ජාතික සංවර්ධන බැංකුවේ (NDB) රුපියල් බිලියන 13.2 ක දැවැන්ත මූල්ය වංචාව පිළිබඳව තොරතුරු එළියට එන විට,
බැංකුව විසින් මහජනතාවට ලබා දුන් මූලිකම පණිවිඩය වූයේ "ඔබේ මුදල් සුරක්ෂිතයි" (Your money is safe) යන්නයි. තමන්ට එම බැංකුවේ ගිණුමක් නොමැති නිසා හෝ තම ගිණුමේ මුදල් අඩු වී නොමැති නිසා, මෙය "තමන්ගේ ප්රශ්නයක් නොවේ" යැයි සිතා අත පිසදාගත් බහුතරයක් පුරවැසියන් සිටිති. ඉන්ටපෝල් (Interpol) හරහා සැකකරුවන් කිහිපදෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත් පුවතින් සෑහීමකට පත්වූවෝද වෙති.
එහෙත්, සමාගම් නිවේදන (Corporate Disclosures) සහ නීතිමය වගන්ති පිටුපස සැඟවුණු, කිසිවෙකු ඔබට නොකියන අඳුරු කතාවක් ඇත. එනම්, ඔබ කිසිදිනෙක NDB බැංකුවට පය තබා නොමැති වුවද, මෙම වංචාවේ සෘජු වින්දිතයෙකු බවට ඔබ දැනටමත් පත්වී අවසන් බවයි.
සැඟවුණු අයිතිකරුවන්: මේ කොල්ලකෑවේ ඔබේ මුදල්ය!
මෙය හුදෙක් පුද්ගලික බැංකුවකට වූ පාඩුවක් ලෙස ලඝු කළ නොහැකිය. මන්ද, NDB බැංකුවේ සමස්ත කොටස් හිමිකාරීත්වයෙන් ආසන්න වශයෙන් 32% ක අයිතියක් ඇත්තේ මෙරට වැඩකරන ජනතාවගේ පරම දේපළ වන රජයේ සහ අර්ධ රාජ්ය ආයතන සතුවන බැවිනි.
ඒ අනුව, සේවකයින්ගේ අර්ථසාධක අරමුදල (EPF), සේවා නියුක්තකයින්ගේ භාර අරමුදල (ETF), ලංකා බැංකුව (BOC) සහ ශ්රී ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාව (SLIC) යනු මෙම බැංකුවේ ප්රධානතම කොටස්කරුවෝ වෙති. ඔබ ඔබේ ජීවිත කාලය තුළ එක් වසරක් හෝ EPF/ETF සඳහා මුදල් කපා හැර ඇත්නම්, ඔබත් මෙම බැංකුවේ කොටස්කරුවෙකි (Stakeholder). අතුරුදන් වී ඇත්තේ ඒ අයිතියයි.
අප්රේල් 6 වෙනිදා අහිමි වූ ලාභාංශ සහ සංයුක්ත පොළියේ ඛේදවාචකය
මෙම වංචාව හේතුවෙන් මහ බැංකුව විසින් අප්රේල් 06 වෙනිදා NDB බැංකුවෙන් ගෙවීමට නියමිතව තිබූ මුදල් ලාභාංශ (Cash Dividends) ගෙවීම සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හිටුවන ලදී. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස මහජනතාවට අහිමි වූ සැබෑ මුදල සුළුපටු නොවේ:
EPF අරමුදලට අහිමි වූ මුදල: රුපියල් මිලියන 260 යි
ශ්රී ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාවට (SLIC) අහිමි වූ මුදල: රුපියල් මිලියන 305 යි
ලංකා බැංකුවට (BOC) අහිමි වූ මුදල: රුපියල් මිලියන 218 යි
ETF අරමුදලට අහිමි වූ මුදල: රුපියල් මිලියන 93 යි
මෙහි ඇති බරපතලම නාස්තිය මෙය නොවේ. EPF/ETF වැනි අරමුදල් වර්ධනය වන්නේ සංයුක්ත පොළිය හෙවත් වැල්පොළී ක්රමය (Compound Interest) යටතේය. දැනට වයස අවුරුදු 35 ක පමණ පසුවන සේවකයෙකු 2050 වසරේදී විශ්රාම යන විට, අද දින අහිමි වූ මෙම රුපියල් මිලියන 260 ක EPF ලාභාංශය, තවත් වසර 25 කින් පමණ රුපියල් බිලියන 2.6 ක දැවැන්ත අගයක් දක්වා වර්ධනය වීමට ඉඩ තිබුණි. මෙම බැංකු මංකොල්ලකරුවන් විසින් සොරාගෙන ඇත්තේ හුදෙක් වර්තමාන මුදල් නොව, මිලියන 10ක් පමණ වන පෞද්ගලික අංශයේ වැඩකරන ජනතාවගේ අනාගත විශ්රාම සුරක්ෂිතතාවයයි.
