අද වැනි දිනක, එනම් මාර්තු 10 වන දින, ලෝකවාසී ටිබෙට් ජාතිකයන් සිය ඉතිහාසයේ
අතිශය තීරණාත්මක සංධිස්ථානයක් අනුස්මරණය කරති. ඒ, 1959 දී ටිබෙටයේ අගනුවර වන ලාසා හිදී, චීන කොමියුනිස්ට් ආක්රමණයට එරෙහිව සහ සිය අභිමානවත් ආගමික නායකයාණන් වන ශුද්ධෝත්තම 14 වන දලයි ලාමා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් දස දහස් සංඛ්යාත ටිබෙට් වැසියන් එක්ව දියත් කළ ඓතිහාසික මහජන නැගිටීමට වසර 67ක් සපිරීමයි.
මෙම දිනය හුදෙක් එක් ජාතියක අරගලයක් පමණක් නොව, ලොව පුරා පීඩිත ජනතාවගේ නිදහස, මානව හිමිකම් සහ අවිහිංසාවාදී ප්රතිරෝධයේ සදාතනික සංකේතයක් බවට අද වන විට පත්ව තිබේ.
බෞද්ධ ධර්ම නිධානය විනාශයෙන් බේරා ගැනීම සහ නාලන්දා සම්ප්රදාය
චීන කොමියුනිස්ට් හමුදා ටිබෙටයේ විහාරස්ථාන දහස් ගණනක් ගිනි තබා විනාශ කරන විට, ටිබෙට් ජාතිකයන් තමන් සතු වටිනාම වස්තුව ලෙස ආරක්ෂා කරගත්තේ තමන් සතු ධර්ම ග්රන්ථයි. භෞතික සම්පත් අහිමි වුවද, තම ආත්මීය උරුමය රැකගැනීමට ඔවුන් දැක්වූ කැපවීම අතිමහත්ය.
- අස්පර්ශනීය උරුමය: සංස්කෘත භාෂාවෙන් ටිබෙට් භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද ත්රිපිටකය ඇතුළු මහා බෞද්ධ ග්රන්ථ රාශියක් දලයි ලාමා වහන්සේ ප්රමුඛ පිරිස ඉන්දියාවට පැමිණෙන විට තමන් සමඟ රැගෙන ආහ. ඉන්දියාවේ ධර්මශාලා නුවර කේන්ද්ර කරගනිමින් 'ටිබෙට් කෘති සහ ලේඛනාගාර පුස්තකාලය' (LTWA) වැනි ආයතන බිහිවන්නේ මෙම උත්සාහයේ ප්රතිඵලයක් ලෙසිනි.
- විනාශ කළ නොහැකි දැනුම: චීන කොමියුනිස්ට් හමුදාවන්ට ටිබෙට් විහාරස්ථානවල ගොඩනැගිලි ගිනි තැබිය හැකි වුවද, ඉන්දියාවට රැගෙන ආ මෙම ග්රන්ථ නිසා වටිනා බෞද්ධ දර්ශනය විනාශයෙන් බේරා ගැනීමට හැකි විය. විශේෂයෙන්ම පැරණි ඉන්දීය නාලන්දා විශ්වවිද්යාලයේ ගැඹුරු ඉගැන්වීම් සම්ප්රදාය අදටත් ලොව පුරා නොනැසී පවතින්නේ මෙම ඓතිහාසික මෙහෙවර නිසාවෙනි.
- අද දවසේ වටිනාකම: එදා බේරාගත් එම පුස්කොළ පොත් සහ ග්රන්ථ අදටත් ලොව පුරා විද්වතුන් බෞද්ධ පර්යේෂණ සඳහා මූලාශ්ර ලෙස භාවිත කරති. එය සමස්ත ලෝක බෞද්ධ ජනතාවටම කළ මහඟු මෙහෙවරකි. මනෝවිද්යාව, දර්ශනය සහ තර්ක ශාස්ත්රය පිළිබඳ මෙම ගැඹුරු දැනුම අද නවීන විද්යාව සමඟද අපූරුවට මුසුවෙමින් පවතී.
ඉන්දියාවේ මානුෂීය මැදිහත් වීම: සරණාගතයින්ට සෙවණක් සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී පුනරුදයක්
1959 නැගිටීමෙන් පසු දලයි ලාමා වහන්සේ ප්රමුඛ 80,000 ක පමණ පිරිසක් හිමාලය තරණය කරමින් ඉන්දියාවට පැමිණි විට, ඉන්දීය රජය ඔවුන්ව උණුසුම් ලෙස පිළිගත්තේය.
- නවාතැන් සහ ආරක්ෂාව: ඔවුන්ට පදිංචි වීමට අවශ්ය ගම්බිම් සහ ආරක්ෂාව ලබා දුන් අතර, අද වන විටත් ලක්ෂ සංඛ්යාත ටිබෙට් ජාතිකයන් ඉන්දියාවේ සරණාගතයින් ලෙස ඉතා සාමකාමීව දිවි ගෙවති. ඉන්දියාවේ මෙම ත්යාගශීලීත්වය නිසාම ටිබෙට් සංස්කෘතිය සහ බුදුදහම අදටත් ජීවමානව පවතී.
