එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නෞකා ගින්නෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සිදු වූ දැවැන්ත පාරිසරික හානියට අදාළව
වන්දි අයකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය වටා නැවතත් ආන්දෝලනාත්මක තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. පරිසරය, කෘෂිකර්මය සහ සම්පත් තිරසාරත්වය පිළිබඳ ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාව මගින් මෙම ක්‍රියාවලියේ ප්‍රමාදයන් සම්බන්ධයෙන් සිදු කරන පරීක්ෂණයට අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන් කිහිප වතාවක්ම සහභාගී නොවීම මෙම නවතම කතාබහට මුලපිරී ඇත.
මෙම තත්ත්වය, මෑතකාලීනව එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් වන්දි අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් පළ වූ විවිධ වාර්තා සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පැතිර යන කතාබහ සමඟ එක්ව ගත් කල, සමස්ත ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය සහ ඵලදායීතාව පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කරයි.
නිලධාරීන් මඟහැරීම සහ කමිටුවේ කාර්යභාරය
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී හෙක්ටර් අප්පුහාමි ශ්‍රී ලංකා මිරර් වෙත පෙන්වා දෙන පරිදි, අදාළ කමිටුවට කළ හැක්කේ සිද්ධියට අදාළ කරුණු විමර්ශනය කර වාර්තාවක් සැපයීම පමණි. වන්දි මුදල අයකර ගැනීම නෛතික ක්‍රියාවලියක් බව පැහැදිලි වන අතර, එහිදී අදාළ රාජ්‍ය ආයතන, විශේෂයෙන්ම අධිකරණ අමාත්‍යාංශය සහ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව, සක්‍රීයව මැදිහත් වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
එවන් පසුබිමක, ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාවේ කැඳවීම්වලට අධිකරණ අමාත්‍යාංශ නිලධාරීන් ප්‍රතිචාර නොදැක්වීම හුදු පරිපාලනමය ප්‍රමාදයක් ලෙස පමණක් බැහැර කළ නොහැකිය. එය වන්දි අයකර ගැනීමේ සමස්ත ක්‍රියාවලියේ මන්දගාමී ස්වභාවය සහ වගකීම් සහගතභාවයේ අඩුපාඩු පිළිබඳ සංඥාවක් ද විය හැකිය. මෙම නිලධාරීන් සතුව කමිටුවට අත්‍යවශ්‍ය වන තොරතුරු තිබිය හැකි අතර, ඔවුන්ගේ නොපැමිණීම වාර්තාව සකස් කිරීම ප්‍රමාද කිරීමට සහ සත්‍යය අනාවරණය වීම වැළැක්වීමට හේතු විය හැක.
සමාජ මාධ්‍ය කතාබහ සහ මහජන සැකය
අධිකරණ අමාත්‍යාංශ නිලධාරීන්ගේ මෙම හැසිරීම, "වන්දි මුදල ලංකාවට අවශ්‍ය නැද්ද?" සහ "මෙය පිටුපස රහසිගත ගනුදෙනුවක් (ඩීල් එකක්) තිබේද?" වැනි ප්‍රශ්න සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ මතු වීමට ප්‍රබල හේතුවක් වී තිබේ. මීට පෙර වාර්තා වූ රක්ෂණ සමාගම්වල මහජන සම්බන්ධතා (PR) මෙහෙයුම්, නෞකාවේ දේශීය නියෝජිතයින් සහ වරාය අධිකාරියේ ඇතැම් නිලධාරීන් අතර පැවතිය හැකි සබඳතා මෙන්ම, විධායකය සහ අදාළ පාර්ශ්ව අතර සිදුවූ බව කියන රහසිගත හමුවීම් පිළිබඳ චෝදනා ද මෙම සැකය තවදුරටත් තීව්‍ර කරයි.
මහජනතාව තුළ මෙවැනි සැකයක් ගොඩනැගීම ස්වාභාවිකය. දැවැන්ත පාරිසරික විනාශයකට අදාළව, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් නියම කරන ලද ඩොලර් බිලියනයක් වැනි විශාල මූලික වන්දි මුදලක් අයකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ පවතින අඳුරු ස්වභාවය සහ ප්‍රමාදයන්, යම් පාර්ශ්වයකගේ අනිසි බලපෑමක් හෝ පෞද්ගලික න්‍යායපත්‍රයක් මත ක්‍රියාත්මක වන්නේද යන අනුමානයට ඉඩ සලසයි.
විනිවිදභාවයේ අවශ්‍යතාව සහ ඉදිරි පියවර
මෙම තත්ත්වය හමුවේ, වන්දි අයකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය තහවුරු කිරීම රජයේ සහ අදාළ ආයතනවල මූලික වගකීමකි.
නෛතික ක්‍රියාවලියට සහාය වීම:-
අධිකරණ අමාත්‍යාංශය සහ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව ඇතුළු සියලු රාජ්‍ය ආයතන, පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාවල විමර්ශන සඳහා පූර්ණ සහයෝගය ලබා දිය යුතුය. නිලධාරීන් කැඳවීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සහ අවශ්‍ය තොරතුරු සැපයීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මහජනතාව දැනුවත් කිරීම:-
වන්දි අයකර ගැනීමේ ප්‍රගතිය, නෛතික පියවර සහ අදාළ පාර්ශ්ව සමඟ සිදු කෙරෙන සාකච්ඡා පිළිබඳව මහජනතාව දැනුවත් කිරීමේ නිල ක්‍රමවේදයක් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. මෙය සමාජය තුළ පවතින සැකය දුරු කිරීමට සහ විශ්වාසය ගොඩනැගීමට උපකාරී වනු ඇත.
ස්වාධීන විමර්ශන:-
විවිධ පාර්ශ්ව අතර පැවතිය හැකි අනිසි සබඳතා සහ බලපෑම් පිළිබඳව එල්ල වන චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන හා අපක්ෂපාතී විමර්ශනයක් සිදු කිරීම වැදගත් වේ.
එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් වන්දි අර්බුදය හුදු නෛතික හා පාරිසරික ගැටලුවක් පමණක් නොව, එය රාජ්‍ය ආයතනවල විනිවිදභාවය, වගවීම සහ මහජන විශ්වාසය උරගා බලන සංකීර්ණ අභියෝගයකි. අධිකරණ අමාත්‍යාංශ නිලධාරීන් කමිටුව මඟහැරීම වැනි සිදුවීම්, මෙම ක්‍රියාවලිය කෙරෙහි පවතින මහජන සැකය තවදුරටත් තහවුරු කරයි. එබැවින්, අදාළ සියලු ආයතන සිය වගකීම් නිසි පරිදි ඉටු කරමින්, නෛතික සහ මාධ්‍ය රීතීන්ට අනුකූලව, මෙම දැවැන්ත ජාතික ව්‍යසනයට සාධාරණයක් ඉටු කිරීමට ක්‍රියා කළ යුතුව ඇත.
