්: කමිටුව තීරණයක් ගත්තේ නැද්ද?
සාක්ෂිකරු (සුසන්ත අතුල කුමාර): ඔව් අපි තවදුරටත් ප්රශ්න කළා. එතකොට කිව්වා කැබිනට් පේපරයක් දාල තියෙනවා, තොග අවසන් වී ඇති ඖෂධ ඉක්මණින්ම ගත යුතුයි කියා. ඉන්දියන් ණය ආධාර ක්රමයේ මුදල් ඉතිරිවෙලා තියෙනවා, එයින් ගත හැකිය කියා කිව්වා. මම ඒ ලේඛනය අතට අරන් කියෙව්වේ නැහැ.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්: වෛද්ය ජයනාත් පෙර කී කරුණු මෙම ලේඛනයට ඇතුළත් කර තිබෙනවා ද? ඔබ හෝ කමිටුවේ ඉතිරි දෙදෙනා මෙම ලේඛන දෙක සසඳා බැලුවාද?
සාක්ෂිකරු (සුසන්ත අතුල කුමාර): නැහැ. එම අත්අකුරු කියවන්න අපහසුයි. ඒ වගේම කාලයක් එක්ව කටයුතු කළ නිසා අවිශ්වාස කළේ නැහැ.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්: ඔබලා පුද්ගලිකව මෙම ලේඛන පරික්ෂා කර බැලුවාද?
සාක්ෂිකරු (සුසන්ත අතුල කුමාර): නැහැ. අපි තුන්දෙනාට එක ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කරල තිබුණේ.
නෛතික සහ රාජ්ය පරිපාලන විග්රහය: නිලධාරී අන්ධභාවය
සාක්ෂිකරුගේ ප්රකාශ පදනම් කරගනිමින්, ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය පරිපාලන යාන්ත්රණය සහ රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණය (Public Financial Management) සම්බන්ධයෙන් පවතින බරපතළ නෛතික ගැටලු ත්රිත්වයක් හඳුනාගත හැකිය:
I. භාරකාරත්ව මූලධර්මය (Public Trust Doctrine) සහ 'Rubber-Stamping' සංස්කෘතිය
ප්රසම්පාදන කමිටු සාමාජිකයෙකු යනු හුදෙක් අසුනක් හොබවන නිලධාරියෙකු නොව, මහජන මුදල් පිළිබඳ භාරකරුවෙකි. සාක්ෂිකරු ප්රකාශ කරන පරිදි "අත්අකුරු කියවීමට අපහසු වීම" හෝ "කියවීමට කාලයක් නොමැති වීම" වැනි පරිපාලනමය නිදහසට කරුණු නීතිය ඉදිරියේ වලංගු නොවේ. මුදල් රෙගුලාසි (Financial Regulations) මගින් කමිටු සාමාජිකයින්ට පවරා ඇති පෞද්ගලික සහ සාමූහික වගකීම , වෙනත් සම්බන්ධීකරණ නිලධාරියෙකුගේ (වෛද්ය ජයනාත්) සාරාංශගත විස්තර කිරීම් මත පමණක් අන්ධ ලෙස විශ්වාස කර අනුමත කිරීම (Rubber-stamping) බරපතළ රාජකාරි පැහැර හැරීමකි.
II. 'හදිසි මිලදී ගැනීම්' සහ 'කැබිනට් අනුමැතිය' නෛතික පලිහක් කරගැනීම
"කැබිනට් මණ්ඩල තීරණය මත පත්කළ කමිටුවක් නිසා තවදුරටත් කැබිනට් අනුමැතිය අවශ්ය නැතැයි සිතුවා" යන සාක්ෂිකරුගේ ප්රකාශයෙන් ගම්ය වන්නේ ඉහළ දේශපාලන අධිකාරියේ තීන්දු, නිලධාරීන් විසින් තමන්ගේ වගකීම්වලින් මිදීමට පලිහක් කරගන්නා ආකාරයයි. රටේ පැවැති 'ඖෂධ හිඟය' හෝ 'හදිසි අවශ්යතාවය' යන කරුණු මත විධිමත් මුද්රිත ලේඛන, EOI (අභිලාෂ කැඳවීම්) දැන්වීම් පරීක්ෂා නොකර , අපිළිවෙල අතින් ලියූ ලේඛන මත කෝටි ප්රකෝටි ගණනක මහජන මුදල් වැය කිරීමට අනුමැතිය දීම සමස්ත පද්ධතියේම පවතින නොදැනුවත්කම හෝ සාපරාධී නොසැලකිලිමත්කම (Criminal Negligence) පෙන්නුම් කරයි.
III. අභ්යන්තර පාලන යාන්ත්රණයේ බිඳවැටීම
නඩුවට අදාළ 'හියුමන් ඉමියුනොග්ලොබියුලින්' ඖෂධ ප්රමාණය 22,500 සිට 7,500 දක්වා වෙනස් කිරීම වැනි බරපතළ දත්ත විකෘති කිරීමක් , සාමාන්ය පරිපාලන පද්ධතිය තුළින් හසු නොවී, පසුව පැවැත්වූ විනය පරීක්ෂණයකදී පමණක් අනාවරණය වීමෙන් පෙනී යන්නේ රාජ්ය ආයතන සතු පසු-සංසන්දන යාන්ත්රණයන්හි පවතින අක්රීය භාවයයි. කමිටුව විසින් අභ්යන්තර විගණකවරයා කැඳවීමට කටයුතු නොකිරීම ද මෙහි ඇති බරපතළ ක්රියාපටිපාටිමය දෝෂයකි. දේශපාලකයින්ට පමණක් ඇඟිලි දිගුකර තම වෘත්තීය වගකීම මගහැර යන්නට නොහැකි බව මෙම නඩු විභාගය තුළින් රාජ්ය සේවයට පෙන්වා දෙන්නකි.
