ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද නවතම
දත්තවලට අනුව, කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CCPI) මත පදනම්ව ගණනය කරන ලද ශ්‍රී ලංකාවේ ලක්ෂ්‍යමය උද්ධමනය (Year-on-Year inflation) 2026 වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවති 8.0% සිට ඔක්තෝබර් මාසය වන විට 8.3% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
ආහාර සහ ආහාර නොවන කාණ්ඩවල බලපෑම මෙම වර්ධනය සඳහා ආහාර මෙන්ම ආහාර නොවන කාණ්ඩ ද්විත්වයේම මිල ඉහළ යාම් සෘජුවම බලපා තිබේ. ඔක්තෝබර් මාසයේදී ආහාර කාණ්ඩයේ උද්ධමනය 8.8% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය සැප්තැම්බර් මාසයේදී වාර්තා වූයේ 8.7% ක් ලෙසිනි.
වඩාත් කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන්නේ ආහාර නොවන කාණ්ඩයේ උද්ධමනය වන අතර, එය පෙර මාසයේ පැවති 7.7% සිට 8.0% දක්වා වර්ධනය වී ඇත. ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තු දත්තවලට අනුව, ප්‍රවාහන ගාස්තු, නිවාස, ජලය, විදුලිය, ගෑස් වැනි උපයෝගිතා මෙන්ම ආපනශාලා සහ හෝටල් ගාස්තුවල සිදුවූ මිල ඉහළ යාම් මෙම ආහාර නොවන උද්ධමනය වර්ධනය වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වී ඇත.
නීතිය කාටත් සමානද?
උද්ධමනකාරී පීඩනයන් හමුවේ ආර්ථිකය හැසිරෙන අතරතුර, ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ විනිවිදභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා රජය දැඩි නියාමන පියවර ගනිමින් සිටී.
2025 අංක 12 දරන පනතින් සංශෝධිත 2007 අංක 07 දරන සමාගම් පනත යටතේ සමාගම්වල ප්‍රතිලාභ හිමිකාරිත්වය (Beneficial Ownership) පිළිබඳ තොරතුරු නිසි පරිදි ඉදිරිපත් නොකරන සමාගම්වලට එරෙහිව දැඩි නීතිමය පියවර ගැනීමට රජය තීරණය කර තිබේ. මෙම නීති උල්ලංඝනය කරන සමාගම්වලට රුපියල් මිලියනයක දඩයක්, වසර 10ක් දක්වා වූ සිරදඬුවමක් හෝ එම දඬුවම් දෙකම පැනවීමේ අවදානමක් පවතින බවට සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් ජෙනරාල්වරයා අනතුරු අඟවා ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි දැඩි නීතිරීති ක්‍රියාත්මක වන පසුබිමක ආර්ථිකයේ සැබෑ පැතිකඩ පිළිබඳව බරපතළ සමාජීය ප්‍රශ්නයක්ද පැනනැඟී තිබේ.
එනම්, ජීවන වියදම අඛණ්ඩව ඉහළ යාම සහ නව නියාමනයන්ගේ බර හමුවේ සාමාන්‍ය මහජනතාවටත්, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායකයින්ටත් තවදුරටත් 'පටි තද කරගැනීමට' සිදුවී ඇති අතරතුර, මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයින්ට පමණක් අඛණ්ඩව 'රජ මඟුල්' භුක්ති විඳීමට ඉඩ සැලසී තිබේද යන්නයි. එක් පසෙකින් සුළු සමාගම් හිමිකරුවන්ට ලියකියවිලි දෝෂයක් වෙනුවෙන් මිලියන ගණනක දඩ සහ සිරදඬුවම් නියම වෙද්දී, අනෙක් පසින් ෂැන්ග්‍රි-ලා වැනි ඉඩම් ගනුදෙනු හරහා බිලියන ගණනක රාජ්‍ය දේපළ නීති විරෝධීව පවරා දීම හෝ කිංග්ස්බරි වැනි හෝටල් සඳහා රුපියල් මිලියන සිය ගණනක බදු සහන අඛණ්ඩව ලබා දීම වැනි ක්‍රියාවලීන් නිරුපද්‍රිතව සිදුවෙමින් පවතී.මෙය නීතියේ සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණවල සාධාරණත්වය පිළිබඳව ගැඹුරු සැකයක් මතු කරයි.
උද්ධමනය 8.3% ක් දක්වා ඉහළ යාම මඟින් පැහැදිලි වන්නේ, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවන වියදම සහ පාරිභෝගික වියදම් කළමනාකරණය තවදුරටත් අභියෝගාත්මක වෙමින් පවතින බවයි. විශේෂයෙන්ම ආහාර, ප්‍රවාහනය සහ උපයෝගිතා සේවාවල මිල ඉහළ යාම සෘජුවම ජීවන තත්ත්වයට බලපෑම් එල්ල කරයි.
මේ අතර, සමාගම් හිමිකාරිත්ව නීති දැඩි කිරීම වැනි පියවර මඟින් දිගුකාලීනව ආර්ථිකයේ විනිවිදභාවය, ආයෝජක විශ්වාසය සහ මූල්‍ය විනය තහවුරු වුවද, එහි බර සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සමාජයේ ඉහළ සිට පහළටම සාධාරණව සිදුවිය යුතුව ඇත. මහජනතාව සහ සුළු ව්‍යාපාරිකයා මත පමණක් පටවා ඇති මෙම දැඩි පීඩනය සමනය කර, මහා පරිමාණ දේපළ අවභාවිතයන් නවත්වා සමස්ත ආර්ථිකයම විනිවිදභාවයකට ගෙන ඒම සඳහා රජයේ සහ මහ බැංකුවේ ඉදිරි උපායමාර්ග ඉතා තීරණාත්මක වනු ඇත.
