ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය, අරගලයෙන් පසු පැහැදිලි හැරවුම් ලක්ෂයකට පැමිණ ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ.
දේශපාලකයන්ට අතීතයේ මෙන් රිසි සේ මහජන මුදල් හා රාජ්ය සම්පත් අවභාවිත කිරීමට තිබූ නිදහස මේ වන විට දැඩි ලෙස අභියෝගයට ලක්ව ඇත. මෑතකදී අනුර කුමාර දිසානායක ගේ මැතිවරණ වියදම් සම්බන්ධයෙන් එළියට ආ තොරතුරු සහ ඒ වටා ගොඩනැගී ඇති සමාජ කථිකාව මේ සඳහා කදිම නිදසුනකි.
තොරතුරු දැනගැනීමේ පනතින් හෙළි වූ සත්යය
ලංකාදීප පුවත්පතේ මාධ්යවේදී රාහුල් සමන්ත හෙට්ටිආරච්චි විසින් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම් පනත (RTI) යටතේ ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයෙන් සිදුකළ විමසීමකින් වැදගත් කරුණු කිහිපයක් අනාවරණය වී තිබේ. පසුගිය පාර්ලිමේන්තු හා පළාත් පාලන මැතිවරණ සමයේදී පක්ෂ දේශපාලන කටයුතු සඳහා රජයේ වාහන භාවිත කර ඇති බවත්, පසුව එම රාජකාරි නොවන කටයුතු වෙනුවෙන් දැරූ ප්රවාහන වියදම් යළි පියවීමට අනුර කුමාර දිසානායක මහතා කටයුතු කර ඇති බවත් අදාළ කාර්යාලය තහවුරු කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙහිදී මතුවන ප්රධාන ගැටලුවක් වන්නේ විනිවිදභාවයයි. අදාළ මුදල් පියවා ඇතත්, "පියවූ වියදම් පිළිබඳව තවමත් විගණනය සිදු කර නොමැති බැවින් ලේඛනවල පිටපත් ලබා දිය නොහැක" යනුවෙන් කාර්යාලය ලබා දී ඇති පිළිතුර සමාජයේ සැකයට තුඩු දෙන්නකි. රාජ්ය සම්පත් භාවිත කර ඒ සඳහා ගිය වියදම පසුව පියවීම යහපත් පූර්වාදර්ශයක් ලෙස පෙනුනද, එම ක්රියාවලිය විධිමත් ලෙස හා කඩිනමින් විගණනය කර ප්රසිද්ධියට පත් නොකිරීම මහජන විශ්වාසය පළුදු වීමට හේතු වේ.
"හාඩ් කුච්චං" සහ පුරවැසි මැදිහත්වීම
මේ පිළිබඳව තවත් වැදගත් පැතිකඩක් මාධ්යවේදී උවිඳු කුරුකුලසූරිය සිය මුහුණුපොතේ සටහන් කර තිබිණි. ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ පාලකයන්ගෙන් සැමවිටම ප්රශ්න ඇසිය යුතු බවයි. රජයේ මුදලින් ඉන්ධන ගසාගෙන ඡන්ද වැඩවලට යාමේ වරද ඔහු විසින් පෙන්වා දුන් අවස්ථාවේදී, මුලින් කෝපයෙන් ප්රතිචාර දැක්වුවද, පසුව එම තර්කය පිළිගෙන අදාළ මුදල් ප්රතිපූරණය කිරීමට එකඟ වීම අගය කළ යුතු තත්ත්වයකි. එය "ක්ලීන් කැම්පේන්" එකක් කරා යාමට ගත් උත්සාහයකි.
මෙහිදී උවිඳු මතු කරන ප්රධාන කාරණය වන්නේ, "බලය වගවීමට බැඳ තබා ගැනීම පුරවැසියන්ගේ වගකීමක්" බවයි. RTI වැනි මෙවලම් භාවිත කරමින් බලධාරීන්ගෙන් ප්රශ්න කිරීම හරහා සමාජයේ ඇති කර තිබෙන බලපෑම මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.
නෛතික පූර්වාදර්ශ සහ අනාගත අභියෝග
රජයේ දේපළ පෞද්ගලික හෝ පක්ෂ දේශපාලන කටයුතු සඳහා භාවිත කිරීම නීතියෙන් තහනම් බව පොදු දේපළ පනත මගින් පැහැදිලි කර ඇත. හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ ට අදාළව නීතිය ක්රියාත්මක වූ ආකාරය සහ ඒ වටා ගොඩනැගුණු කතිකාව මෙහිදී නෛතික පූර්වාදර්ශයක් ලෙස සමාජයේ අවධානයට ලක්විය. එම පසුබිම තුළ, භාවිත කළ මුදල් යළි පියවීම මගින් පමණක් මූලික නෛතික වරද නිදොස් වන්නේද යන තර්කය තවදුරටත් විවෘතව පවතී.
බලයේ භීතිය සහ වෙනස් වන දේශපාලන හැසිරීම
මෙම සමස්ත සිදුවීම් මාලාවෙන් ගම්ය වන ප්රබල සත්යයක් තිබේ. ආර්ථික වශයෙන් බිඳ වැටී බංකොලොත් වූ ශ්රී ලංකාවේ, අරගලයෙන් පසු උදාවූ ඕනෑම පාලන තන්ත්රයක් නීතියේ ආධිපත්යය සහ වගවීම පිළිබඳව දැඩි අවධානයකින් පසුවන බවයි. පවතින තත්ත්වය අනුව, යම් දිනෙක බලය අහිමි වූ විට නීතිය හමුවේ පෙනී සිටීමට සිදුවන බව වත්මන් පාලකයෝ මනාව වටහාගෙන සිටිති. ප්රවාහන වියදම් යළි පියවීම වැනි ක්රියාමාර්ග පිටුපස ඇත්තේ ද එකී වගවීමේ පීඩනයයි.
කෙසේ වුවද, මැතිවරණ වියදම් පියවූ පමණින් සියල්ල නිවැරදි වන්නේ නැත. වත්මන් ආණ්ඩුව කාලය තුළ සිදුවන ටෙන්ඩර් පටිපාටි සහ වෙනත් පරිපාලනමය තීරණ සම්බන්ධයෙන් අනාගතයේදී අනිවාර්යයෙන්ම නීතිය හමුවේ පෙනී සිටීමට ඔවුන්ට සිදුවීමේ ඉහළ සම්භාවිතාවක් පවතී.
එහෙත් අවසාන වශයෙන්, එක් පැහැදිලි සහ අගය කළ යුතු තත්ත්වයක් රට තුළ නිර්මාණය වී තිබේ. එනම්, දේශපාලකයන්ට අතීතයේ මෙන් රිසි සේ රටේ සම්පත් සූරා කෑමට පෙර දෙවරක් නොව, සිය දහස් වතාවක් සිතන්නට අද සිදුවී තිබීමයි. දේශපාලන බලය කෙතරම් ප්රබල වුවත්, පුරවැසි විමසිල්ල සහ නීතියේ බිය ඊට වඩා ප්රබල විය හැකි බව මෙම සිදුවීම් පෙළ මනාව සනාථ කරයි.
