ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ඉතිහාසයේ බිහිවූ විශිෂ්ටතම වේගපන්දු යවන්නා මෙන්ම හිටපු නායකයෙකු ද වන ලසිත් මාලිංග
පසුගියදා සිය නිල ෆේස්බුක් පිටුවේ තැබූ සටහනක් මේ දිනවල ක්රීඩා ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි කතාබහකට ලක්ව තිබේ. ඔහු එහිදී මතු කරන්නේ අපගේ ක්රිකට් පරිපාලනය සහ ක්රීඩා සමාජ පද්ධතිය දශක ගණනාවක් තිස්සේ මඟහැර ගිය, එහෙත් අතිශය තීරණාත්මක සමාජීය හා ව්යුහාත්මක ඛේදවාචකයකි.
"ලෝකය හොල්ලන්න පුළුවන් ක්රීඩකයන් අහිමිවීගෙන යාමට තවත් ලොකුම හේතුවක් වන්නේ O/L විභාගය අසමත්වීමද? මොකද ඒ නිසා ඔවුන්ගේ අවුරුදු 18/19 පාසල් ක්රිකට් නැති වීමද?"
- ලසිත් මාලිංග
මාලිංගගේ මෙම ප්රශ්න කිරීම හුදු එක් විභාගයක් පිළිබඳ කාරණාවක් පමණක් නොවේ; එය ශ්රී ලංකාවේ ක්රිකට් ක්රීඩාව අතීතයේ පැවැති 'නිදහස් සෙල්ලමේ' සිට වර්තමාන 'යාන්ත්රික ව්යාපාරය' දක්වා පැමිණි ගමන් මගේ ඇතිවූ ඛේදවාචකයේ එක් පැතිකඩක් පමණි.
පාසල් කඩඉම සහ අතරමඟ මියයන ක්රිකට් සිහින
ශ්රී ලංකාවේ ජාතික කණ්ඩායමට පිවිසීමේ ප්රධානතම දොරටුව වන්නේ වයස අවුරුදු 19න් පහළ පාසල් ක්රිකට් (First XI) කණ්ඩායම නියෝජනය කිරීමයි. එහෙත් අපොස සාමාන්ය පෙළ (O/L) විභාගය අසමත් වන බොහෝ සිසුන්ට පාසල් පද්ධතියෙන් ඉවත් වීමට සිදුවන බැවින්, ඔවුන්ගේ ක්රිකට් ගමන ද එතැනින්ම අවසන් වේ.
පන්දු යැවීමේ ඉරියව්වෙන් හෝ පිත්ත හසුරුවන ආකාරයෙන් 'ලෝකය හෙල්ලිය හැකි' සහජ දක්ෂතා ඇති කොල්ලෙකුට, විද්යාව හෝ ගණිතය අසමත් වූ පමණින් සිය ක්රීඩා හැකියාව ලෝකයට පෙන්වීමට ඇති අවස්ථාව අහිමි වීම කෙතරම් සාධාරණද? මාලිංග පවසන පරිදි, ඔහු වෙත යොමු කෙරුණු අයදුම්පත් 3,500ක් අතරින් පවා මෙම ඉරණමට ලක්වූ ක්රීඩකයින් විශාල පිරිසක් ඔහුට මුණගැසී ඇත. මෙය වහාම පිළියම් යෙදිය යුතු බරපතළ කඩඉමකි.
වෙල් එළියේ ක්රිකට් සහ වර්තමාන යාන්ත්රිකරණය
මාලිංගගේ මෙම ප්රකාශය වඩාත් පුළුල් කෝණයකින් විශ්ලේෂණය කිරීමේදී, ශ්රී ලංකාවේ ක්රිකට් ක්රීඩාවේ මූලික ස්වභාවය වෙනස් වූ ආකාරය අප වටහා ගත යුතුය.
- සහජ හැකියාවේ යුගය: අතීතයේ ක්රිකට් බිහිවූයේ වෙල් එළියේ, වැව් ඉවුරේ සහ මුහුදු වෙරළේය. සනත් ජයසූරිය යනු මාතර වැල්ලේ නිදහසේ ක්රිකට් ගැසූ කොල්ලෙකි. එදා එය හුදෙක් විනෝදයට සහ ආශාවට කළ 'සෙල්ලමක්' වූ අතර, දැඩි රාමුගත නීති රීති ඒ තුළ නොවීය. අති දක්ෂයින් බිහිවූයේ එම නිදහස තුළිනි.
