එක්ස්ප්රස් පර්ල් නෞකා අනතුර සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකාවට හිමිවිය යුතු දැවැන්ත වන්දි මුදලක්
අහිමි වීම පිළිබඳව මේ දිනවල නෛතික සහ සමාජීය අවධානයක් යොමුව තිබේ. වෛද්ය චමල් සංජීව විසින් අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිසමට (CIABOC) ඉදිරිපත් කළ පැමිණිල්ලත් සමඟ, මෙම නඩුව පිටුපස සිදුවන සංකීර්ණ නෛතික නාටකයේ ස්වභාවය දැන් කරළියට පැමිණ ඇත.
ඩේලි මිරර් පුවත්පත වාර්කා කරන ආකාරයට මෙම පැමිණිල්ල හරහා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් තිදෙනෙකුට බරපතළ චෝදනා එල්ල වී තිබේ. ඉන් කියවෙන්නේ අදාළ විනිසුරුවරුන්ගේ ක්රියාකලාපය හේතුවෙන් එක්ස්ප්රස් පර්ල් නැව් සමාගමෙන් රජයට අයවිය යුතු ඩොලර් මිලියන 999කට ආසන්න මුදලක් අහිමි වී ඇති බවයි. එහෙත් මෙහිදී අප වඩාත් විචාරාත්මකව විමසා බැලිය යුතු සැඟවුණු නෛතික යථාර්ථයක් තිබේ.
සමස්ත වන්දිය එදිරිව මූලික නඩත්තු ගෙවීම
මාධ්ය වාර්තා සහ සමාජ කතිකාව තුළ බහුලව කතාබහට ලක්වන්නේ "ඩොලර් බිලියනයක" (හෝ ඩොලර් මිලියන 999ක) මුදලක් පිළිබඳවය. එහෙත් සැබෑ ලෙසම පංච පුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලක තීන්දුව මගින් එක්ස්ප්රස් පර්ල් වන්දිය ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ ඩොලර් බිලියන 6.4ක් වැනි අතිවිශාල මුදලකි.
කතාබහට ලක්වන ඩොලර් බිලියනයේ මුදල යනු සමස්ත වන්දිය නොවේ. එය හුදෙක් අවසන් තීන්දුව ප්රකාශයට පත්වන තුරු මූලික පරිපාලන සහ නඩත්තු කටයුතු වෙනුවෙන් වසරක් ඇතුළත වාරික හතරකින් ගෙවීමට නියම වූ මූලික (අන්තර්කාලීන) වන්දි මුදලක් පමණි.
මෙම මූලික වන්දියෙන් 2025 සැප්තැම්බර් 24 වන දින වන විට ඩොලර් මිලියන 250ක් ගෙවන ලෙස පංච පුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ල අදාළ සමාගමට නියෝග කර තිබුණි. එහෙත් මේ දක්වා සමාගම ගෙවා ඇත්තේ ඉන් ඩොලර් මිලියන 1ක් පමණි. ඉතිරි මුදල නොගෙවීම හරහා අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ ක්රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස පෙත්සම්කරුවන් ඉල්ලා සිටියද, ඊට අදාළ විනිසුරුවන් කිසිදු පියවරක් ගෙන නොමැති බව පැමිණිල්ලේ සඳහන් වේ.
අධිකරණ ක්රියාවලියේ සැක සහිත හැරවුම් ලක්ෂ්යය
මෙම නෛතික ක්රියාවලියේ බරපතළම ගැටලුව මතුවන්නේ ඉන් අනතුරුවය. ඩේලි මිරර් වාර්තා කරන ආකාරයට පෙර පංච පුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලේ ජ්යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරයා වූ මෙන්ම තීන්දුව සකස් කිරීමට මූලික වූ විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ කිසිදු නීත්යානුකූල පදනමකින් තොරව මෙම නඩුවෙන් ඉවත් කර ඇති බවට බරපතළ චෝදනාවක් එල්ල වේ.
ඉන්පසු 2026 ජනවාරි 26 දින නව ත්රිපුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලක් හමුවේ මෙම නඩුව විභාගයට ගැනුණු අතර, ස්ථාපිත අධිකරණ සම්ප්රදායන්ට පටහැනිව එදිනම නඩු කටයුතු අවසන් කිරීමට එම මඩුල්ල නියෝග කර ඇත.
පංච පුද්ගල තීන්දුවක් ත්රිපුද්ගල මඩුල්ලක් විසින් අභියෝගයට ලක් කරමින් වන්දි මුදල අවම කිරීමට කටයුතු කිරීම නීති ක්ෂේත්රයේ මෙන්ම සිවිල් සමාජයේද දැඩි විමතියට කරුණක් වී තිබේ.
මෙම ආන්දෝලනාත්මක නියෝගයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, අධිකරණය විසින් පත් කරන ලද 'වන්දි කළමනාකරණ කොමිසමට' ද තම කටයුතු කරගෙන යාමට නොහැකි බව 2026 මාර්තු 6 දිනැති ලිපියකින් දැනුම් දී ඇත. මේ හරහා ශ්රී ලංකාවට හිමිවිය යුතු මූලික නඩත්තු ගෙවීම් පවා සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල කර තිබේ.
ව්යවස්ථාමය ගැටලු සහ ඉදිරි පියවර
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 22 වන සංශෝධනය ක්රියාත්මක වීම සහ මෙම වන්දි අහිමි වීම අතර සම්බන්ධයක් පවතීද යන්න පිළිබඳව ද වෛද්ය සංජීව ප්රශ්න කරයි. මෙය 2023 අංක 9 දරන දූෂණ විරෝධී පනතේ 111 වගන්තිය යටතේ රජයේ නිලතල අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමක් දැයි සොයා බැලීමට ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් අත්යවශ්ය බව ඔහුගේ ස්ථාවරයයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම පැමිණිල්ලේ අඩංගු චෝදනා මෙතෙක් ස්වාධීනව තහවුරු වී නොමැති අතර, නම් කර ඇති විනිසුරුවන් කිසිදු වරදක් සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් වී ද නොමැත.
එහෙත්, ඩොලර් බිලියන 6.4ක සමස්ත වන්දියක් යටපත් කරමින්, ඩොලර් බිලියනයක මූලික ගෙවීමක් පවා රටට අහිමි කරන තිරය පිටුපස සිදුවන මෙම නෛතික සහ දේශපාලනික නාටකයේ සැබෑ සත්යය කුමක්ද යන්න කඩිනමින් රට හමුවේ අනාවරණය විය යුතුව ඇත.
#නිරෝමි සුබ්රමනියම්