තොරතුරු වසන් කිරීමේ නීතිමය අපරාධය සහ ෆිච් (Fitch) අවදානම
මෙම වංචාවේ පරිමාව පිළිබඳව බැංකුව කටයුතු කළ ආකාරය බරපතල නීතිමය ගැටලු මතු කරයි. අප්රේල් 02 වෙනිදා බැංකුව නිවේදනය කළේ මෙය රුපියල් මිලියන 380 ක වංචාවක් බවයි. එහෙත් දින හතරකට පසු එම අගය 35 ගුණයකින් ඉහළ යමින් රුපියල් බිලියන 13.2 ක් බව ඔවුන්ට පිළිගැනීමට සිදුවිය.
වසර දෙකක් තිස්සේ සිදුවූ මෙම මහා පරිමාණ වංචාව බැංකුවේ අභ්යන්තර පද්ධතිවලට හසු නොවීම (Detect නොවීම) පාර්ලිමේන්තුව තුළ පවා දැඩි කතාබහකට ලක්විය. මෙහි සෘජු ප්රතිඵලයක් ලෙස Fitch ශ්රේණිගත කිරීම් ආයතනය විසින් බැංකුවේ ශ්රේණිය A- (A minus) දක්වා පහත හෙලන ලදී (Downgrade). නීතිමය වගවීම: 2007 අංක 7 දරන සමාගම් පනතේ 187, 188 සහ 189 වගන්ති යටතේ අධ්යක්ෂවරුන් සතු 'විශ්වාසනීය වගකීම' (Fiduciary Duty) මහජන මුදල් සම්බන්ධයෙන් මෙලෙස උල්ලංඝනය වී තිබියදීත්, සුළු සේවකයින් පිරිසක් පමණක් අත්අඩංගුවට ගෙන අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය නිදැල්ලේ පසුවීම බරපතල නෛතික ඛේදවාචකයකි. තොරතුරු නිසි පරිදි සහ නිවැරදිව හෙළිදරව් නොකිරීම (Corporate Disclosure violations) සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභා (SEC) නීති යටතේද දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.
ව්යාපාරිකයාගේ කරපිටට වැටෙන බැංකුවේ පාඩුව
මෙම බිලියන 13.2 ක හිඩැස පිරවීමට සිදුවන්නේද අවසානයේ සාමාන්ය ජනතාවටමය. ඉදිරි මාස 12 ඇතුළත බැංකුවලට ඉහළ අරමුදල් පිරිවැයක් (Higher cost of funding) දැරීමට සිදුවන අතර, එහි බර පැටවෙන්නේ ණය ගැනුම්කරුවන් මතය.
ඔබ කුඩා ව්යාපාරිකයෙකු නම්, ආනයනකරුවෙකු නම් හෝ කඩයක් පවත්වාගෙන යමින් කාරක ප්රාග්ධනයක් (Working Capital) සඳහා ඉදිරි කාර්තුව (Quarter) තුළ ණය මුදලක් ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, ඔබට වැඩි පොළී අනුපාතයකට (Interest rate shift) මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. එබැවින් ණය ලබාගැනීමේදී බැංකු කිහිපයක් සංසන්දනය කර (Compare), දැඩි ලෙස කේවල් කර (Bargain) අඩුම පොළී අනුපාතය සහිත බැංකුවක් තෝරා ගැනීමට පාරිභෝගිකයින් වගබලා ගත යුතුය.
NDB බැංකු වංචාව යනු පුද්ගලික සමාගමක අභ්යන්තර ප්රශ්නයක් නොවේ. එය EPF/ETF හරහා සාමාන්ය ජනතාවගේ ලේ කඳුළු වලට ඩෙස්ක්ටොප් එකක් පිටුපස සිට ගැසූ ගැහිල්ලකි. අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය වගවීමෙන් පලා යන විට, අහිමි වූ බිලියන ගණනක අනාගත වටිනාකමේ පාඩුව දරාගැනීමට සිදුවී ඇත්තේ මහපොළොවේ කහට කෝප්පයක් බී වැඩකරන සාමාන්ය ජනතාවටය. මෙය "මට අදාළ නැති ප්රශ්නයක්" යැයි සිතා සිටි යුගය දැන් අවසන්ය.
