පවත්නා ලෝක දේශපාලන සහ ආර්ථික රටාවන් දැවැන්ත අර්බුදයකට මුහුණ දී ඇති මොහොතක,
"තිරසර යුගයේ අදිසි ප්රාඥයා" ලෙස විරුදාවලිය ලත් මහාචාර්ය හෙ. ශ්රියානන්ද සමඟ දේශපාලන විශ්ලේෂක ඉංජිනේරු අශෝක අබේගුණවර්ධන පැවැත්වූ මෙම සංවාදය නූතන සමාජයට ඉතා වැදගත් මානයන් රැසක් විවර කරයි.
මෙම සංවාදය හුදෙක් දේශපාලන සාකච්ඡාවක් නොව, මානව ශිෂ්ටාචාරයේ මීළඟ පිම්ම පිළිබඳ කෙරෙන දාර්ශනික හැදෑරීමකි. මෙහිදී මහාචාර්යවරයා පවසන සෑම වාක්යයක්ම පවත්නා ක්රමවේදයේ මුල් සොලවන සුළුය.
පවත්නා දෘෂ්ටිවාද පිළිබඳ මහාචාර්යවරයාගේ තියුණු කියවීම
මහාචාර්ය ශ්රියානන්දයන් පෙන්වා දෙන්නේ අප අද අදහන දේශපාලන දහම් සියල්ලම "කාර්මික යුගයේ" දරුවන් බවයි.
- ධනවාදය යනු ගිලෙමින් පවතින නැවකි:
> "ධනවාදය පදනම් වෙලා තියෙන්නේ 'අසීමිත වර්ධනය' කියන මිථ්යාව මත. සම්පත් සීමිත පෘථිවියක අසීමිතව වර්ධනය වෙන්න හදන ඕනෑම පද්ධතියක් විනාශ වීම ස්වභාවධර්මයේ නීතියයි. අද අපි දකින්නේ ඒ විනාශයේ ආරම්භයයි."
- මාක්ස්වාදය: එම නැවේම තවත් කාමරයක්:
> "මාක්ස්වාදය ධනවාදයට විකල්පයක් ලෙස පෙනුනත්, එයත් පදනම් වෙලා තියෙන්නේ නිෂ්පාදනය සහ පරිභෝජනය මතමයි. ධනවාදියා සම්පත් අයිති කරගන්න හැටි කතා කරන කොට, මාක්ස්වාදියා කතා කරන්නේ ඒවා බෙදාගන්නා හැටි ගැනයි. නමුත් මේ දෙන්නාම 'සම්පත් ක්ෂය වීම' සහ 'පරිසර පද්ධතියේ බිඳ වැටීම' ගැන සංවේදී නැහැ. ඒ නිසා මාක්ස්වාදය අදට යල් පැන ගිය දහමක්."
කවුද මේ මහාචාර්ය හෙ. ශ්රියානන්ද?
මහාචාර්ය හෙ. ශ්රියානන්ද (Emeritus Professor H. Sriyananda) යනු ශ්රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්යාලයේ විදුලි හා පරිගණක ඉංජිනේරු විද්යාව පිළිබඳ සම්මානිත මහාචාර්යවරයෙකි. ඔහු හුදෙක් ඉංජිනේරුවකු හෝ විද්යාඥයකු පමණක් නොව, විද්යාව, පරිසරවේදය සහ පෙරදිග දර්ශනය ඒකාබද්ධ කරමින් ලෝකය දෙස බලන ගැඹුරු දාර්ශනිකයෙකි.
ඒ අනුව බලශක්ති ප්රතිපත්ති, තිරසර සංවර්ධනය සහ පද්ධති විශ්ලේෂණය පිළිබඳ මෙරට සිටින ප්රමුඛතම විද්වතෙකු ලෙස ඔහු සැලකේ.
