නොපෙනෙන සෞඛ්ය අවදානම් සහ ඔබ දැනගත යුතු සත්යය
අද වන විට ශ්රී ලංකාව ඇතුළු ලෝකයේ බොහෝ රටවල් අධිවේගී මාර්ග ජාලය සීඝ්රයෙන්
පුළුල් කරමින් පවතී. මෙය ආර්ථික සංවර්ධනයට, ගමනාගමනයේ කාර්යක්ෂමතාවයට සහ කාලය ඉතිරි කර ගැනීමට ඉමහත් පිටුවහලක් වී තිබේ.
මෙම මාර්ග පද්ධති නිසා නගර අතර ගමන් බිමන් පහසු වී ඇති අතර, භාණ්ඩ ප්රවාහනය වේගවත් වී ඇත. එමෙන්ම සංචාරක කර්මාන්තයට සහ වෙළෙඳාමට ද ඉන් ලැබී ඇත්තේ විශාල ශක්තියකි.
නමුත් සංවර්ධනයේ සෑම පියවරක්ම මිනිස් ජීවිතයට යහපතක්ම පමණක් රැගෙන එන්නේ නැත. විශේෂයෙන්ම අධිවේගී මාර්ගවලට ඉතා ආසන්නයෙන් ජීවත් වන ජනතාව, දිනපතාම නොපෙනෙන සෞඛ්ය හා පාරිසරික අවදානම් රැසකට නිහඬවම නිරාවරණය වෙමින් සිටිති.
ඔවුන්ගේ නිවෙස් අසලින් පැය විසිහතර පුරාම ධාවනය වන වාහන දහස් ගණනකින් පිටවන දුම, දූවිලි, අධික ශබ්දය, කම්පනය සහ විවිධ විෂ රසායනික ද්රව්ය මේ වන විට ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතයේ අනිවාර්ය කොටසක් බවට පත්ව තිබේ.
බොහෝ දෙනා මේවා "සාමාන්ය තත්ත්වයන්" ලෙස සිතා උපේක්ෂාවෙන් ජීවත් වුවද, වෛද්ය විද්යාත්මක සහ පාරිසරික පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම නිරන්තර නිරාවරණය වසර ගණනාවකට පසු බරපතළ නිදන්ගත සෞඛ්ය ගැටලු ඇති කළ හැකි බවයි.
විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන්, ගර්භණී මව්වරුන්, වැඩිහිටියන් සහ දැනටමත් ශ්වසන හෝ හෘද රෝගවලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ට මෙම අහිතකර බලපෑම් ඇති වීමේ ප්රවණතාව බෙහෙවින් වැඩි ය.
වායු දූෂණය – නිහඬව ශරීරයට ඇතුළු වන විෂ
අධිවේගී මාර්ගයක ගමන් කරන සෑම වාහනයක්ම ඉන්ධන දහනය කරන අතර, එමඟින් වාතයට විවිධ හානිකර රසායනික ද්රව්ය නිකුත් වේ. විශේෂයෙන්ම ඩීසල් ලොරි, කන්ටේනර් රථ සහ බස් රථවලින් සිදුවන දූෂණය තවත් ඉහළ අගයක් ගනී.
මෙම දූෂක අතර ඇසට නොපෙනෙන තරම් ඉතා කුඩා අංශු (PM2.5 සහ PM10), නයිට්රජන් ඔක්සයිඩ්, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ්, කාබන් මොනොක්සයිඩ් සහ වෙනත් වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග අඩංගු වේ. මේවා ප්රමාණයෙන් අතිශය කුඩා වුවද, මිනිස් ශරීරයට සිදු කරන හානිය අතිමහත්ය.
මෙම සූක්ෂ්ම අංශු නාසයෙන් හෝ උගුරෙන් පෙරී නතර නොවී, පෙනහලුවල ගැඹුරුම කොටස් දක්වා සෘජුවම ගමන් කරයි. වෛද්ය පර්යේෂණ මගින් තහවුරු කර ඇත්තේ ඇතැම් අංශු රුධිර සංසරණ පද්ධතියට පවා ඇතුළු වී ශරීරයේ අභ්යන්තර අවයව පද්ධතීන්ට බරපතළ ලෙස බලපෑම් කරන බවයි.
