මීට වසර හතළිහකට පමණ පෙර, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයේ දුම්බර මණ්ඩපයේ මා ගත කළ
මුල් දිනවල, දැන් මට නම හෝ මුහුණ මතක නැති ජ්යෙෂ්ඨ සිසුවෙකු මාගෙන් සිංහල ගීත ගැන ප්රශ්න කළේය. එම කතාබහේ එක් අවස්ථාවකදී ඔහු සුනිල් ආරියරත්න ගැන විමසීය. ඒ පුද්ගලයාවත්, ඒ නමවත් මා දැන සිටියේ නැති අතර මම එය ඔහුට කීවෙමි. මගේ නොදැනුවත්කම ගැන මට දොස් පැවරූ ඔහු, නන්දා මාලිනිය වෙනුවෙන් සුනිල් විසින් රචිත ගීත පිළිබඳව මට කරුණු පහදා දුන්නේය.
මම ගීත දැන සිටියෙමි. ඇතැම් විට ඒවා ගායනා කළේ කවුරුන්ද යන්න ද දැන සිටියෙමි. එහෙත් මම ගීත රචකයන් ගැන දැන සිටියේ නැත. එකල සංගීතය ශ්රවණය කිරීමේ අවස්ථාව සීමා වී තිබුණේ ගුවන්විදුලියේ 'අයිතිකරුවන්' ප්රචාරය කළ දේවලට පමණි. එබැවින් එය රඳා පැවතුණේ, ගුවන්විදුලි නාලිකා අතළොස්සක් මඟින් විකාශය කළ වැඩසටහන් අතුරින් ඔවුන්ගේ මනාපය කුමක්ද යන්න මතය.
සරසවි ජීවිතය ඒ සියල්ල වෙනස් කළේය. ගීත ගැන දන්නා සහ ගීත ගායනා කළ හැකි මිතුරන් මට සිටියහ. ඔවුහු ගී ගැයූහ. ඔවුහු පද රචනා, එහි අන්තර්ගත හැඟීම් සහ ඇතැම් විට ගායකයා, සංගීතඥයා සහ ගීත රචකයා ගැන ද කතා කළහ.
අසූව දශකයේ අගභාගයේ පැවති දේශපාලන කැලඹීම හේතුවෙන්, 'පවන' බිහිවන විට, එම නම මට හුරුපුරුදු එකක් වූ අතර, එය නන්දා මාලිනියගේ ගීත සමඟ අවියෝජනීය ලෙස බැඳී පැවතුණි.
අසූව දශකයේ අගභාගය ගින්නෙන් නිර්මාණය වූවක් බඳු විය. මිනිසුන් පණපිටින් හෝ වෙඩි තැබීමෙන් පසු ටයර් සෑයන් මත පිළිස්සීම, දිය පහරවල් දිගේ පාවී යන හෝ වීදි කොනක ගොඩගැසී ඇති මළසිරුරු, දේශපාලන ඝාතන, දින නියමයක් නොමැති ඇඳිරි නීතිය, පැහැරගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම්, හැඳුනුම්පත් ගිනි තැබීම් ආදියෙන් එය ගහණ විය. මේ සියල්ල කැටි කළ වචනය වූයේ 'භීෂණය' යන්නයි.
ජාතිය නොවැළැක්විය හැකි ලෙස එම අඳුරු යුගය කරා ගමන් කරමින් සිටියදී, සියලු වර්ගවල කලාකරුවන් කඳවුරු ගැනීමත්, ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකු වචනයෙන් මෙන්ම ක්රියාවෙන් තම අදහස් නිදහසේ ප්රකාශ කිරීමත් ස්වභාවික විය. නන්දා මාලිනිය ගීතය සිය මාධ්යය කර ගත්තාය. ඒ සියල්ලේ පැවති බිය, අපේක්ෂාවන්, අධිෂ්ඨානය සහ ඇත්ත වශයෙන්ම එහි ඛේදවාචකය ප්රකාශ කරමින්, මුළු රටම වෙලාගත් ප්රසංගයේ ප්රධාන ගීත රචකයා වූ සුනිල් ආරියරත්න, ඇයව තම මාධ්යය ලෙස තෝරා ගත්තේය. ඒ, පවනය.