ධනවාදය සහ මාක්ස්වාදය: "යල් පැන ගිය ඉතිහාසයේ අවශේෂ"
අප ඉහත සඳහන් කළ මෙම සාකච්ඡාවේදී මහාචාර්ය ශ්රියානන්ද ඉදිරිපත් කරන ප්රබලතම තර්කය වූ අප දැනට වැළඳගෙන සිටින ප්රධාන දේශපාලන දෘෂ්ටිවාද දෙකම මේ වනවිට අසාර්ථක වූවකි.
"අපට අවශ්ය වන්නේ බෙදා හැරීමේ ක්රමවේදයකට වඩා, පරිභෝජනය සහ ජීවන රටාව පිළිබඳ මූලික වෙනසක් සහිත නව දැක්මකි."
අශෝක අබේගුණවර්ධනයන්ගේ මැදිහත්වීම: ක්රමීය වෙනසක අවශ්යතාවය
මෙම සාකච්ඡාව මෙහෙයවන අශෝක අබේගුණවර්ධන, මහාචාර්යවරයාගේ දාර්ශනික අදහස් වර්තමාන දේශපාලන යථාර්ථය සමඟ සම්බන්ධ කරමින් වැදගත් නිරීක්ෂණ කිහිපයක් ඉදිරිපත් කරයි:
- පද්ධතිමය අර්බුදය:
ලංකාවේ පවතින්නේ හුදෙක් ආර්ථික අර්බුදයක් නොව "පද්ධතිමය අර්බුදයක්" (Systemic Crisis) බවත්, පුද්ගලයන් මාරු කිරීමෙන් මෙයට විසඳුම් සෙවිය නොහැකි බවත් ඔහු මහාචාර්යවරයා හා සංවාදයේදී අවධාරණය කරයි.
- නව සමාජ ගිවිසුම:
පැරණි දේශපාලන රාමුවෙන් ඔබ්බට ගිය, සොබාදහම සහ මානවයා අතර නව "සමාජ ගිවිසුමක" අවශ්යතාවය අශෝක මෙහිදී මතු කරයි. "තිරසර යුගය" යනු තාක්ෂණය සහ මානුෂීයත්වය සුසංයෝගී වන යුගයක් බව ඔහුගේ කියවීමයි.
"ලංකාවේ බෞද්ධයෝ නැහැ" – මතභේදාත්මක ප්රකාශයේ ගැඹුර
සාකච්ඡාවේ වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක කොටස වන්නේ ලංකාවේ බුදුදහම සහ බෞද්ධයන් පිළිබඳ මහාචාර්යවරයා කරන විග්රහයයි. ඔහු පවසන්නේ වර්තමානයේ ලංකාවේ පවතින්නේ "සංස්කෘතික බුද්ධාගමක්" මිස බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ සැබෑ දර්ශනය නොවන බවයි.
මහාචාර්යවරයා මෙම ප්රකාශය කරන්නේ ඉතාමත් කළකිරීමෙන් සහ වගකීමෙනි. ඔහුගේ තර්කය වන්නේ බුදුදහම යනු "පරිභෝජනය අවම කිරීමේ" (Minimalism) දර්ශනයක් වුවත්, ලංකාවේ බෞද්ධයා අද ලෝකයේ සිටින දැවැන්තම පාරිභෝගිකයෙකු වී ඇති බවයි.
"සැබෑ බෞද්ධයෙක් නම් ඔහුට පෘථිවියට දරාගත නොහැකි 'පියසටහනක්' (Ecological Footprint) තියෙන්න බැහැ. අපේ පන්සල්, අපේ උත්සව, අපේ ජීවන රටාව දෙස බලන්න. ඒ හැම තැනම තියෙන්නේ තෘෂ්ණාව ප්රදර්ශනය කිරීමක්. බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ අල්පේච්ඡතාවය අද ලංකාවේ කොහේද තියෙන්නේ?"