ශ්වසන රෝග ඉහළ යාමේ ප්රවණතාව
අධිවේගී මාර්ග ආසන්නයේ ජීවත් වන පුද්ගලයන් අතර බහුලවම වාර්තා වන්නේ ශ්වසන පද්ධතිය ආශ්රිත රෝගාබාධයන්ය.
ආරම්භයේදී නිතර කැස්ස, උගුර කැසීම, නාසය අවහිර වීම සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව වැනි සුළු රෝග ලක්ෂණ මතු විය හැකිය. එහෙත් වසර ගණනාවක් පුරා මෙම දූෂිත වාතයට නිරාවරණය වීමෙන් ඇදුම (Asthma), නිදන්ගත බ්රොන්කයිටිස් (Chronic Bronchitis), සහ පෙනහලු ක්රියාකාරීත්වය අඩාල කරන COPD වැනි දරුණු තත්ත්වයන් ඇති විය හැකිය.
දැනටමත් ඇදුම රෝගයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයන්ට මෙම දූෂිත වාතාවරණය හේතුවෙන් රෝග ලක්ෂණ ඉතා ඉක්මනින් උග්ර වේ. එමඟින් රාත්රී කාලයේ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව වැඩි වීම, නිතර ඉන්හේලර් භාවිත කිරීමට සිදුවීම සහ නේවාසිකව රෝහල්ගත වීමට සිදුවීම දක්වා තත්ත්වය දරුණු විය හැකිය.
දරුවන්ට ඇති වන බලපෑම වඩාත් බරපතළය
අධිවේගී මාර්ග අවට ජීවත් වන පවුල්වල සිටින කුඩා දරුවන් මෙම අවදානමට වැඩි වශයෙන් ලක්වන්නේ හේතු කිහිපයක් නිසාවෙනි. පළමු කරුණ නම් දරුවන්ගේ පෙනහලු සහ ශ්වසන පද්ධතිය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් වර්ධනය වී නොමැති වීමයි.
අනෙක් කරුණ නම්, ඔවුන් වැඩිහිටියන්ට වඩා වේගයෙන් හුස්ම ගන්නා බැවින්, ඔවුන්ගේ ශරීර ප්රමාණයට සාපේක්ෂව වැඩි දූෂිත වායු ප්රමාණයක් ශරීරගත වීමයි. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස දරුවන් අතර නිතර සෙම්ප්රතිශ්යාව, උණ, කැස්ස, පෙනහලු ආසාදන සහ ඇදුම රෝගී තත්ත්වයන් ඇති වීමේ සම්භාවිතාව ඉහළ යයි.
තවත් තීරණාත්මක කරුණක් වන්නේ, දිගුකාලීන වායු දූෂණය දරුවන්ගේ මොළයේ වර්ධනයට ද සෘජුවම බලපෑම් කළ හැකි බව විද්යාත්මක අධ්යයන මගින් පෙන්වා දී තිබීමයි. අවධානය යොමු කිරීමේ හැකියාව අඩුවීම, ඉගෙනීමේ අපහසුතා සහ හැසිරීම් රටාවන්හි වෙනස්වීම් පවා මේ හේතුවෙන් වාර්තා වී ඇත.
වැඩිහිටියන්ට සහ නිදන්ගත රෝගීන්ට ඇති වන අවදානම
වයස අවුරුදු 60 ඉක්මවූ පුද්ගලයන්ගේ ශරීරයේ ස්වභාවික ප්රතිශක්තිකරණ හැකියාව සහ ව්යුහය වයස්ගත වීමත් සමඟ දුර්වල වේ. එවැනි වැඩිහිටියන් අධිවේගී මාර්ග අවට ජීවත් වන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය ඉතා වේගයෙන් පිරිහීමට ලක්විය හැකිය.
