මෑතකාලීනව මෙරට ආරක්ෂක සහ විමර්ශන අංශවල ඉහළ නිලධාරීන් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුවන නීතිමය ක්රියාමාර්ග සහ
ඒ වටා ගෙතී ඇති විවාදාත්මක තත්ත්වය, මෙරට නීතියේ ආධිපත්යය කෙරෙහි මහජනතාව තබන විශ්වාසය පිළිබඳ බරපතළ කතිකාවතක් නිර්මාණය කර ඇත. විශේෂයෙන්ම, කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසයේ (CCD) හිටපු අධ්යක්ෂවරයා ඇතුළු නිලධාරීන් පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගැනීම වළක්වාලමින් අභියාචනාධිකරණය නිකුත් කළ අතුරු තහනම් නියෝගය, මෙම සංකීර්ණ ගැටලුවේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකි.
1. අධිකරණමය ආරක්ෂාව සහ පුද්ගල නිදහස
අධිකරණය විසින් මෙවැනි අතුරු තහනම් නියෝගයක් නිකුත් කරනු ලබන්නේ, ඉදිරිපත් වන කරුණු මත පදනම්ව යම් පුද්ගලයෙකුට අසාධාරණයක් හෝ අපරාධමය නීතිය අනිසි ලෙස භාවිත වීමක් සිදුවිය හැකි බවට මතුපිටින් පෙනී යන අවස්ථාවලදීය. මෙහිදී පෙත්සම්කරුවන් වෙනුවෙන් ජනාධිපති නීතිඥ අලි සබ්රි මතු කළ තර්කය වන්නේ, පවතින විමර්ශන වටපිටාව තුළ තම සේවාදායකයන් "අනීතික ලෙස" අත්අඩංගුවට ගැනීමේ අවදානමක් පවතින බවයි. මෙය පුද්ගල නිදහස සුරැකීමට ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් ලබා දී ඇති ආරක්ෂක කපාටයක් (Safety Valve) ක්රියාත්මක වීමක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.
2. විමර්ශන ඒකක අතර විශ්වාසය බිඳවැටීම (Institutional Friction)
මෙම සිදුවීම හුදෙක් එක් විමර්ශනයක් සම්බන්ධ නීතිමය තර්කයක් පමණක් නොව, මෙරට ප්රමුඛතම විමර්ශන ඒකක දෙකක් වන අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) සහ කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසය (CCD) අතර ඇති වී තිබෙන අර්බුදකාරී ස්වභාවය නිරූපණය කරන්නකි. එක් ඒකකයක නිලධාරීන්ගේ ක්රියාකලාපය තවත් ඒකකයක් විසින් ප්රශ්න කිරීම සහ ඊට එරෙහිව අධිකරණය හමුවට යාම තුළින් පෙන්නුම් කරන්නේ පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව තුළ පවතින අභ්යන්තර පරිපාලනමය සහ වෘත්තීය සහයෝගීතාවයේ බිඳවැටීමයි. මෙම තත්ත්වය අපරාධ පරීක්ෂණ ක්ෂේත්රයේ ඉදිරි පැවැත්මට මෙන්ම නිලධාරීන්ගේ සදාචාරාත්මක ධෛර්යයට (Morale) සුබදායී නොවේ.
3. 'පළිගැනීමේ' ලේබලය සහ එහි අතුරුඵල
විමර්ශන නිලධාරීන්ට එරෙහිව එල්ල වන 'දේශපාලන පළිගැනීම්' පිළිබඳ චෝදනාව ද්විත්ව අසිපතකි. එය සැබෑවක් නම්, එය නීතිය දේශපාලන මෙවලමක් බවට පත් කරයි. එහෙත් මෙහි ඇති භයානකම තත්ත්වය වන්නේ, මෙමගින් නිර්මාණය විය හැකි 'පූර්වාදර්ශය' (Precedent) යි. ඕනෑම සංවේදී විමර්ශනයකට 'දේශපාලන පළිගැනීමක්' යන ලේබලය ඇලවීම හරහා වැරදිකරුවන්ට නීතියෙන් බේරීමට අවශ්ය 'පලිහක්' නිර්මාණය කරගත හැකිය. මෙලෙස විමර්ශන ක්රියාවලිය දේශපාලනීකරණය වීම තුළින් අවසානයේ ජයග්රහණය කරන්නේ අපරාධකරුවන් පමණි.
4. රජයේ අවධානය යොමු විය යුතු කරුණු
මෙම තත්ත්වය හුදෙක් අධිකරණමය ගැටලුවක් ලෙස පමණක් නොව, රාජ්ය පාලනයට අදාළ ප්රතිපත්තිමය අර්බුදයක් ලෙස රජය හඳුනාගත යුතුය:
- විමර්ශනවල පාරදෘශ්යභාවය: කිසියම් විමර්ශනයක් පුද්ගලික හෝ දේශපාලන න්යාය පත්ර මත සිදු නොවන බව තහවුරු කිරීමට ස්වාධීන අධීක්ෂණ පද්ධති ශක්තිමත් කළ යුතුය.
- ආයතනික ස්වාධීනත්වය: පොලිස් සේවය දේශපාලන මැදිහත්වීම්වලින් තොරව ක්රියාත්මක වන බවටත්, නිලධාරීන්ගේ වෘත්තීය අභිමානය සුරැකෙන බවටත් රජය සහතික විය යුතුය.
- පද්ධතිමය ප්රතිසංස්කරණ: විමර්ශන ඒකක අතර පවතින අර්බුද සමනය කරමින්, ඒවායේ ධූරාවලිය සහ විනය පවත්වා ගැනීමට අවශ්ය ප්රතිසංස්කරණ වහා ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
නීතිය සැමට සමාන විය යුතුය යන්න ප්රජාතන්ත්රවාදයේ මුදුන්මල්කඩයි. විමර්ශනයට ලක්වන්නන් කවුරුන් වුවද, එම ක්රියාවලිය සාධාරණ සහ යුක්ති සහගත විය යුතුය. "යුක්තිය ඉටු විය යුතු අතරම, එය ඉටු වන බව පෙනෙන්නටද තිබිය යුතුය." ආරක්ෂක අංශවල නිලධාරීන් සම්බන්ධ විමර්ශන සම්බන්ධයෙන් මතු වී ඇති මෙම විවාදාත්මක වටපිටාව නිසි විමසුමකට ලක් කොට, නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ ආයතනවල විශ්වාසනීයත්වය නැවත තහවුරු කිරීම රජයේ මෙන්ම අධිකරණ පද්ධතියේද වගකීමකි.
#සමාරා පරණවිතාන
