ශ්රී ලංකාව සිය විදේශ ණය ප්රතිව්යුහගත කරමින්, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සමඟ දැඩි කොන්දේසි මත
ඉදිරියට යන මොහොතක, ඕස්ට්රේලියානු ණය වාරිකයක් සඳහා වෙන්කළ ඩොලර් මිලියන 2.5ක් "අතුරුදන් වීම" ජාතික මට්ටමේ පුවතක් බවට පත්ව තිබේ. නමුත් මෙම සිදුවීම පිටුපස ඇති සැබෑ අනතුර සයිබර් හැකර්වරුන් නොව, මෙරට මූල්ය පාලනය හසුරුවන ආයතනවල පවතින අකාර්යක්ෂමතාව සහ වගවීම පැහැර හැරීමයි.
1. මහ බැංකුව සහ භාණ්ඩාගාරය: භාරකාරත්වයේ වගකීම කොතැනද?
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව රජයේ මූල්ය පාලනය පිළිබඳ පරමාධිපත්යය හිමිවන්නේ පාර්ලිමේන්තුවටය. මහ බැංකුව සහ මුදල් අමාත්යාංශය යනු එම මහජන දේපළවල භාරකරුවන්ය.
-
නිපුණත්වය පිළිබඳ ගැටලුව: රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේ (COPF) සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා මතු කරන පරිදි, මධ්යම බැංකුවේ පැවති ණය මෙහෙයුම් කටයුතු භාණ්ඩාගාරයේ රාජ්ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) වෙත මාරු කිරීමේදී, ඒ සඳහා අවශ්ය ජාත්යන්තර මූල්ය වෙළෙඳපොළ පිළිබඳ පළපුරුදු නිලධාරීන් යෙදවීමට භාණ්ඩාගාරය අසමත් වී ඇත.
-
වගවීම පැහැර හැරීම: මූල්ය පාලනය පිළිබඳ වැදගත් රැස්වීම් තුනක් මඟහැරීම හරහා මුදල් අමාත්යාංශය පෙන්නුම් කරන්නේ පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණය පිළිබඳ පවතින "නින්දිත උද්ධච්චකමකි". ඩොලර් මිලියන ගණනක් අහිමි වූ විට ඒ පිළිබඳව නිහඬව සිටීම එම වගවීම පැහැර හැරීමේ උච්චතම අවස්ථාවයි.
2. තාක්ෂණික බිඳවැටීම: "ශිලා යුගයේ" ආරක්ෂක පද්ධති
මුදල් අමාත්යාංශයේ විදේශ සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුවේ (ERD) පද්ධතියට රිංගා ව්යාජ ඊමේල් මගින් ගෙවීම් උපදෙස් වෙනස් කිරීමට හැකර්වරුන්ට හැකිවීම මගින් කරුණු දෙකක් තහවුරු වේ:
-
දුර්වල සයිබර් සූදානම: ජාත්යන්තර මූල්ය ගනුදෙනුවලදී භාවිත වන "බහු-සාධක සත්යාපනය" (Multi-factor Authentication) හෝ ගෙවීම් උපදෙස් වෙනස් කිරීමේදී අනුගමනය කළ යුතු "ද්විත්ව තහවුරු කිරීමේ" (Callback/Out-of-band verification) පියවර මෙහිදී ක්රියාත්මක වී නැත.
-
පද්ධතිමය සිදුරු: සරල ඊමේල් පණිවිඩයක් මත පදනම්ව මිලියන ගණනක ඩොලර් මාරු කිරීමට තරම් රාජ්ය පද්ධතිය සරල මට්ටමක පැවතීම ජාත්යන්තර මූල්ය අපරාධකරුවන්ට ශ්රී ලංකාව "පහසු ගොදුරක්" (Soft Target) බවට පත් කර ඇත.
3. "තාක්ෂණික ණය පැහැර හැරීම" (Technical Default) සහ රටේ කීර්ති නාමය
මෙය හුදු මුදල් අලාභයක් පමණක් නොවේ. ණය හිමියාට වාරික පහක් ලැබී නොමැති බව කියැවේ නම්, තාක්ෂණික වශයෙන් ශ්රී ලංකාව එම ණය වාරික පැහැර හැරියකු ලෙස සැලකේ.
-
අප රටේ ණය ශ්රේණිගත කිරීම් (Credit Ratings) ඉහළ නංවා ගැනීමට උත්සාහ කරන මොහොතක, මෙවැනි "නොසලකා හැරීම්" නිසා ජාත්යන්තර ආයෝජකයින් ශ්රී ලංකාව කෙරෙහි තැබූ විශ්වාසය බිඳ වැටේ.
-
ඕස්ට්රේලියානු රජය වැනි මිත්රශීලී ණය හිමියන් සමඟ පවතින ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවලට ද මෙයින් කළු පැල්ලමක් එක් වේ.
4. පරීක්ෂණ සහ දඬුවම්: "ඇසට වැලි ගැසීමක්ද?"
දැනටමත් පස් පුද්ගල කමිටුවක් පත් කර ඇති අතර නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුට විනය පියවර ගෙන ඇති බව රජය පවසයි. එහෙත් මෙහිදී මතු වන තීරණාත්මක ප්රශ්න කිහිපයකි:
-
අභ්යන්තර සහාය: මෙතරම් විශාල මුදලක් සහ ගෙවීම් කාලසටහන් පිළිබඳ තොරතුරු පිටතට ගියේ කෙසේද? අභ්යන්තර "ඔත්තුකරුවෙකුගේ" සහායකින් තොරව මෙවැනි සූක්ෂම මංකොල්ලයක් සිදු කළ හැකිද?
-
ප්රමාදය: ජනවාරි මාසයේ සිදු වූ දෙයක් අප්රේල් මාසය දක්වා වසන් කරගෙන සිටියේ ඇයි?
මින් ඉදිරියට කුමක් විය යුතුද?
මෙම ඩොලර් මිලියන 2.5 ක අලාභය ශ්රී ලංකාවට ලබා දෙන අවසන් අනතුරු ඇඟවීමයි. රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණය යනු ලිපිකරු කාර්යයක් (Clerical Task) නොවන බවත්, එය තාක්ෂණික හා මූල්ය විශේෂඥතාව අවශ්ය විෂයයක් බවත් බලධාරීන් තේරුම් ගත යුතුය.
මහ බැංකුව සහ භාණ්ඩාගාරය තවදුරටත් "නිහඬ ප්රතිපත්තියක්" අනුගමනය නොකර, සිදු වූ වැරැද්ද විනිවිදභාවයකින් යුතුව පිළිගත යුතුය. මීළඟට කළ යුත්තේ වැරදිකරුවන්ට දඬුවම් දීම පමණක් නොව, රාජ්ය ගෙවීම් පද්ධතිය ජාත්යන්තර සයිබර් ආරක්ෂණ ප්රමිතීන්ට (ISO/IEC 27001 වැනි) අනුකූලව වහාම යාවත්කාලීන කිරීමයි. එසේ නොමැති වුවහොත්, අප හෙළූ කඳුළු මැද ඉතිරි කරගන්නා සතය ද සයිබර් අවකාශයේ අතුරුදන් වනු වැළැක්විය නොහැක.
