ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) වාර්තාවක් පදනම් කරගනිමින් ශ්රී ලංකාවේ ගෙවුම් ශේෂය තුළ
ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 808ක දැවැන්ත මූල්ය කාන්දුවක් සිදුව ඇති බවට විපක්ෂයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී දයාසිරි ජයසේකර මතු කළ චෝදනාවත් සමඟ මෙරට මූල්ය ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය විය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් වහාම ප්රතිචාර දක්වමින් ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) නිල නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ප්රකාශ කර සිටියේ කිසිදු මුදලක් රටට අහිමි වී හෝ සොරකම් කර නොමැති බවයි.
දේශපාලන වේදිකාවේ ආන්දෝලනයක් ඇති කළ මෙම සිදුවීම, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ නවතම මූල්ය ප්රතිපාදන අනුමැතිය සහ වත්මන් ආර්ථික තත්ත්වය සමඟ සංසන්දනය කරමින් සිදුකරන විග්රහයක් පහතින් දැක්වේ.
මහ බැංකුවේ පැහැදිලි කිරීම: "අතුරුදන්වීමක් නොව සංඛ්යානමය දෝෂයක්"
දේශපාලන අධිකාරිය විසින් "මූල්ය කළු කුහරයක්" ලෙස අර්ථකථනය කළ ඩොලර් මිලියන 808ක අගය, ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ ආර්ථික විද්යාඥයින් පෙන්වා දෙන පරිදි ගෙවුම් ශේෂ සංඛ්යාලේඛන සම්පාදනයේදී සිදු වූ ගිණුම්කරණ දෝෂයකි (Accounting/Compilation Error).
ශුද්ධ දෝෂ සහ මඟහැරීම් (Net Errors and Omissions)
ජාත්යන්තර වෙළඳාම, සේවා සහ ප්රාග්ධන ගලනයන් වැනි බහුවිධ මාර්ගවලින් දත්ත එක්රැස් කිරීමේදී ප්රායෝගිකව ද්විත්ව සටහන් පද්ධතියේ නොගැලපීම් ඇතිවිය හැකිය.
සැබෑ මුදල් පිටවීමක් නොවේ
මහ බැංකුව අවධාරණය කරන්නේ මෙම සෘණ අගය මඟින් භෞතිකව හෝ විද්යුත් ක්රමයට රටෙන් මුදල් අතුරුදන් වීමක් අදහස් නොවන බවයි. IMF වාර්තාවේ මෙම අගය ඉදිරියේදී 'ශුන්ය' විය යුතු යැයි දක්වා ඇත්තේ දත්ත නිවැරදිව සමතුලිත කිරීමේ අවශ්යතාවය (Data reconciliation) මත මිස, අතුරුදන් වූ මුදලක් නැවත සෙවිය යුතු නිසා නොවේ.
IMF වෙතින් ඩොලර් මිලියන 695ක හුස්මක්
මූල්ය විෂමතා පිළිබඳ දේශපාලන කැලඹීම් මධ්යයේ වුවද, ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ වැඩපිළිවෙළ කෙරෙහි ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල තවදුරටත් විශ්වාසය තබා ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඩොලර් බිලියන 2.9ක විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ ඊළඟ වාරිකය ලෙස ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 695ක මුදලක් නිදහස් කිරීමට IMF විධායක මණ්ඩලය මැයි මස අගදී අනුමැතිය ලබා දුන්නේය.
මෙම අරමුදල් ලැබීම ශ්රී ලංකාවට අත්යවශ්ය වන්නේ ඇයි?
විදේශ සංචිත පහත වැටීම
මැදපෙරදිග පවතින භූ-දේශපාලනික නොසන්සුන්තාවන් (නිදසුනක් ලෙස ඇමරිකා - ඊශ්රායල - ඉරාන ගැටුම්) හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ බලශක්ති මිල ගණන් ඉහළ යාම මෙරට විදේශ සංචිත කෙරෙහි සෘජුව බලපා ඇත. අප්රේල් මාසය අවසන් වන විට ශ්රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය සංචිතය 3.8%කින් පහත වැටී ඩොලර් බිලියන 6.7ක් ලෙස සටහන් විය.
