පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය (CEJ) විසින් මෑතකදී සිදුකරන ලද අනාවරණයකට අනුව,
ශ්‍රී ලංකාව මේ වන විට දැවැන්ත පාරිසරික හා සෞඛ්‍යමය අර්බුදයක අද්දරට පැමිණ තිබේ. ඊට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ කිසිදු ප්‍රමිතියකින් තොරව, අවිධිමත් ලෙස සිදු කෙරෙන ඊයම්-අම්ල (Lead-acid) බැටරි ප්‍රතිචක්‍රීකරණ ක්‍රියාවලියයි.
ප්‍රමිතියෙන් තොර ආනයනය සහ ලෝකයේ වෙනත් රටවල තත්ත්වය
මෙහිදී මතු වන ප්‍රධානතම ඛේදවාචකය වන්නේ ගෝලීය ප්‍රවණතා සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාකලාපය අතර ඇති පරතරයයි. සාමාන්‍යයෙන් සංවර්ධිත සහ වගකීම් සහගත රටවල බැටරි නිෂ්පාදනය කිරීමේදී මෙන්ම ඒවා භාවිතයෙන් පසු ඉවත දමන විට අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමානුකූල ප්‍රතිචක්‍රීකරණ ක්‍රියාවලියක් කල්තියාම සකස් කරනු ලබයි.
එහිදී "විස්තීරණ නිෂ්පාදක වගකීම" යටතේ අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය දැඩි නියාමනයකට ලක් වේ. එහෙත්, ශ්‍රී ලංකාවට ආනයනය කෙරෙන මෙවැනි නිෂ්පාදනවල ප්‍රමිතිය හෝ ඒවායේ ආයු කාලය අවසන් වූ පසු බැහැර කරන ආකාරය පිළිබඳව කිසිදු පරීක්ෂාවක් හෝ නියාමනයක් බලධාරීන් විසින් සිදු නොකරයි. මේ හේතුවෙන් අප රට හුදෙක් විෂ රසායනික ගොඩකරන කසළ රඳවනයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.
පාරිසරික ඛේදවාචකයේ තරම
පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය පෙන්වා දෙන පරිදි, වසරකට සල්ෆියුරික් අම්ලය මෙට්‍රික් ටොන් 5,000කට වැඩි ප්‍රමාණයක් නිසි කළමනාකරණයකින් තොරව ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසරයට මුදා හැරේ.
ඊට අමතරව, නිසි පාරිසරික ආරක්ෂක ක්‍රමවේද අනුගමනය නොකරන ඊයම් උණු කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන 2,000කට අධික ප්‍රමාණයක් දිවයින පුරා ක්‍රියාත්මක වන බව වාර්තා වේ. මෙම ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථානවලින් බැහැර කරන අපද්‍රව්‍යවල ඊයම්, කැඩ්මියම් සහ ආසනික් වැනි බැර ලෝහ අඩංගු වන අතර, ඒවා පසට සහ ජලයට එක්වීමෙන් සිදුවන හානිය අතිමහත්ය.
ඊයම් විෂ වීම යනු කිසිසේත්ම සුළුකොට තැකිය හැකි තත්ත්වයක් නොවේ. වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව ඊයම් ශරීරගත වීම සඳහා කිසිදු "සුරක්ෂිත" මට්ටමක් නොමැත. මෙය කුඩා දරුවන්ට අතිශයින්ම භයානක වන්නේ, ඊයම් මගින් දරුවන්ගේ මොළයේ වර්ධනයට සහ ස්නායු පද්ධතියට ආපසු හැරවිය නොහැකි හානි සිදු කරන බැවිනි. එසේම, වැඩිහිටියන්ගේ වකුගඩු ආබාධ සහ හෘද රෝග සඳහා ද මෙම විෂ ද්‍රව්‍ය සෘජුවම බලපායි.
දැනුවත් කිරීම සහ ඉදිරි පියවර
ජාත්‍යන්තර ඊයම් විෂ වීම වැළැක්වීමේ සතියට (ඔක්. 18-24) සමගාමීව "හඳුනාගැනීමේ සිට නිවාරණය දක්වා" යන තේමාව යටතේ CEJ ආයතනය විසින් මේ පිළිබඳව සමාජය දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් රැසක් ක්‍රියාත්මක කර ඇත. ඊට සමගාමීව පාසල් දරුවන්, කොලොන්නාව නගර සභාවේ කසළ කළමනාකරණ සේවකයින් දැනුවත් කිරීම සහ මාර්ගගත සාකච්ඡා ද පවත්වා තිබේ.
මෙම අර්බුදයෙන් ගොඩඒම සඳහා හුදෙක් දැනුවත් කිරීම් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. ආනයනය කරනු ලබන බැටරි සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග සඳහා දැඩි ප්‍රමිතිගත නීති හඳුන්වා දීම, ලියාපදිංචි නොවූ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථාන නියාමනය කිරීම සහ අන්තරායදායක අපද්‍රව්‍ය එක්රැස් කිරීමේ විධිමත් ජාතික වැඩපිළිවෙළක් වහාම ස්ථාපිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. පරිසරය සහ මිනිස් ජීවිත විනාශ වූ පසු පිළියම් යෙදීමට වඩා, විධිමත් නියාමනයක් හරහා නිවාරණයට මුල්තැන දීම වර්තමානයේ අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවකි.
