2023 මූලික පනත හා 2026 සංශෝධන අතර සැසඳීම
2022 ආර්ථික බිඳවැටීමත් සමඟ පැනනැගුණු 'පද්ධතිමය වෙනසක්' (System Change) සඳහා වූ
බලපෑමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස 2023 අංක 09 දරන දූෂණ විරෝධී පනත බලාත්මක විය. එහි පැවති ප්රායෝගික හා අර්ථනිරූපණ ගැටලු මඟහරවා ගැනීමේ අරමුණින් රජය විසින් 2026 දූෂණ විරෝධී (සංශෝධන) පනත් කෙටුම්පත මේ වනවිට හඳුන්වා දී ඇත.
2023 මූලික පනත හා සැසඳීමේදී, නව සංශෝධනය හරහා වසර 10ක සිරදඬුවම සහ රුපියල් මිලියනයේ මූලික දඩය වැනි නෛතික ප්රතිවිපාක එලෙසම පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. එහෙත්, මහා පරිමාණ ආර්ථික අපරාධකරුවන්ට එරෙහිව දඬුවම් දැඩි කිරීම මෙන්ම, විමර්ශනවලින් ගැලවී යාම සඳහා සූක්ෂම නීතිමය ලූපයන් (loopholes) කිහිපයක් අලුතින් හඳුන්වා දීම මෙම සංශෝධනයේ ප්රධානතම වෙනස්කම් ලෙස පෙන්වා දිය හැක.
දැඩි කළ දඬුවම් සහ ඇප නීති හරහා අපරාධකරුගේ ආර්ථික පදනම බිඳීම
නව නීතියේ දැකිය හැකි වඩාත්ම ප්රගතිශීලී පියවර වන්නේ, දූෂණයෙන් ලබාගත් දේපළ වටිනාකම මෙන් තුන් ගුණයක අනිවාර්ය දඩයක් සහ රජයට සිදුවූ සමස්ත අලාභය සෘජුවම අයකර ගැනීමේ ප්රතිපාදන හඳුන්වා දීමයි. එසේම, රු. ලක්ෂ 5 ඉක්මවන රාජ්ය අලාභයන් සඳහා සැකකරුවන්ට ඇප ලබා දීමේ බලය මහේස්ත්රාත් අධිකරණයෙන් ඉවත් කර, මහාධිකරණය හමුවේ "සුවිශේෂී තත්වයන්" ඔප්පු කිරීම අනිවාර්ය කර ඇත.
2025 අපරාධවලින් උපයාගත් දේපළ පනත (POCA) සමග මෙම ත්රිත්ව දඩය ඒකාබද්ධ වූ විට, අපරාධකරුගේ සමස්ත ආර්ථික පදනමම විනාශ මුඛයට ඇද දැමීමේ ප්රබල නෛතික අවියක් අල්ලස් කොමිසම සතු වේ.
නව සංශෝධනයෙන් සැබෑ නීතිමය වාසිය ලබන්නේ කවුරුන්ද?
දඬුවම් දැඩි කර ඇති බව බැලූ බැල්මට පෙනුණද, මෙම සංශෝධන තුළින් සැබෑ වාසිය අත්කර දී ඇත්තේ දූෂිත දේශපාලනඥයින්ට සහ ව්යාපාරික කතිපයාධිකාරයටයි. ප්රධානතම නීතිමය ලූපය වන්නේ, 2023 පනතේ පැවති "සහවාසීන්ගේ" (cohabitants) වත්කම් හෙළිදරව් කිරීමේ වගන්තිය නව සංශෝධනයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කර දැමීමයි.
පුද්ගලිකත්වය සුරැකීමේ මුවාවෙන් ගෙන ආ මෙම සංශෝධනය හරහා, දූෂිත නිලධාරීන්ට තම නීතිවිරෝධී ධනය තමන් සමග එකම නිවසේ වෙසෙන නිල නොවන සහකරුවෙකුගේ නමට නීත්යානුකූලවම පැවරීමට සහ වත්කම් ප්රකාශනවලින් ඒවා වසන් කිරීමට රජය විසින් නිල නොවන විවෘත බලපත්රයක් ලබා දී ඇත.