සංචිත ශක්තිමත් කිරීම
IMF වෙතින් ලැබෙන ඩොලර් මිලියන 695ක මුදල මෙම පහත වැටුණු විදේශ සංචිත නැවත ස්ථාවර කරගැනීම සඳහා සෘජුවම දායක වේ.
පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමේ විස්මිත තීරණය සහ උද්ධමනය
ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමේ අරමුණින් ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව පසුගියදා අනපේක්ෂිත ලෙස සිය ප්රතිපත්තිමය පොලී අනුපාතිකය පදනම් ප්රසාද අංක 100කින් (100 basis points) ඉහළ නැංවීමට පියවර ගත්තේය. මෙම තීරණය ආර්ථික විශ්ලේෂකයින්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇත්තේ එය එකිනෙකට පටහැනි අභියෝග දෙකක් කළමනාකරණය කිරීමට ගත් උත්සාහයක් බැවිනි.
| ආර්ථික දර්ශකය | පෙර තත්ත්වය (මාර්තු) | වත්මන් තත්ත්වය (අප්රේල්/මැයි) | මහ බැංකුවේ ක්රියාමාර්ගය |
| උද්ධමනය (Inflation) | 2.2% | 5.4% (ඉහළ යාමක්) | පොලී අනුපාත 100 bps වලින් ඉහළ දැමීම |
| දේශීය මුදල් අගය | ස්ථාවර මට්ටමක | අවප්රමාණය වීමේ අවදානම | වෙළඳපොළ මුදල් සැපයුම සීමා කිරීම |
රොයිටර් (Reuters) පුවත් සේවය ඇතුළු ජාත්යන්තර විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම හදිසි පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීම හරහා උද්ධමනය පාලනය කිරීමට හැකි වුවද, IMF අනුග්රහය ඇතිව යන්තම් හිස ඔසවමින් පවතින ශ්රී ලංකාවේ දේශීය ව්යාපාරික හා ආර්ථික වර්ධනය අඩාල වීමේ (Over-tightening) අවදානමක් පවතින බවයි.
මෙම සමස්ත තත්ත්වය දෙස බැලීමේදී පැහැදිලි වන ප්රධාන කරුණු කිහිපයකි:
සංකීර්ණ සාර්ව ආර්ථික දත්ත සහ ගිණුම්කරණ ශීර්ෂයන් (Net errors and omissions) දේශපාලන වාසි තකා "මුදල් අතුරුදන්වීම්" ලෙස සමාජගත කිරීම ජාත්යන්තර වශයෙන් රටක මූල්ය විශ්වාසනීයත්වයට හානි පමුණුවන්නකි. මහ බැංකුවේ පැහැදිලි කිරීමත් සමඟ එම සැකය දුරු වුවද, දත්ත සම්පාදනයේ පවතින මෙවැනි විශාල පරතරයන් අවම කරගැනීමට මහ බැංකුව මීට වඩා විනිවිදභාවයකින් ක්රියා කළ යුතුය.
ජාත්යන්තර දේශපාලන අර්බුද හේතුවෙන් තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ ඒ නිසා සංචිත ක්ෂය වීම හරහා පෙනී යන්නේ ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය තවමත් බාහිර කම්පන හමුවේ ඉතා අවදානම් සහගත මට්ටමක පවතින බවයි.
IMF ණය වාරික ලැබීම ධනාත්මක වුවද, උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමට සිදුවීම තුළින් පෙනී යන්නේ රට තවමත් ස්ථාවර ආර්ථික වර්ධනයක් සහ මිල ස්ථායීතාවයක් අතර පවතින සියුම් රේඛාවක ගමන් කරන බවයි.
ශ්රී ලංකාව මූල්යමය වශයෙන් ස්ථාවර වීමට නම් දේශපාලනික චෝදනා මත පදනම් නොවී, මහ බැංකුවේ ස්වාධීන මූල්ය ප්රතිපත්ති සහ IMF වැඩපිළිවෙළ නිසි කළමනාකරණයකින් යුතුව ඉදිරියට ගෙන යාම අත්යවශ්ය වේ.