එතැන් පටන් විචාරකයින් මත පළ කර ඇත්තේ, මෙම ප්රසංගය මෙන්ම ගායිකාව සහ ගීත රචකයා විසින් රටේ තරුණ පරපුර අනවරත ඝාතන සිදුකෙරෙන මරණයේ උදුනක් කරා තල්ලු කළ බවත්, එමඟින් ඔවුන්ට තිබිය හැකිව තිබූ ඕනෑම සදාචාරාත්මක උසස් බවක් සියල්ලන්ටම අහිමි වූ බවත්ය. කඳවුරු ගැනීමේදී, ගායිකාව සහ ගීත රචකයා, (එය ආරම්භයේදීම කළ හැක්කක් වූවා නම්) වරදකාරීත්වයෙන් ඔවුන්ව ඈත් කර තබන ස්ථාවරයක් ගැනීමට අමතක කළ බවට ද ඔවුහු තර්ක කරති.
කෙටියෙන් කිවහොත්, ආරියරත්න දේශපාලනික වූවා සේම නන්දා ද දේශපාලනික වූවාය. ප්රසංගය ඒ දෙදෙනාම සලකුණු කළේය. උත්ප්රාසය නම්, එදා පටන් ඔවුන් විරුද්ධ වූ සහ විවේචනය කළ පාර්ශ්වයන් විසින්ම, මේ දෙදෙනා කිසිදා අනුමත නොකළ න්යායපත්ර ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා අදාළ ගීත භාවිත කර තිබීමයි. එය වෙනම කතාවකි.
භීෂණය අවසන් විය. ඔවුන්ට අනුව, සමහර විට එහි ප්රතිඵලය අනපේක්ෂිත එකක් විය හැකිය. එසේත් නැතිනම්, එය සැමරුමක් හෝ සහනයක් ගෙන ඒම වෙනුවට කලකිරීමක් ඇති කළා විය හැකිය. ඔහු දිගටම ලිව්වේය, ඇය දිගටම ගායනා කළාය. ඔහු තම පද රචනාවලින් පරිබාහිරව හඬ නැගූ අතර ඇය සාපේක්ෂව නිහඬව සිටියාය.
දැන් ඇය නික්ම ගොස්ය. ඔහු ඉතිරිව සිටී. කෙනෙකුට ඔහු වගකිව යුතුයැයි පැවසිය හැකිය, නමුත් අනෙක් අතට, වඩාත් සාධාරණ කියවීම නම්, තමා සමාව ගත යුතු යැයි සුනිල් ආරියරත්නයන්ට කිසි දිනෙක නොහැඟුණු බවයි.
ඔහු නිවැරදි යැයි විශ්වාස කළ දේ ලිව්වේය. ඔහු සිය හෘද සාක්ෂියේ සත්යය ප්රකාශ කළේය. ජනතාවට ඔල්වරසන් දීමට හෝ හෙළා දැකීමට නිදහස ඇත. ජාතිය, ජාතිකවාදය, ‘වාර්ගික’ යැයි හංවඩු ගැසූ ගැටුම් ආදී කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඔහු ගෙන ඇති ස්ථාවරයන් පිළිබඳව පුද්ගලිකව මා කිසිසේත් පැහැදී නැතත්, වෙනත් බොහෝ දේශපාලනික ගීත මා තුළ දෝංකාර දෙයි. පවනට පෙර පැවති විවරණය තවමත් වලංගු වන අතර, එහි හරය මෙන්ම එහි වූ කාව්යමය ලක්ෂණ ද මා තවමත් සමරන අතර ඒවායින් ආභාසය ලබමි. සුනිල් ආරියරත්න යනු පාඨකයෙකු ක්ෂණිකව ග්රහණය කර ගැනීමට තරම් වචන සහ සංවේදීතාවන්ගෙන් පරිපූර්ණ වූ, එදා මෙන්ම අදත් විස්මිත කවියෙකි.