- වෘත්තීයකරණය සහ දෙමව්පියන්ගේ පීඩනය: අද වන විට තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට හැරී ඇත. දෙමව්පියන් ක්රිකට් දකින්නේ දරුවෙකුට මුදල්, බලය සහ ප්රසිද්ධිය ලබා ගත හැකි, වෛද්ය හෝ ඉංජිනේරු වෘත්තීන්ට සමාන තවත් එක් 'වෘත්තීය ඉලක්කයක්' ලෙසිනි. මේ නිසා දරුවාගේ නිදහස් සෙල්ලම, අනිවාර්යයෙන් ජයගත යුතු 'යාන්ත්රික අවශ්යතාවයක්' බවට පත්ව ඇත.
- කතිපයාධිකාරිය (Oligarchy) සහ සීමාවන්: ක්රමයෙන් මෙම ක්රීඩාව ප්රධාන පෙළේ පාසල් කිහිපයක සහ ප්රභූ ක්රීඩා සමාජවල ඒකාධිකාරියක් බවට පත් විය. O/L අසමත්වන, මුදල් නොමැති, ගමේ සමාජ ශාලාවකට බැඳීමට වත්කමක් නැති දරුවාට මෙම ක්රමවේදය තුළ ඉඩක් නැත.
රට වෙනුවෙන් ගැසූ යුගය සහ මුදල් පසුපස දුවන වත්මන
මෙම වාණිජකරණයේ අවසන් ප්රතිඵලය වී ඇත්තේ ක්රීඩකයින්ගේ මානසිකත්වය වෙනස් වීමයි. අතීතයේ ක්රීඩකයින්ට ජාතික කණ්ඩායමේ ජර්සිය ඇඳීම යනු අභිමානයක් විය. ජනතාවගේ ආදරය ඔවුන්ගේ ලොකුම සම්මානය විය.
නමුත්, වෙළඳපොළ උවමනාවන් මත හැඩගැසුණු වර්තමාන පද්ධතියෙන් බිහිවන ඇතැම් ක්රීඩකයින්ගේ ප්රමුඛතාවය වී ඇත්තේ තරග ගාස්තු, වාර්ෂික කොන්ත්රාත්තු සහ ජාත්යන්තර ලීග් තරගාවලිය. රට වෙනුවෙන් ක්රීඩා කිරීම හෝ ජනතාවගේ හැඟීම් නියෝජනය කිරීම ඔවුන්ට දෙවන පෙළ කාරණා බවට පත්ව ඇත.
මාලිංගගේ ප්රශ්නයට විසඳුම කුමක්ද?
ලසිත් මාලිංග ඉල්ලා සිටින "ඉක්මන් විසඳුම" සඳහා ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය සහ අධ්යාපන බලධාරීන් ඒකාබද්ධ වැඩපිළිවෙළක් නිර්මාණය කළ යුතුව ඇත.
- විකල්ප ඇකඩමි පද්ධතියක්: පාසල් ක්රිකට් (O/L) කඩඉමෙන් හැලෙන ක්රීඩකයින් වෙනුවෙන්ම දිස්ත්රික් මට්ටමින් වයස 19න් පහළ වෙනම ඇකඩමි සහ තරගාවලි නිර්මාණය කිරීම.
- දක්ෂතා හඳුනාගැනීමේ ජාලය (Talent Scouting): පාසල් තරගවලට පමණක් සීමා නොවී, ග්රාමීය මට්ටමින් ක්රීඩා සමාජ නොමැති ප්රදේශවලින් දක්ෂයින් සොයා ගැනීමේ ස්වාධීන කමිටු පත් කිරීම.
- ක්රීඩාව සහ අධ්යාපනය සමබර කිරීම: අධ්යාපනය අත්යවශ්ය කරුණක් වුවද, ක්රීඩාවට සහජ දක්ෂතා දක්වන සිසුන්ට O/L අසමත් වුවද වෘත්තීය පුහුණුවක් (Vocational training) ලබා දෙමින් පාසලේ ක්රීඩා කිරීමට අවසර ලබා දීමේ නම්යශීලී ප්රතිපත්තියක් ගෙන ඒම.
ලසිත් මාලිංග ඇඟිල්ල දිගු කරන්නේ හුදෙක් එක් විභාගයකට පමණක් නොවේ; මුදලට සහ ප්රභූ පැලැන්තියට යටවී, වෙල් එළියේ සිටි දක්ෂ කොල්ලන්ට වැසී ගිය ශ්රී ලංකාවේ වැරදුණු ක්රිකට් පද්ධතියටයි. ඊට කඩිනම් විසඳුම් නොසෙව්වහොත්, ලෝකය හොල්ලන තවත් සනත් ජයසූරියලා හෝ ලසිත් මාලිංගලා අනාගතයේදී අපට කිසිදා දැකගත නොහැකි වනු ඇත.
#සමාරා පරණවිතාන