විශේෂයෙන්ම දැනටමත් ඇදුම, COPD, හෘද රෝග, අධි රුධිර පීඩනය හෝ දියවැඩියාව වැනි නිදන්ගත රෝගවලින් පෙළෙන වැඩිහිටියන්ට, වායු දූෂණය නිසා එම රෝග පාලනය කිරීම අතිශය දුෂ්කර වේ.
නිරන්තරයෙන් රෝහල් කරා යෑමට සිදුවීම, ඖෂධ මාත්රාවන් ඉහළ දැමීමට සිදුවීම සහ සමස්ත ජීවන තත්ත්වය බිඳ වැටීම මෙහි සෘජු ප්රතිඵලයන්ය.
හෘද රෝග ඇති වීමේ සැඟවුණු අවදානම
බොහෝ දෙනා නොදන්නා නමුත් වෛද්ය විද්යාත්මකව තහවුරු කර ඇති කරුණක් වන්නේ, වායු දූෂණය හෘද වාහිනී පද්ධතියට සෘජුවම බලපෑම් කරන බවයි.
වාතයේ ඇති අතිසූක්ෂ්ම දූෂක අංශු රුධිරයට ඇතුළු වූ විට, ඒවා රුධිර නාලවල ප්රදාහමය තත්ත්වයන් (Inflammation) ඇති කරයි. එමඟින් රුධිර නාල ඝන වීම සහ පටු වීම, රුධිර කැටි ගැසීම සහ හෘදයට සැපයෙන රුධිර පරිමාව අඩුවීම වැනි සංකූලතා ඇති වේ.
මෙම ක්රියාවලිය හේතුවෙන් හෘදයාබාධ (Heart Attacks), ආඝාතය (Strokes) සහ අධි රුධිර පීඩනය (Hypertension) වැනි මාරාන්තික රෝගී තත්ත්වයන් ඇති වීමේ අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යයි.
ශබ්ද දූෂණය – කනට ඇසෙනවාට වඩා ශරීරයට දැනෙන බලපෑම
අධිවේගී මාර්ගයක් අසල ජීවත් වන පුද්ගලයෙකුට දිනකට වාහන දහස් ගණනක අඛණ්ඩ ඝෝෂාවට මුහුණ දීමට සිදු වේ. විශේෂයෙන්ම රාත්රී කාලයේ ධාවනය වන බර වාහන, කන්ටේනර් සහ අධික වේගයෙන් යන මෝටර් රථ හේතුවෙන් පරිසරයේ ශබ්ද මට්ටම ඩෙසිබල් (dB) අගයන්ගෙන් ඉහළ යයි.
බොහෝ දෙනා කාලයත් සමඟ මෙම ශබ්දයට තමන් "හුරු වී" ඇති බව සිතුවද, මිනිස් මොළය සහ ස්නායු පද්ධතිය එම ශබ්ද උත්තේජනයන්ට අඛණ්ඩව සෘණාත්මකව ප්රතිචාර දක්වයි.
මෙම නිරන්තර ශබ්ද දූෂණය නිසා නින්දේ ගුණාත්මකභාවය පහළ යෑම, රාත්රියේ නිතර අවදි වීම, උදෑසන අවදි වන විටත් දැඩි විඩාවක් දැනීම, කේන්ති යෑම, මානසික ආතතිය සහ අවධානය යොමු කිරීමේ හැකියාව බිඳ වැටීම වැනි ගැටලු මතු වේ. දිගුකාලීනව මෙය ද්විතීයික වශයෙන් හෘද රෝග සහ අධි රුධිර පීඩනය වැනි තත්ත්වයන් උග්ර කිරීමට ද දායක වේ.