- පිටුවහල් කළ රජයක් (Government-in-Exile): හුදෙක් සරණාගතයින් ලෙස පමණක් නොසිට, ඉන්දියාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදී වටපිටාව තුළ මධ්යම ටිබෙට් පරිපාලනය (CTA) පිහිටුවා ගනිමින්, සිය දේශපාලන සහ සමාජීය අනන්යතාවය ලෝකයට ගෙනයාමට ඔවුන් සමත් වී ඇත. "පුංචි ලාසා" ලෙස හැඳින්වෙන ධර්මශාලාව අද ලෝකයටම සාමයේ පණිවිඩය බෙදන මධ්යස්ථානයක් වී තිබේ.
බෞද්ධ සබැඳියාව සහ ශ්රී ලංකාව
ශ්රී ලංකාව සහ ටිබෙටය අතර පවතින්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාසනය විසින් බැඳ තබන ලද නොබිඳිය හැකි සහෝදරත්වයකි. ථෙරවාද සහ වජ්රයාන සම්ප්රදායන් දෙකක් වුවද, එහි හරය තුළ ඇත්තේ එකම බෞද්ධ දර්ශනයයි.
- එස්. මහින්ද හිමි: අපේ නිදහස් සටනට පවා ශක්තියක් වූ අතිපූජ්ය ටිබෙට් ජාතික එස්. මහින්ද හිමියන්, මේ රටවල් දෙක අතර ඇති අධ්යාත්මික පාලමකට කදිම නිදසුනකි. උන්වහන්සේ ටිබෙටයේ ඉපදී ලංකාව සිය මව්බිම කරගනිමින් නිදහස වෙනුවෙන් හඬ නැගූ සේම, අද දවසේ ටිබෙට් වැසියන් පතන නිදහස පිළිබඳ අපටද ඇත්තේ සහෝදරත්වයේ සංවේදීතාවයකි.
- මධ්යම ප්රතිපදාව (Middle Way Approach): ශුද්ධෝත්තම දලයි ලාමා වහන්සේ අද වන විට ටිබෙටය වෙනුවෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ පූර්ණ නිදහසකට වඩා, චීන ව්යවස්ථාව තුළ සැබෑ ස්වයං පාලනයක් ලබා දෙන 'මධ්යම ප්රතිපදාවයි'. බෞද්ධයෝ ලෙස අන්තගාමී නොවී ගැටලු විසඳා ගැනීමේ මෙම ක්රමවේදය ශ්රී ලාංකික අපටද මනා ආදර්ශයකි.
පාරිසරික වැදගත්කම: ආසියාවේ ජල කුලුන
ටිබෙට් අරගලය හුදෙක් ආගමික සහ සංස්කෘතික එකක් පමණක් නොවේ. "තුන්වන ධ්රැවය" (Third Pole) ලෙස හැඳින්වෙන ටිබෙටය යනු ආසියාවේ බිලියන ගණනක් ජනතාවගේ ජීවය බඳු වූ ප්රධාන ගංගා රැසක ආරම්භයයි. එබැවින් අද වන විට ටිබෙටයේ පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම සමස්ත ආසියානු කලාපයේම පැවැත්මට තීරණාත්මක සාධකයක් වී ඇති බව අප අමතක නොකළ යුතුය.
අද දවසේ පණිවිඩය
අද, චීන පාලනය යටතේ ටිබෙට් වැසියන් මුහුණ දෙන අභියෝගයන් පිළිබඳව ලෝකයේ අවධානය යොමු විය යුතුය. විශේෂයෙන්ම ඔවුන්ගේ ආගමික අයිතිවාසිකම්, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය රැකගැනීම සඳහා කරන සාමකාමී අරගලයට බෞද්ධ රටක් ලෙස අපගේ සදාචාරාත්මක සහයෝගය නිතැතින්ම හිමිවිය යුතුය.
"අවිහිංසාව යනු දුර්වලකම නොව, ලොව ජයගත හැකි ශක්තිමත්ම ආයුධයයි."
- ශුද්ධෝත්තම 14 වන දලයි ලාමා වහන්සේ -
ටිබෙට් ජාතිකයන්ගේ මෙම 67 වන අභිමානවත් සංවත්සරයේදී, ලක්වැසි බෞද්ධ ජනතාව ලෙස අප ප්රාර්ථනා කරන්නේ ඔවුන්ට සිය ආගමික නිදහස, මානව අයිතිවාසිකම් සහ සාමය උදාවන සුබ අනාගතයකි. සත්යය සහ ධර්මය කවදා හෝ ජයගනු ඇතැයි යන බෞද්ධ විශ්වාසය ඔවුන්ගේ අරගලයට ආලෝකයක් වේවා!
# tibet.net ඇසුරිනි.
