වසර තුනක් ඇතුළත උතුරේ ඉදිවන පළමු ජාත්යන්තර ක්රිකට් ක්රීඩාංගණයේ පළමු තරගය නැරඹීමේ සිහිනයක් සමඟින්,
ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රධානත්වයෙන් 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මණ්ඩතිව් දූපතේදී ඊට අතිඋත්කර්ෂවත් ලෙස මුල්ගල තැබිණි. එහෙත්, එම මුල්ගලට යටින් වලදමා තිබුණේ මෙරට පරිසර නීතියේ මූලිකම හරය බව අනාවරණය වීමට වැඩි කාලයක් ගතවූයේ නැත. පාරිසරික බලපෑම් අගැයීම් වාර්තාවක් (EIA) නොමැති වීම හේතුවෙන් වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි ඉදිකිරීම් නවතා දමන ලෙස මධ්යම පරිසර අධිකාරිය (CEA) දැන් නියෝග කර තිබේ.
මෙය හුදෙක් එක් ක්රීඩාංගණයක කතාවක් පමණක් නොවේ; "පළමුව ඉදිකර, පසුව අනුමැතිය ගනිමු" යන ලාංකේය සංවර්ධන ඛේදවාචකයේ අලුත්ම පරිච්ඡේදයයි.
මුල්ගලට යට වූ පාරිසරික නීතිය
ඕනෑම දැවැන්ත සංවර්ධන ව්යාපෘතියක් ආරම්භ කිරීමට පෙර අදාළ භූමියට සහ පරිසරයට ඉන් වන බලපෑම තක්සේරු කිරීම නීතිමය අවශ්යතාවයකි. එහෙත්, බලධාරීන් සහ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය විසින් මෙම ව්යාපෘතියේදී මෙරට ප්රබලතම නීති රාමු කිහිපයක්ම මඟහැර ගොස් ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ:
- ජාතික පාරිසරික පනත උල්ලංඝනය කිරීම:
අක්කර 10 කට (හෙක්ටයාර් 4) වඩා වැඩි තෙත්බිම් ප්රමාණයක් ගොඩකරන්නේ නම් පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරු වාර්තාවක් (EIA) පූර්වයෙන් ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වේ. අදාල අනුමැතියකින් තොරව කම්බි වැටවල් යොදා තෙත්බිම වෙන් කිරීම සෘජු නීති උල්ලංඝනයකි.
- පුරාවස්තු ආඥාපනත මඟහැරීම:
හෙක්ටයාර් දෙකකට වඩා වැඩි භූමියක් එළිපෙහෙළි කිරීමේදී පුරාවිද්යා හානි අගැයීමක් (AIA) සිදුකර පුරාවිද්යා අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ අනුමැතිය ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වුවත්, එය ද මෙහිදී සිදුවී නොමැත.
මණ්ඩතිව් යනු හිස් භූමියක් නොවේ!
පරිසරවේදීන් පෙන්වා දෙන පරිදි මණ්ඩතිව් දූපත යනු හුදෙක් ගොඩනැගිලි ඉදි කිරීමට ඇති හිස් භූමියක් නොව, කඩොලාන සහ ලවණ වගුරු බිම්වලින් සමන්විත ඉතා සංවේදී පරිසර පද්ධතියකි.
- ජාත්යන්තර සංක්රමණික පක්ෂීන්ගේ නවාතැනක්: මෙම කලාපය ලෝකයේ විවිධ දෙසින් එන සංක්රමණික පක්ෂීන්ගේ ප්රධාන ගොදුරු බිමකි. දැවැන්ත කොන්ක්රීට් වනාන්තරයක් සහ ගොල්ෆ් පිටියක් ඉදිවීමෙන් මෙම පරිසර පද්ධතිය සදහටම වැනසී යනු ඇත.
- සුළුපන්න ධීවරයින්ගේ මරණ සහතිකය: යාපනය කලපුව යනු කකුළුවන් සහ ඉස්සන් බෝවන ප්රධාන කලාපයකි. තෙත්බිම් ගොඩකිරීම හරහා මෙම ජලජ ජීවීන්ගේ බෝවීමට බාධා පැමිණීමෙන්, කලපුව ආශ්රිතව දිවි ගැටගහගන්නා සුළුපන්න ධීවරයින්ගේ ආර්ථිකය මුළුමනින්ම බිඳ වැටෙනු ඇත. ජනතාවගේ බඩගින්න මතින් ඉදිවන ක්රීඩාංගණයක ඇති වටිනාකම කුමක්ද?
ලංකාවේ 'පෙරහන් නැති' සංවර්ධනයේ ඛේදවාචකය
යාපනය ක්රීඩාංගණයේ මෙම අර්බුදය, ශ්රී ලංකාව දශක ගණනාවක් තිස්සේ විඳවන පුළුල් ඛේදවාචකයක කැඩපතකි.
- දේශපාලන වුවමනාවන් නීතියට ඉහළින් යාම:
නිසි ශක්යතා අධ්යයන (Feasibility Studies) වලින් තොරව දේශපාලන බලපෑම් මත ව්යාපෘති ආරම්භ කිරීම නිසා, ජාතික ධනය කෝටි ගණනින් නාස්ති වී ඇත.
- සුදු අලි නිර්මාණය වීම:
මූලික ආර්ථික හා පාරිසරික සමීක්ෂණ නොසලකා හැරීම නිසා අතීතයේ ඉදිවූ ඇතැම් ගුවන් තොටුපළවල් සහ ක්රීඩාංගණ අද වන විට නඩත්තු කිරීමට පවා නොහැකි තත්ත්වයක පවතී.
- වැරදි පූර්වාදර්ශ සැපයීම:
රාජ්ය හෝ අර්ධ රාජ්ය ආයතනයක්ම නීතිය නොතකා කටයුතු කිරීමෙන්, අනාගතයේදී ඕනෑම ව්යාපාරිකයෙකුට පරිසර නීති බිඳදැමීමට මෙය "පූර්වාදර්ශයක්" වනු ඇත.
සංවර්ධනය යනු කොන්ක්රීට් සහ ගඩොල් ගොඩගැසීම පමණක් නොවේ. එය ජනතාවගේ ජීවනෝපාය සහ ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සමතුලිත විය යුත්තකි. පාරිසරික බලපෑම් අගැයීමක් යනු සංවර්ධනයට විලංගු දැමීමක් නොව, අනාගත ව්යසනයන්ගෙන් ව්යාපෘතිය සහ ජනතාව ආරක්ෂා කරන පලිහකි. මධ්යම පරිසර අධිකාරිය ගත් මෙම තීරණය ශ්රී ලංකාවේ නීතියේ ආධිපත්යයට මෙන්ම තිරසර සංවර්ධනයට ලැබුණු තීරණාත්මක ජයග්රහණයකි.
@BBC Sinhala පුවත ඇසුරිනි