අපක්ෂපාතී නෛතික ස්ථාවරය (Sub-judice Rule)
අධිකරණය හමුවේ පවතින නඩුවක් විචාරය කිරීමේදී පාර්ශව ද්විත්වයේම නෛතික තර්කනයන් දෙස සමබරව බැලිය යුතුය.
-
පැමිණිලි පාර්ශවය (රජය): උත්සාහ කරන්නේ ක්රමානුකූලව සැලසුම් කරන ලද වංචාවකට නිලධාරීන්ගේ අනුදැනුම හෝ වගකීම් විරහිත සාපරාධී නොසැලකිලිමත්කම දායක වී ඇති බවත්, එමගින් මහජන දේපළ අවභාවිත වී ඇති බවත් ඔප්පු කිරීමටයි. (එසේ නැතිව කෙසේ හෝ පැමිණිල්ල දිනවීමටම නොවිය යුතුය)
-
විත්ති පාර්ශවය: තර්ක කරනු ලබන්නේ රටේ පැවති දැඩි ඖෂධ හිඟය හමුවේ , මහජන ජීවිත බේරාගැනීමේ පරම අභිලාෂයෙන් (In good faith), පද්ධතිය තුළ වසර ගණනාවක් පැවති කළමනාකරණ විශ්වාසය මත මෙම තීරණ ගනු ලැබූ බවයි.
විශේෂයෙන්ම, පසුව පවත්වන ලද විනය පරීක්ෂණයකින් රාජ්ය පරිපාලන අමාත්යාංශය විසින් සාක්ෂිකරු නිදොස් කොට නිදහස් කර තිබීම තුළින් ගම්ය වන්නේ, දෝෂ සහිත ව්යුහාත්මක පද්ධතියක් තුළ තනි නිලධාරීන් මත පමණක් අපරාධමය වගකීම පැටවීමේ ඇති නෛතික සංකීර්ණතාවයයි.
අවසාන අධිකරණ තීන්දුව කුමක් වුවත්, මෙම නඩු විභාගය ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය පරිපාලන යාන්ත්රණයේ සහ ප්රසම්පාදන නීතියේ දැඩි ප්රතිසංස්කරණයන් සිදුකිරීමේ අත්යවශ්යතාවය මනාව පෙන්වා දෙයි.
(වැඩිදුර සාක්ෂි විභාගය 20 වන දිනට කල් තබා ඇත.)
# නිරෝමි සුබ්රමනියම්
නඩුවට අදාළ විත්තිකරුවන්ගේ නාමලේඛනය
මෙම මූල්ය වංචා චෝදනාවට අදාළව නීතිය ඉදිරියට පමුණුවා ඇති විත්තිකරුවන් සහ ඔවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥ මඩුල්ල:
-
සුදත් ජානක ප්රනාන්දු (අයිසොලෙස් බයෝටෙක් ෆාමා) – නීතීඥ හරේන්ද්ර බානගල
-
වෛද්ය කපිල වික්රමනායක (ඖෂධ සැපයීම් දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්යක්ෂ) – නීතීඥ අසේල සේරසිංහ
-
පීස් දේවශාන්තිනී සොලමන්ස් (සහකාර අධ්යක්ෂ, වෛද්ය සැපයුම් අංශය) – නීතීඥ ඉසුරු
-
මරක්කල මානගේ නිරාන් ධනංජය (ගණකාධිකාරි, වෛද්ය සැපයුම් අංශය) – නීතීඥ අසෝක සේරසිංහ
-
මහමදාච්චි SUJITH වසන්ත කුමාර (තොග පාලක නිලධාරි, වෛද්ය සැපයුම් අංශය) – නීතීඥ අසෝක සේරසිංහ
-
සීමා හොවගේ ජනක ශ්රී චන්ද්රගුප්ත (සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ එවකට ලේකම්) – නීතීඥ නුවන් ජයවර්ධන
-
හේරත් මුදියන්සේලාගේ ධර්මසිරි රත්න කුමාර හේරත් (නියෝජ්ය අධ්යක්ෂ ජෙනරාල්, වෛද්ය සැපයුම් අංශය) –
-
කෙහෙලිය බණ්ඩාර දිසානායක රඹුක්වැල්ල (එවකට සෞඛ්ය අමාත්ය) – නීතීඥ අනුජ ප්රේමරත්න, නීතීඥ නයන්ත විජේසුන්දර
-
බුත්පිටිය ලේකම්ලාගේ දොන් ජයනාත් (වෛද්ය නිලධාරි, ඖෂධ නිෂ්පාදන සැපයුම් නියාමන අංශය) – නීතීඥ රහුල් ජයතිලක
-
රත්නායක මුදියන්සේලාගේ සමන් කුසුම්සිරි රත්නායක (අතිරේක ලේකම්, ඖෂධ නිෂ්පාදන සැපයුම් නියාමන අංශය) – ජනාධිපති නීතීඥ ප්රියන්ත නවාන
-
අරඹේ ගෙදර තුසිත සුදර්ශන (නියෝජ්ය අධ්යක්ෂ, වෛද්ය සැපයුම් අංශය) – නීතීඥ අමිත ආරියරත්න
-
දොස්තර විජිත් ගුණසේකර (ජාතික ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ එවකට ප්රධාන විධායක නිලධාරි) – නීතීඥ චමින්ද අතුකෝරල