- අල්පේච්ඡතාවය ගිලිහී යාම:
බුදුදහමේ හරය වන්නේ තෘෂ්ණාව අවම කිරීම සහ අල්පේච්ඡතාවයයි. නමුත් අද බෞද්ධයන් යැයි කියාගන්නා පිරිස අසීමිත පාරිභෝජනවාදයක (Consumerism) ගිලී සිටින බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
- ආයතනික ආගම:
බුදුදහම චාරිත්ර වාරිත්ර සහ ප්රදර්ශනකාමී උත්සවවලට සීමා වී ඇති අතර, සොබාදහම සමඟ ඇති සහජීවනය ඉන් ගිලිහී ගොස් ඇත.
- අදිසි ප්රඥාව:
බුදුදහමේ එන "තිරසර" සංකල්පය ජීවිතයට අදාළ කරගන්නා මිනිසුන් අද ලංකාවේ සොයාගැනීම අතිශය දුෂ්කර බව ඔහුගේ මතයයි.
අනාගතය සඳහා නව මාවත
මහාචාර්ය ශ්රියානන්දයන්ට අනුව "තිරසර යුගය" යනු හුදෙක් පරිසරය රැකගැනීම පමණක් නොවේ. එය මුළුමනින්ම වෙනස් මානව ශිෂ්ටාචාරයකි. එහි ලක්ෂණ ලෙස ඔහු පහත කරුණු අවධාරණය කරයි:
ඔහු පවසන්නේ,
එකිනෙකා පරයා යාමේ ධනවාදී තරඟය වෙනුවට, පොදු යහපත උදෙසා සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන සමාජයක්.
අවශ්යතාවය (Need) සහ කෑදරකම (Greed) අතර වෙනස වටහාගෙන, පෘථිවියේ දරාගැනීමේ හැකියාවට අනුකූලව ජීවත් වීමක් අපේක්ෂා කරන මහාචාර්යවරයා,
තාක්ෂණය භාවිතා කළ යුත්තේ ස්වභාවධර්මය මර්දනය කිරීමට නොව, සොබාදහම සමඟ සුසංයෝගීව පැවතීමට බව පවසයි.
අප යා යුතු මඟ කුමක්ද?
අශෝක අබේගුණවර්ධන සමඟ පැවැත්වූ මෙම සංවාදය අවසානයේ මහාචාර්ය ශ්රියානන්ද අපට ලබා දෙන පණිවිඩය පැහැදිලිය.
ලංකාව මුහුණ දෙන ආර්ථික සහ දේශපාලන අර්බුදයට විසඳුම ඇත්තේ ණය ගැනීම හෝ පක්ෂ මාරු කිරීම තුළ නොව, අපගේ ලෝක දෘෂ්ටිය (Worldview) වෙනස් කිරීම තුළය.
ධනවාදයේ සහ මාක්ස්වාදයේ අන්තයන්ගෙන් මිදී, සැබෑ බෞද්ධ දර්ශනයේ එන මධ්යම ප්රතිපදාව සහ තිරසර පැවැත්ම වැළඳ ගැනීම මගින් පමණක් අපට අනාගත ලෝකය ජයගත හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
සාකච්ඡාව මෙහෙයවූ දේශපාලන විශ්ලේෂක අශෝක අබේගුණවර්ධන මෙම සාකච්ඡාව අවසන් කරන්නේ මහාචාර්ය හෙ. ශ්රියානන්දයන් වැනි විද්වතුන්ගේ අදහස් රටේ ප්රතිපත්ති සම්පාදනයට එක් කර නොගැනීමේ ඛේදවාචකය සිහිපත් කරමිනි.
මෙම සංවාදය අපට පසක් කරන්නේ, අපට දැන් අවශ්ය වන්නේ තවත් දේශපාලන පක්ෂයක් නොව, "නව මානව දර්ශනයක්" බවය. ධනවාදය සහ මාක්ස්වාදය ඉතිහාසයේ කුණු කූඩයට වැටෙමින් පවතින මොහොතක, තිරසර යුගයේ දොරටු විවර කර ගැනීමට මහාචාර්ය ශ්රියානන්දයන් පෙන්වා දෙන මේ "අදිසි ප්රඥාව" අපට අනිවාර්ය මඟ පෙන්වීමක් වනු ඇත.
සටහන - සමාරා පරණවිතාන