අනෙක් බරපතළම නීතිමය සිදුර නිර්මාණය වන්නේ "උපලේඛනගත ආයතන" වර්ගීකරණයේදී රජය සතු කොටස් ප්රතිශතය 25% සිට 50% දක්වා ඉහළ නැංවීම හරහාය. ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්රතිව්යූහගතකරණය යටතේ නිර්මාණය වන රාජ්ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන් (PPPs) සහ සුළුතර රාජ්ය ආයෝජන සහිත දැවැන්ත සමාගම් මින් ඉදිරියට අල්ලස් කොමිසමේ විමර්ශන රාමුවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම මුදා හැරේ.
මෙයින් අදහස් වන්නේ, රජයේ කොටස් 49% ක් දක්වා ඇති ආයතනයක මහා පරිමාණ ප්රසම්පාදන වංචාවක් සිදුවුවද, එහි අධ්යක්ෂවරුන් "රාජ්ය නිලධාරීන්" ලෙස සලකා නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ බලය අහිමි වී යාමයි.
පද්ධතිමය වෙනසක්ද? නැතහොත් ව්යවස්ථාපිත මුක්තියක්ද?
මේ අනුව 2026 දූෂණ විරෝධී (සංශෝධන) පනත යනු ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල ඇතුළු ආයතනවල දැඩි කොන්දේසි හමුවේ නීති පොත් හැඩ කිරීම සඳහා ගෙන ආ ද්විත්ව ස්වභාවයකින් යුත් ලියවිල්ලකි. ත්රිත්ව දඩය සහ දැඩි ඇප නීති හරහා දඬුවම් රාමුව ශක්තිමත් කර ඇති බව පෙන්වා දෙමින්, "සහවාසීන්ගේ වත්කම්" ඉවත් කිරීම සහ ආයතන අර්ථ දැක්වීම වෙනස් කිරීම වැනි නීතිමය ලූපයන් හරහා මහා පරිමාණ මූල්ය අපරාධවල සැබෑ මොළකරුවන්ට කළු සල්ලි සුදු කිරීම සඳහා කදිම පසුදොරක් විවෘත කර දී තිබේ.
එබැවින් මෙය ජනතාව අපේක්ෂා කළ සැබෑ පද්ධතිමය වෙනසකට වඩා, ශ්රී ලංකාවේ 'ක්රෝනී ධනවාදය' ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා රජය විසින් නිර්මාණය කර දුන් ව්යවස්ථාපිත මුක්තියක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීම වඩාත් නිවැරදිය.
#නිරෝමි සුබ්රමනියම්
පසු සටහන -
[***'ක්රෝනී ධනවාදය' (Crony Capitalism) යනු නිදහස් වෙළඳපොළ තරඟකාරීත්වය හෝ නිෂ්පාදනවල විශිෂ්ටත්වය මත නොව, බලයේ සිටින දේශපාලනඥයින්, ඉහළ රාජ්ය නිලධාරීන් සහ තෝරාගත් ව්යාපාරිකයින් අතලොස්සක් අතර පවතින අන්යෝන්ය හා දූෂිත සම්බන්ධතා මත ව්යාපාරික සාර්ථකත්වය තීරණය වන ආර්ථික පද්ධතියකි. මෙහිදී අදාළ හිතවත් ව්යාපාරික කණ්ඩායම්වලට විශේෂ බදු සහන, රජයේ මහා පරිමාණ ප්රසම්පාදන සහ නීතිමය මුක්තිය වැනි අයුතු රාජ්ය අනුග්රහයන් හිමිවන අතර, ඉහත විග්රහ කළ නීති සංශෝධන හරහා ඔවුන්ට අල්ලස් කොමිසමේ විමර්ශනවලින් ගැලවීමට සූක්ෂම ලෙස නීතිමය ලූපයන් නිර්මාණය කර දීම මෙවැනි ක්රමවේදයක් රාජ්ය අනුග්රහය සහිතවම නඩත්තු වන ආකාරය පිළිබඳ කදිම නිරූපණයකි].
