වත්මන් ආර්ථික උපායමාර්ගයන්ට අනුව වාහන ආනයනය සීමා කිරීම මඟින් විදේශ විනිමය
රට තුළ ඉතිරි කර ගැනීමට රජය අපේක්ෂා කළද, ශ්රී ලංකා රේගුවේ නවතම දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ එම බලාපොරොත්තු තවමත් ඉටු වී නොමැති බවයි. රජය විසින් පනවන ලද බදු ප්රතිපත්ති හරහා වාහන ආනයනය සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළද, ප්රායෝගික තත්ත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් වී තිබේ.
ප්රතිපත්තිය සහ අපේක්ෂාවන්
රේගු මාධ්ය ප්රකාශක සහ අධ්යක්ෂ ජනරාල් චන්දන පුංචිහේවා මහතා ප්රකාශ කරන පරිදි, මුදල් අමාත්යාංශය විසින් වාහන ආනයනය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කර නොමැත. ඒ වෙනුවට සිදු කර ඇත්තේ දැනට පවතින රේගු බදුවලට අමතරව අධිභාරයක් (Surcharge) හඳුන්වා දීමයි.
මෙම පියවර තුළින් රජය සහ මුදල් අමාත්යාංශය බලාපොරොත්තු වූයේ:
-
මෙරටට වාහන ගෙන්වීම විශාල වශයෙන් අධෛර්යමත් කිරීම.
-
රේගුව වෙත වාහන ආනයනයෙන් ලැබෙන ආදායම 2025 වසරට සාපේක්ෂව 2026 වසරේදී බෙහෙවින් පහත වැටීම.
රේගු දත්තවලින් පෙනෙන සැබෑ චිත්රය
මුදල් අමාත්යාංශයේ පුරෝකථන බිඳ හෙළමින්, ශ්රී ලංකා රේගුවේ සමස්ත ආදායමෙන් 30% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් තවමත් ලැබෙන්නේ වාහන ආනයනයෙනි. මෙම ප්රතිශතය 2025 වසරට බෙහෙවින් සමාන අගයක් ගනී.
2026 වසරේ මුල් මාස කිහිපය තුළ වාහන ආනයනයෙන් රේගුව උපයා ඇති ආදායම් වාර්තා මෙසේය:
| මාසය (2026) | වාහන ආනයන ආදායම (රුපියල් බිලියන) | සමස්ත රේගු ආදායම (රුපියල් බිලියන) |
| ජනවාරි | 91 | 235 |
| පෙබරවාරි | 75 | 215 |
| මාර්තු | 77 | සඳහන් කර නැත |
| අප්රේල් | 84 | සඳහන් කර නැත |
| මැයි (28 වෙනිදා දක්වා) | 76 | සඳහන් කර නැත |
දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේදී පැහැදිලි වන්නේ සෑම මාසයකම රේගු ආදායමෙන් 30% සිට 35% දක්වා ප්රමාණයක් රඳා පවතින්නේ වාහන ආනයනය මත බවයි. එමෙන්ම, වෙළෙඳපොළ තුළ තවමත් විශාල වශයෙන් ආනයනික වාහන දැකගත හැකි අතර ඉන් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් මෙතෙක් අලෙවි වී නොමැති බවද රේගු අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයා පවසයි.
ආදායම ස්ථාවරව පැවතීමට බලපෑ හේතු (විග්රහය)
මෙහිදී මතු වන ප්රධානතම ගැටලුව වන්නේ, ආනයනය සීමා කිරීමට පියවර ගෙන තිබියදීත් රේගු ආදායම අඩු නොවී පවතින්නේ මන්ද යන්නයි. රේගු නිලධාරීන්ට අනුව මෙයට හේතු දෙකක් බලපා තිබේ:
-
ඇමෙරිකානු ඩොලරයේ අගය ඉහළ යාම - ලෝක වෙළෙඳපොළ තුළ ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය පිරිහීම නිසා, රුපියල්වලින් ගණනය කරනු ලබන වාහනවල වටිනාකම (Rupee-denominated import values) ඉහළ ගොස් ඇත.
-
බදු ප්රමාණය ඉහළ යාම - වාහන සංඛ්යාව (පරිමාව) යම් ප්රමාණයකින් අඩු වුවද, ඉහළ ගිය රුපියල් වටිනාකම සහ පනවන ලද අධිභාරය හේතුවෙන් එක් වාහනයකින් අය කරගන්නා බදු මුදල වැඩි වී තිබේ. මේ නිසා සමස්ත රුපියල් ආදායම පිරිහීමට ලක් නොවී පවතී.
මෙම තත්ත්වය තුළින් බරපතළ ආර්ථික ප්රශ්නාර්ථයක් මතු වේ. එනම්, රජය පැනවූ බදු අධිභාරය මඟින් වාහන සඳහා පවතින ඉල්ලුම සැබවින්ම පාලනය කිරීමට හැකි වී තිබේද? නැතහොත් සිදු වී ඇත්තේ මුදල් අවප්රමාණය වීම (Currency depreciation) නිසා භාණ්ඩවල රුපියල් වටිනාකම ඉහළ යාම හේතුවෙන්, ආනයන ක්රියාවලිය සැබෑ ලෙසම අඩු නොවී රේගු ආදායම් වාර්තා පමණක් ඉහළ මට්ටමක පවත්වාගෙන යාමද?
කෙසේ වෙතත්, දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ ආනයන සීමා කිරීම් හරහා බලාපොරොත්තු වූ ආර්ථික ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට නම් වත්මන් බදු ප්රතිපත්තියට වඩා එහා ගිය දැඩි සහ වඩාත් සාර්ථක ක්රමවේදයක් අවශ්ය බවයි.
