ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු සැපයුම ලක්විජය බලාගාරයේ ස්ථායිතාවට සහ ජාතික ආර්ථිකයට තර්ජනයක් එල්ල කරයි

— උපායමාර්ගික අවදානම් අනතුරු ඇඟවීමකි 

Trident Chemphar Limited හි ගල් අඟුරු සැපයුම පිළිබඳ කාර්ය සාධන,

ගුණාත්මකභාවය සහ අවදානම් තක්සේරුව

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ කොඳු නාරටිය බඳු වූ නොරොච්චෝල බලාගාරය අඩපණ වීම යනු හුදෙක් තාක්ෂණික දෝෂයක් නොව, සමස්ත ජාතික ආර්ථිකයටම එල්ල කරන මාරාන්තික පහරකි. නුසුදුසු සැපයුම්කරුවෙකු තෝරා ගැනීම, ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු ගෙන්වීම සහ ඒ හරහා දිනකට රුපියල් කෝටි 7.2 ක අලාභයක් රටට අත්කර දීම පිටුපස ඇත්තේ හුදු නොසැලකිල්ලද? නැතහොත් මෙය තවත් එක් දැවැන්ත මූල්‍ය අක්‍රමිකතාවක ආරම්භයද? බලධාරීන් වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් වගකිව යුතු අතර, මහජන මුදල් දහඩිය මහන්සියෙන් උපයන බදු ගෙවන්නාට මේ සඳහා පිළිතුරු ලැබිය යුතුය.

1. විධායක සාරාංශය සහ පසුබිම

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි ඉල්ලුමෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සපයන ලක්විජය බලාගාරය (නොරොච්චෝල), රටේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව උදෙසා තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. මෑතකදී ගල් අඟුරු මෙට්‍රික් ටොන් මිලියන 1.5ක් සැපයීම සඳහා වූ (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 130ක වටිනාකමකින් යුත්) දීර්ඝ කාලීන ටෙන්ඩරය ඉන්දියාව මූලික කරගත් ට්‍රයිඩන්ට් කෙම්ෆාර් ලිමිටඩ් (Trident Chemphar Limited) නම් සැපයුම්කරුට පිරිනමා ඇත.

ප්‍රධාන ගැටළුව:

මෙම සමාගම ශ්‍රී ලංකාවේ තාප බලශක්ති සැපයුම් දාමයට සාපේක්ෂව නවක සහ මහා පරිමාණ ගල් අඟුරු මෙහෙයුම් පිළිබඳ පූර්ව අත්දැකීම් අල්ප ආයතනයකි. ජාත්‍යන්තර තරඟකාරී ලංසු තැබීමේ ක්‍රියාවලියක් හරහා මෙම කොන්ත්‍රාත්තුව ලබා දී තිබුණද, ගල් අඟුරු ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ මතුව ඇති ගැටළු හේතුවෙන් ප්‍රසම්පාදන අධීක්ෂණය සහ ජාතික බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ බරපතල ප්‍රශ්න මතු වී තිබේ.

2. මෙහෙයුම් අර්බුදය: ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ පරතරය

සැපයුම්කරුගේ පරීක්ෂණ නියෝජිතයා වන 'Mitrask Testing and Laboratories' විසින් නිකුත් කරන ලද "පැටවුම් වරාය සහතිකය" (Load Port Certificate) මගින් සහතික කරන ලද තත්ත්වයට පටහැනිව, ගල් අඟුරු තොගය ලද වහාම එහි කාර්ය සාධන බිඳවැටීම් පෙන්නුම් කළේය.

• පරීක්ෂණ ජනන අසාර්ථකත්වය: බොයිලේරු වෙත ගල් අඟුරු ලබා දීමේදී, අපේක්ෂිත මෙගාවොට් 300ක (300 MW) ධාරිතාව උත්පාදනය කිරීමට එය අසමත් විය.
• ධාරිතා හිඟය: ගල් අඟුරු ඇතුළත් කරන ප්‍රමාණය (feed rate) වැඩි කළද, එක් ඒකකයකින් මෙගාවොට් 25ක (25 MW) පමණ හිඟයක් නිරීක්ෂණය වූ අතර, ඒකක ධාරිතාව අඩු කිරීමට (deload) ක්‍රියාකරුවන්ට සිදුවිය.
• රසායනාගාර තහවුරු කිරීම්: අභ්‍යන්තර රසායනාගාර පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වූයේ මෙම ගල් අඟුරුවල දළ කැලරි අගය (GCV) නියමිත ප්‍රමිතියට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස අඩු බවත්, එය බාල තත්ත්වයේ පවතින බවත්ය.

