රහසිගත වාහන ආනයන මෙහෙයුම සහ අභ්‍යන්තර තොරතුරු කාන්දු වීමේ චෝදනාව

ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් තෝරාගත් වාහන ආනයනයන් මත හදිසියේම 50% ක අධිභාරයක් (surcharge)

පැනවීමට ගත් තීරණය, අභ්‍යන්තර තොරතුරු මත පදනම් වූ අක්‍රමවත් ගනුදෙනු (insider dealings), වෙළෙඳපොළ හැසිරවීම් සහ රටේ දුර්වල ආර්ථිකය තවදුරටත් අවදානමට ලක් කිරීම පිළිබඳ බරපතළ ගැටලු මතු කර තිබේ.

2026 මැයි 15 වන දින ජනාධිපති සහ මුදල් අමාත්‍ය අනුර කුමාර දිසානායක විසින් රේගු ආඥාපනත යටතේ හඳුන්වා දුන් මෙම මතභේදාත්මක පියවර, HS කේත 87.02, 87.03 සහ 87.04 යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇති මගී ප්‍රවාහන වාහන, බස් රථ සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන වාහන සඳහා අදාළ වේ. මාස තුනක කාලයක් සඳහා ක්‍රියාත්මක වන මෙම තාවකාලික බදු වැඩි කිරීමෙන් යතුරුපැදි සහ ත්‍රිරෝද රථ නිදහස් කර ඇත.

සැකකටයුතු 'ණයවර ලිපි' (LC) විවෘත කිරීමේ මෙහෙයුම

මෙම තීරණය ක්‍රියාත්මක වීමට ආසන්න මොහොතක, අසාමාන්‍ය ලෙස විශාල ණයවර ලිපි (LCs) ප්‍රමාණයක් විවෘත කිරීම දැඩි සැකයකට තුඩු දී ඇත. නිල දත්ත වලට අනුව:

• ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 23.71ක් වටිනා වාහන 1,782ක් සඳහා ණයවර ලිපි 380ක් අදාළ කාලසීමාව ආසන්නයේදීම හදිසියේ විවෘත කර ඇත.

• මැයි 15 මධ්‍යම රාත්‍රියට පෙර මෙම ගනුදෙනු අවසන් කර ඇති බැවින්, අදාළ ආනයනකරුවන් 50% ක අමතර බද්ද ගෙවීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් වේ.

මෙම සිදුවීම, රජයේ ප්‍රතිපත්තිමය තීරණ මහජනතාවට දැනගැනීමට පෙර වරප්‍රසාද ලත් ආනයනකරුවන් පිරිසක් වෙත රහසිගතව කාන්දු වී ඇති බවට වන සැකය තහවුරු කරයි. මූල්‍ය විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම හැසිරීම “front running” හෙවත් රහසිගත තොරතුරු භාවිතයෙන් වෙළෙඳපොළ තුළ අයුතු වාසි ලබා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයකට සමාන බවයි. දේශපාලනිකව සම්බන්ධතා ඇති ව්‍යාපාරිකයන් අසාධාරණ ලෙස ප්‍රතිලාභ ලැබුවාද යන්න සහ මෙම තොරතුරු කාන්දු වූයේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය යුතු බවට විචාරකයෝ දැන් දැඩිව ඉල්ලා සිටිති.

ආර්ථික පසුබිම සහ විනිමය අර්බුදය

මෙම මතභේදාත්මක තත්ත්වය උද්ගත වී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇති මොහොතකය. ගෝලීය බලශක්ති මිල ඉහළ යාම සහ මැදපෙරදිග භූ දේශපාලනික අස්ථාවරත්වය මධ්‍යයේ රුපියල දැඩි පීඩනයකට ලක්ව තිබේ.

• සති කිහිපයක් ඇතුළත, ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව දේශීය මුදලේ අගය 4.5% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් අවප්‍රමාණය වී ඇත.

• මෙවැනි වාතාවරණයක් තුළ හදිසියේම ඩොලර් මිලියන 24 කට ආසන්න ණයවර ලිපි විවෘත කිරීම හරහා ඩොලර් සඳහා ක්ෂණික ඉල්ලුමක් නිර්මාණය වූ අතර, එය රුපියල මත තවදුරටත් දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළේය.

• රටේ විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 7 සිට ඩොලර් බිලියන 6.76 දක්වා පහත වැටී ඇති පසුබිමක, රජයේ අරමුණ වූයේ අත්‍යවශ්‍ය නොවන ආනයන සීමා කිරීම හරහා විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළ ස්ථාවර කිරීමයි.

• එහෙත්, මෙම රහසිගත ආනයන මෙහෙයුම හේතුවෙන් ප්‍රතිපත්තියේ මූලික අරමුණම අසාර්ථක වී ඇති බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.

පාරිභෝගිකයාට අත්වන ඉරණම

මේ සියලු ප්‍රතිපත්තිමය සහ වංචනික ක්‍රියාවලීන්ගේ අවසන් වින්දිතයා බවට පත්ව ඇත්තේ සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාය. කලබලයට පත්ව වාහන මිලදී ගැනීම් (panic buying), විනිමය අනුපාත ඉහළ යාම සහ සංශෝධිත සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද (SSCL) වැනි අමතර බදු හේතුවෙන් වාහන මිල රුපියල් මිලියන 2.5කින් පමණ ඉහළ යමින් පවතින බව වාහන ආනයනකරුවෝ පෙන්වා දෙති.

බදු මුක්ත කරන ලද වාහන 1,782 හරහා සීමා පනවා ඇති මාස 3ක කාලය තුළ වෙළෙඳපොළ සැපයුම පවත්වා ගත හැකි යැයි බලධාරීන් තර්ක කළද, යථාර්ථය එය නොවේ. රජයේ ප්‍රතිපත්තිමය අවිනිශ්චිතතාවයේ සහ බලවත් සුළුතරයකට ලබාදුන් වරප්‍රසාදවල වන්දිය අවසානයේ ගෙවීමට සිදුව ඇත්තේ අහිංසක පාරිභෝගිකයාට බව මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ. වගකිවයුතු ආයතන විසින් මෙම තොරතුරු කාන්දු වීම සම්බන්ධයෙන් පුළුල් පරීක්ෂණයක් සිදුකර සත්‍යය රටට හෙළි කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

#නිරෝමි සුබ්‍රමනියම්