පසුගිය වසරේ අනුරූප කාලපරිච්ඡේදයට සාපේක්ෂව 2026 අප්රේල් මාසයේදී ගල්අඟුරු ආශ්රිත
විදුලි උත්පාදනයේ කැපී පෙනෙන පහත වැටීමක් සිදුව තිබේ. මෙමඟින් ජනනය වූ හිඩැස පියවා ගැනීම සඳහා අධික පිරිවැයක් සහිත ඩීසල් බලාගාර මත යැපීමට ශ්රී ලංකාවට සිදුවීම හේතුවෙන්, අප්රේල් මාසය තුළ පමණක් රුපියල් බිලියන 4.5 කට අධික අමතර මුදලක් වැය වී ඇති බව නවතම විදුලිබල ක්ෂේත්ර දත්ත අනාවරණය කරයි.
බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ නිල දත්තවලට අනුව, 2026 අප්රේල් මාසයේදී ගල්අඟුරු මඟින් විදුලිය නිපදවීම 2025 අප්රේල් මාසයට වඩා ගිගාවොට් පැය 27 කින් (27 GWh) පහත වැටී ඇත. දැනටමත් දැඩි මූල්ය අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින විදුලිබල ක්ෂේත්රය වෙත මෙලෙස තවදුරටත් දැවැන්ත පිරිවැය බරක් පැටවීම කෙරෙහි බලශක්ති විශේෂඥයන් මෙන්ම ප්රමුඛ පෙළේ ආර්ථික විද්යාඥයන්ද සිය බලවත් කනස්සල්ල පළ කර සිටිති.
දත්ත විශ්ලේෂණය: අහිමි වූ විදුලිය සහ වැය වූ ඉන්ධන
ක්ෂේත්රයේ තාක්ෂණික ගණනය කිරීම්වලට අනුව, කිලෝවොට් පැයකට ලීටර් 0.3 ක සම්මත පරිභෝජන අනුපාතය පදනම් කරගනිමින්, ගල්අඟුරු මඟින් අහිමි වූ විදුලි ඒකක මිලියන 27 (27 GWh) ඩීසල් බලාගාර හරහා උත්පාදනය කිරීම සඳහා ඉන්ධන ලීටර් මිලියන 8.1 ක් පමණ මෙරටට අලුතින් ආනයනය කිරීමට සිදුව ඇත.
ලෝක වෙළඳපොළේ පවතින මිල ගණන් අනුව බොරතෙල් බැරලයක පිරිවැය ඇමෙරිකානු ඩොලර් 286 ක් (ලීටරයක් දළ වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1.80 ක්) ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. ඒ අනුව, මෙම විදුලි හිඟය ඩීසල් මඟින් ප්රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා සමස්ත පිරිවැය ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 14.57 ක් පමණ වේ. ඇමෙරිකානු ඩොලරයක අගය රුපියල් 315 ක් ලෙස පවතින වත්මන් විනිමය අනුපාතය යටතේ ගණනය කළහොත්, මෙම අතිරේක බිල අප්රේල් මාසය සඳහා පමණක් රුපියල් බිලියන 4.5 සීමාව ඉක්මවා යයි.
ආර්ථිකයට එල්ල වන දැඩි බලපෑම
විදුලි ගාස්තු පහත හෙළීමට සහ රටේ බලශක්ති ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට රජය දැඩි උත්සාහයක නිරත වන මෙවන් තීරණාත්මක වටපිටාවක, ගල්අඟුරු බලාගාර උපරිම ධාරිතාවයෙන් යුතුව අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමේ ඇති අතිශය වැදගත් ආර්ථික වටිනාකම මෙමඟින් පැහැදිලි වන බව බලශක්ති අංශයේ ජ්යෙෂ්ඨ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
"අඩු පිරිවැයක් සහිත ගල්අඟුරු විදුලි උත්පාදනය අහිමි වීමේ මූල්යමය බලපෑම ඉතා විශාලයි. ගල්අඟුරු මඟින් නිපදවනු නොලබන සෑම විදුලි ඒකකයක්ම සාමාන්යයෙන් ඩීසල් හෝ දැවි තෙල් වැනි වඩාත් මිල අධික ප්රභවයන් මඟින් ප්රතිස්ථාපනය කිරීමට සිදුවනවා. මෙය අවසානයේදී විදුලිබල ක්ෂේත්රයේ මූල්ය තත්ත්වයට මෙන්ම සමස්ත ජාතික ආර්ථිකයටම දරාගත නොහැකි බරක්." - ජ්යෙෂ්ඨ බලශක්ති විශ්ලේෂක
2025 වසරේ වාර්තා වූ සාමාන්ය විදුලි උත්පාදන පිරිවැය වන ඒකකයකට රුපියල් 72 ක අවම අගය මත පදනම්ව වඩාත් සාම්ප්රදායික ලෙස ගණනය කළද, මෙම පාඩුවේ බරපතලකම අඩු නොවේ. ගල්අඟුරු මඟින් ජනනය නොකළ ඒකක මිලියන 27 හේතුවෙන් පමණක් ඇති වන අතිරේක මූල්ය බර රුපියල් බිලියන 2 කට ආසන්න වේ.
ඉදිරි අභියෝග සහ ප්රතිපත්තිමය අවශ්යතා
ආනයනික ෆොසිල ඉන්ධන මත යැපීම අවම කරමින් සහ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ධාරිතාව පුළුල් කරමින්, පාරිභෝගිකයාට දැරිය හැකි මට්ටමේ විදුලි ගාස්තු පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්යතාවය රජය විසින් නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරනු ලබයි. කෙසේ වෙතත්, අඩු පිරිවැයක් සහිත මූලික විදුලි පද්ධතිය (baseload generation) මේ අන්දමින් අඛණ්ඩව බිඳ වැටුණහොත් එම ඉලක්ක සපුරා ගැනීම අසීරු වන බව ප්රවීණයෝ පවසති. මෙමඟින් මිල අධික තාප විදුලිය මත යැපීමට සිදුවන අතර, රටේ සීමිත විදේශ විනිමය සංචිත කෙරෙහිද එය දැඩි පීඩනයක් එල්ල කරනු ඇත.
මෙම නවතම සංඛ්යාලේඛන හමුවේ විදුලි උත්පාදන සැලසුම්කරණය, ඉන්ධන ප්රසම්පාදන උපාය මාර්ග සහ ප්රධාන බලාගාරවල මෙහෙයුම් කාර්ය සාධනය පිළිබඳව බලධාරීන්ගේ දැඩි අවධානය යොමුවීම අත්යවශ්ය වේ. පද්ධතියට ප්රමාණවත් පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්රභවයන් සහ ගබඩා කිරීමේ පහසුකම් එක්වන තෙක්, නොරොච්චෝල වැනි ගල්අඟුරු බලාගාර බාධාවකින් තොරව ක්රියාත්මක කිරීම සහතික කිරීමේ වැදගත්කම මෙමඟින් මැනවින් ඔප්පු වේ. රටේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය මෙන්ම බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව සුරැකීම වෙනුවෙන් මෙවැනි හිඟයන් මඟහරවා ගැනීම ප්රතිපත්ති සම්පාදකයන්ගේ ප්රමුඛතම කාර්යය විය යුතුව ඇත.
(ද අයිලන්ඩ් පුවත්පතේ පළවූ ඉෆ්හම් නිසාම්ගේ ලිපිය ඇසුරිනි)