3. දිගුකාලීන තාක්ෂණික අවදානම්

ගබඩා කිරීම සම්බන්ධයෙන් පවතින අවදානමද මෙම වාර්තාව මගින් පෙන්වා දෙයි. ඓතිහාසික දත්තවලට අනුව, මාස හයකට වැඩි කාලයක් ලක්විජය අංගනයේ ගබඩා කර තැබීමේදී ගල් අඟුරු වල ගුණාත්මකභාවය පිරිහීමට ලක්වේ.

• ගුණාත්මක හානිය: කාලයත් සමඟ වාෂ්පශීලී ද්‍රව්‍ය (volatile matter) සහ කැලරි ශක්තිය හීන වී යයි.
• අපේක්ෂිත නිෂ්පාදන අලාභය: මෙලෙස තත්ත්වය පිරිහී ගිය ගල් අඟුරු භාවිතය තුළින් එක් ඒකකයකින් මෙගාවොට් 50-60 අතර ජනන අලාභයක් සිදුවිය හැක.
• උපකරණ වලට වන හානිය: අළු බැඳීම (ash fouling), තාප පීඩනය (thermal stress) සහ නල ගෙවී යාමේ (tube-wear) අවදානම ඉහළ යාම හේතුවෙන් නඩත්තු ගැටළු උග්‍ර විය හැක.

4. මූල්‍ය බලපෑම තක්සේරු කිරීම

ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු භාරගැනීම තුළින් ඇතිවන ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක ඉතා දරුණුය.

• සමුච්චිත බලශක්ති අලාභය: ජනන ඒකක තුනටම අදාළව ගණනය කළ විට, මෙය මෙගාවොට් 150ක (150 MW) පමණ සමුච්චිත අලාභයක් විය හැක.
• දෛනික මූල්‍ය අලාභය: එක් ඒකකයක් සඳහා රු. 20.00 (LKR 20.00 per kWh) ක අගයක් මත පදනම්ව, ඇස්තමේන්තුගත දෛනික මූල්‍ය අලාභය රුපියල් ලක්ෂ 720ක් (රු. 72,000,000) පමණ වේ.
• පුළුල් බලපෑම: අවිනිශ්චිත සැපයුම් දාමයන් මත යැපීම නිසා ජාතික විදුලිබල පද්ධතිය මුහුණ දෙන ආර්ථික අවදානම මෙමගින් අවධාරණය කෙරේ.

5. පාලනය සහ වගවීම පිළිබඳ විමර්ශනය

විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ පාර්ශවකරුවන් ප්‍රධාන කරුණු තුනක් ඔස්සේ කඩිනම් විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටී:

1. ප්‍රසම්පාදන අධීක්ෂණය: මෙවැනි තීරණාත්මක කොන්ත්‍රාත්තුවක් සඳහා අත්දැකීම් අඩු සැපයුම්කරුවෙකු තෝරා ගත්තේ කෙසේද?
2. තත්ත්ව සහතිකය: සැපයුම්කරු ඉදිරිපත් කළ තත්ත්ව සහතිකය සහ සැබෑ කාර්ය සාධනය අතර පවතින විෂමතාවය.
3. කොන්ත්‍රාත් වගවීම: ජාතික බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා දැඩි දඩුවම් හෝ කොන්දේසි ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාවය.

ඩොලර් මිලියන 130ක මෙම ගනුදෙනුව හරහා රටට අහිමි වන ධනය නැවත පියවා ගන්නේ කෙසේද? අත්දැකීම් රහිත සමාගමකට මෙතරම් විශාල වගකීමක් පැවරුවේ කාගේ වුවමනාවටද යන්න බරපතල ප්‍රශ්නයකි. බාල ගල් අඟුරු නිසා අක්‍රිය වන බලාගාරයේ බර අවසානයේ පැටවෙන්නේ ඔබේ විදුලි බිලටයි.

#සමාරා පරණවිතාන