රුසියානු බලශක්ති සාකච්ඡා ගැන පැහැදිලි කිරීමක් සහ මැදපෙරදිග අර්බුදය හමුවේ ලක් ආර්ථිකයට එල්ල වන දැවැන්ත අභියෝග!!!

ගෝලීය භූ දේශපාලනික හා ආර්ථික සාධක ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගතය කෙරෙහි තීරණාත්මක බලපෑමක්

එල්ල කරමින් පවතින වකවානුවක, අද (2026 මාර්තු 18) දිනයේදී ප්‍රධාන ආර්ථික හා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සන්ධිස්ථානයන් දෙකක් පිළිබඳව අවධානය යොමු විය.

එක් පසෙකින් කොළඹ රුසියානු තානාපති කාර්යාලය විසින් ශ්‍රී ලංකාවට බලශක්තිය සැපයීම සම්බන්ධයෙන් වූ අනුමාන වාර්තා පැහැදිලි කරමින් විශේෂ නිවේදනයක් නිකුත් කරන ලදී.

අනෙක් පසින්, මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගතව ඇති යුධමය අර්බුදය ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන, විදේශ විනිමය ඉපැයීම් සහ ජීවන වියදමට එල්ල කරන දැවැන්ත කම්පනය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක දත්ත ඇතුළත් මාධ්‍ය ඉදිරිපත් කිරීමක් එළිදැක්විණි.

මේ එහිදී සාකච්ඡාවට ගැණුනු තීරණාත්මක කරුණු සම්පිණ්ඩනයයි.

රුසියානු තානාපති කාර්යාලයේ නිල පැහැදිලි කිරීම

ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීමේ අරමුණින් රුසියානු තානාපති එල්. ජගාරියන් (L. Dzhagaryan)  සහ ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් අතර පැවති සාකච්ඡා පිළිබඳව මෑතකදී විවිධ අනුමාන වාර්තා මාධ්‍ය ඔස්සේ සංසරණය විය.

එම වාර්තා සම්බන්ධයෙන් නිල වශයෙන් කරුණු දක්වමින් රුසියානු තානාපති කාර්යාලය අද දින ප්‍රකාශ කළේ, අදාළ ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවලදී බලශක්ති සැපයුමට අදාළ මූල්‍ය හෝ සැපයුම් ජාල (logistical) සම්බන්ධ කිසිදු ප්‍රශ්නයක් සාකච්ඡා නොකළ බවයි. කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවට බලශක්තිය සැපයීමේ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් තානාපති කාර්යාලය මේ වන විට කටයුතු කරමින් සිටින බව අදාළ මාධ්‍ය නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් අවධාරණය කර ඇත.

මැදපෙරදිග අර්බුදය සහ ගෝලීය ආර්ථික කම්පනය

බලශක්තිය සුරක්ෂිත කරගැනීමේ අභියෝගයට අමතරව, මැදපෙරදිග අර්බුදය හේතුවෙන් සමස්ත ගෝලීය ආර්ථිකයම දැඩි අස්ථාවරත්වයකට මුහුණ දී සිටී.

• ඛනිජ තෙල් සහ රන් මිල: බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල වසරකට අධික කාලයකට පසු බැරලයකට ඩොලර් 82 දක්වා තියුණු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. යුද්ධය ආරම්භ වීමත් සමගම ආරක්ෂිත ආයෝජනයක් ලෙස සැලකෙන රන් අවුන්සයක මිල ඩොලර් 5,400 සීමාව පසුකරමින් වාර්තාගත ලෙස ඉහළ ගියේය.
• උද්ධමනය සහ සැපයුම් ජාල: මැදපෙරදිග හරහා වැටී ඇති නැව් සහ ගුවන් මාර්ග අවහිර වීම නිසා ප්‍රවාහන ගාස්තු ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඒ හරහා ආහාර ඇතුළු භාණ්ඩ හා සේවා රැසක මිල ගණන් ලොව පුරා ඉහළ යමින් පවතී.

ශ්‍රී ලංකාවට එල්ල වන සෘජු ආර්ථික බලපෑම

නව මාධ්‍ය ඉදිරිපත් කිරීමට අනුව, මෙම ගෝලීය කම්පනය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආර්ථික කුළුණු තුනකට සෘජුවම පහර දෙයි:

1. අපනයන කර්මාන්තයට එල්ල වන බාධා ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත අපනයනවලින් අඩකට වඩා යොමු වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (23%), යුරෝපා සංගමය (22.7%) සහ එක්සත් රාජධානිය (7%) වෙතය. මෙම වෙළඳපොළවල් වෙත භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කරන ගුවන් හා නාවික මාර්ග මැදපෙරදිග කලාපය හරහා වැටී ඇති බැවින් ඒවාට දැඩි බාධා එල්ල වී ඇත. විශේෂයෙන්ම මුහුදු ආහාර වැනි කල් තබාගත නොහැකි අපනයන සඳහා මෙය දැඩිව බලපාන අතර , ශ්‍රී ලන්කන්, එමිරේට්ස් සහ එතිහාඩ් වැනි ගුවන් සේවා මෙහෙයුම් අත්හිටුවීම හරහා භාණ්ඩ ප්‍රවාහන ගාස්තු ඉහළ ගොස් අපනයනකරුවන්ට පාඩු සිදුවීමේ අවදානමක් පවතී. තවද, ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු තේ අපනයනයෙන් 38% ක් පමණ අලෙවි වන්නේ මැදපෙරදිග කලාපයට බැවින්, දිගුකාලීන අර්බුදයක් හමුවේ දේශීය තේ කර්මාන්තය දැඩිම අර්බුදයකට ලක්වනු ඇත.

2. විදේශ ප්‍රේෂණ සහ විදේශ රැකියා අවදානම ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය සඳහා ප්‍රධානතම මූලාශ්‍රය වන්නේ විදේශ ප්‍රේෂණයි. ඉන් 45% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ලැබෙන්නේ මැදපෙරදිග කලාපයෙනි. රටේ සමස්ත ශ්‍රම බලකායෙන් 19% ක්, එනම් මිලියන 1.5 කට ආසන්න ශ්‍රී ලාංකිකයින් පිරිසක් මැදපෙරදිග සේවය කරන බව විශ්වාස කෙරෙන අතර , වාර්ෂිකව විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්වන 300,000 ක් පමණ පිරිසෙන් 80% ක්ම යොමු වන්නේද එම කලාපයටයි. යුධ තත්ත්වය වර්ධනය වුවහොත් මෙම ආදායම් මාර්ගය මුළුමනින්ම අඩාල විය හැක.

3. සංචාරක කර්මාන්තයේ කඩාවැටීම මැදපෙරදිගින් ඍජුවම පැමිණෙන සංචාරකයින් ප්‍රතිශතය 1.42% ක් වුවද, ඩුබායි, දෝහා සහ අබුඩාබි යනු යුරෝපයේ සහ වෙනත් රටවල සිට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන සංචාරකයින්ගෙන් 28.5% ක්ම භාවිතා කරන ප්‍රධාන සංක්‍රමණික මධ්‍යස්ථාන (transit hubs) වේ. කලාපයේ ගුවන් අවකාශය වැසී යාම සංචාරක කර්මාන්තයට දැඩි අහිතකර බලපෑම් ඇති කරනු ඇත.

දේශීය ජීවන වියදම සහ අනාගත ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති

ගෝලීය ඉන්ධන සහ නැව් ගාස්තු ඉහළ යාම ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය තුළ දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් (domino effect) ඇති කරනු ඇති බවට පුරෝකථනය කර ඇත. යෝජිත විදුලි ගාස්තු ඉහළ නැංවීමත් සමග මෙම තත්ත්වය එක් වූ විට, 2026 පෙබරවාරි මාසය වන විට 1.6% ක් තරම් පහළ මට්ටමක පැවති උද්ධමනය ඉතා වේගයෙන් ඉහළ යාමට ඉඩ ඇත.

මීට අමතරව, 2026 ජනවාරි අග වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ දළ නිල සංචිත (GOR) ඩොලර් බිලියන 6.8 ක මට්ටමක පැවතුණද , වාහන ආනයනය හේතුවෙන් (2025 වසරේ වාහන ආනයනයට පමණක් ඩොලර් බිලියන 2 ක් වැය වී ඇත) සංචිත කෙරෙහි අමතර පීඩනයක් දැනටමත් එල්ල වී තිබේ. අපනයන, සංචාරක සහ ප්‍රේෂණ ආදායම් අඩුවීමේ අවදානම සමග ශ්‍රී ලංකා රුපියල (LKR) ඉදිරියේදී දැඩි ලෙස අවප්‍රමාණය වීමේ තර්ජනයකට මුහුණ දී සිටී.

යුද්ධය දිග්ගැස්සුනහොත්, මෙලෙස ඉහළ යන උද්ධමනය සහ රුපියල කඩා වැටීම පාලනය කිරීම සඳහා පොලී අනුපාත යළි ඉහළ නැංවීමට ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට (CBSL) අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවනු ඇති බව විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි.

රුසියාව සමඟ සිදුකෙරෙන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සාකච්ඡා හරහා බලශක්ති අර්බුදයට යම් හෝ සහනයක් අපේක්ෂා කළද, මැදපෙරදිගින් හමා එන දැවැන්ත ආර්ථික කුණාටුව හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ බාහිර අංශයත්, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජීවන වියදමත් ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ දැඩි අභියෝගයකට ලක්වීම නොවැළැක්විය හැකි බව පෙනී යයි.

# නිරෝමී සුබ්‍රමනියම්