සමහර විට එය මා හැදී වැඩුණු ආකාරය හෝ මා වැළඳගත් මතවාදී නැඹුරුවාවන් සහ ඉතිහාසය හා උරුමය ඇතුළු ශ්රී ලාංකේය සියලු දේ කෙරෙහි වූ ආදරය සහ අගය කිරීම නිසා විය හැකිය. නමුත් 'සත්යයේ ගීතය' ඇල්බමයේ ගීත අසන විට, ඇය මා වෙනුවෙන් සහ මා ගැන ගායනා කළා යැයි මට හැඟේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, මෙයින් අදහස් කරන්නේ ආරියරත්න මා වෙනුවෙන් සහ මා ගැන ලියා ඇති බවයි. ඔහු වෙනත් කලාකරුවන් වෙනුවෙන් ලියූ ගීතවලට ද මෙය සත්යයකි, මන්ද ඔහු ලිව්වේ නන්දා මාලිනිය වෙනුවෙන් පමණක් නොවන අතර, ඔහුගේ පද රචනා සොයා ගොස් ගායනා කළේ ද නන්දා මාලිනිය පමණක් නොවන බැවිනි.
වසර ගණනාවක් පුරා ඔහු තම ස්වරය හෝ මාවත වෙනස් කර ඇත. ඔහු ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් හෝ සමාව ගැනීමක් කර නැත, නමුත් ඔහු එසේ කළ යුතු වූයේ ද නැත. ඔහු හුදෙක් ලිව්වේය. ඒ, වෙනස් ආකාරයකිනි. එහෙත් නැවතත් කිව හැක්කේ, ඇතැමුන්ගේ අදහසට අනුව, නිසි අවබෝධයකින් තොරව හෝ හිතාමතාම නොමඟ යවන සුළු පේළි ඔහු ලියූ අවස්ථාවලදී පවා, එම කාව්යකරණය සැබවින්ම විශිෂ්ට වූ බවයි. රූපක හැසිරවීම කෙරෙහි වූ ප්රවීණත්වයත්, සමාජ, සංස්කෘතික, දේශපාලන සහ පාරිසරික මූලාශ්ර රැසකින් කරුණු උකහා ගෙන ඒ සියල්ල රසවත්ව මුසු කිරීමේ හැකියාවත් ඔහු තුළ නිරන්තරයෙන්ම සුවිශේෂී විය. කෙනෙකුට පැවසිය හැක්කේ මෙය ඔහුගේ කාව්යකරණයට මෙන්ම ඔහුගේ සිනමාත්මක නිර්මාණ සඳහා ද එකසේ අදාළ වන බවයි.
මීට වසර හතළිහකට වඩා පෙර, පොල්ගොල්ලේදී, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයේ පළමු වසරේ ශිෂ්යයකු ලෙස, මගේ නොදැනුවත්කම ගැන මා එතරම් ලැජ්ජාවට පත් වූයේ නැත. එතැන් පටන් මා සුනිල් ආරියරත්නයන් කෙරෙහි දැඩි ලෙස විවේචනාත්මක වූවා යැයි මට හැඟේ. දේශපාලනික සහ මතවාදී එකඟ නොවීම් කෙසේ වෙතත්, මගේ ජීවිතයේ ඉතිරි සියලු වසරවලදී මම නන්දා මාලිනිය වෙත ආපසු හැරී යන්නෙමි. මා ගීත දැන සිටියත් ගායකයා සහ ගීත රචකයා නොදැන සිටි ඒ මුල් අවධියේ මෙන් නොව, දැන් මම සුනිල් ආරියරත්නයන් ගැන සිතමින්, ඔහු ලියන භාෂාව, එනම් 'සිංහල' භාෂාව දැනගැනීමට තරම් මා භාග්යවන්ත යැයි මටම කියා ගන්නෙමි.
@මාලින්ද සෙනවිරත්න
(ජ්යෙෂ්ට මාධ්යවේදී මාලින්ද සෙනවිරත්නගේ malindawords.blogspot හි පළකර තිබූ Sunil Ariyaratne in the then and now නැමැති ලිපියේ සිංහල අනුවර්තනයකි).