ගර්භණී මව්වරුන්ට සහ නූපන් දරුවන්ට ඇති බලපෑම
ගර්භණී මව්වරුන්ගේ සහ කුස තුළ වැඩෙන කළලයේ මනා වර්ධනය උදෙසා පිරිසිදු වාතය අත්යවශ්ය සාධකයකි. එහෙත් අධිවේගී මාර්ග ආසන්නයේ වෙසෙන ගර්භණී කාන්තාවන් දිනපතාම වාහන දුම සහ විෂ අංශු ආශ්වාස කරති.
මෙය මවගේ සෞඛ්යයට මෙන්ම වැදෑමහ (Placenta) හරහා ගර්භයේ සිටින දරුවාගේ වර්ධනයට ද සෘජුවම බලපෑම් කරයි.
ජාත්යන්තර පර්යේෂණ මගින් සනාථ කර ඇත්තේ මෙවැනි පරිසරයන්හි වෙසෙන මව්වරුන්ට අඩු බරින් යුතු දරුවන් උපත ලැබීම (Low birth weight), නියමිත කාලයට පෙර දරු ප්රසූතිය සිදුවීම (Preterm birth) සහ දරුවාගේ සහජ වර්ධන ආබාධ ඇති වීමේ අවදානම වැඩි බවයි. එබැවින් ගර්භණී සමයේදී මෙවැනි පරිසරවල ගැවසීම හැකිතාක් සීමා කළ යුතුය.
පිළිකා අවදානම පිළිබඳ විද්යාත්මක සැලකිල්ල
විශේෂයෙන්ම ඩීසල් වාහනවලින් නිකුත් වන දුමෙහි අඩංගු අංශුමය ද්රව්ය සහ වායූන් තුළ පිළිකා ඇති කළ හැකි රසායනික සංයෝග (Carcinogens) අඩංගු බව ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය ද පිළිගෙන ඇත.
මෙම විෂ දුම වසර ගණනාවක් පුරා අඛණ්ඩව ආශ්වාස කිරීමෙන්, පෙනහලු ආශ්රිත පිළිකා සහ තවත් සමහර පිළිකා වර්ග ඇති වීමේ සාපේක්ෂ අවදානම ඉහළ යා හැකි බව පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දෙයි.
මෙයින් අදහස් කරන්නේ අධිවේගී මාර්ගයක් අසල ජීවත් වන සෑම පුද්ගලයෙකුටම අනිවාර්යයෙන්ම පිළිකාවක් වැළඳෙන බව නොවේ. එහෙත් දිගුකාලීන නිරාවරණය යනු සෞඛ්ය විද්යාත්මකව ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකි ප්රධාන අවදානම් සාධකයකි.
සියුම් දූවිලි නිසා ගෘහස්ථ පරිසරයට සිදුවන බලපෑම
අධිවේගී මාර්ග අසල පිහිටි නිවාසවල ජනේල, ගෘහ භාණ්ඩ, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ බිම මත ඉතා සියුම් කළු පැහැති දූවිලි තට්ටුවක් නිතරම තැන්පත් වීම සාමාන්ය අත්දැකීමකි. මෙය වාහනවල ටයර් ගෙවීමේදී සහ තිරිංග (Brakes) භාවිතයේදී පිටවන ක්ෂුද්ර අංශු සහ කාබන් තැන්පතු වේ.
මෙම දූවිලි අංශු නිවස තුළදී නිරන්තරයෙන් ආශ්වාස කිරීම නිසා ශ්ලේෂ්මල පටල ප්රකෝප වී විවිධ අසාත්මිකතා (Allergies), ඇස් කැසීම, නාසයෙන් දියර වැගිරීම් සහ සමේ ආසාදන ඇති විය හැකිය.
විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන් නිවසේ බිම දිගේ සෙල්ලම් කරන සහ බඩගා යන බැවින්, මෙම දූවිලි ඔවුන්ගේ ශරීරයට සහ ශ්වසන පද්ධතියට ඇතුළු වීමේ අවදානම ඉතා ඉහළ ය.
ගස්වැල්, වගාවන් සහ ස්වභාවික පරිසරයට ඇති බලපෑම
වාහනවලින් පිටවන දූවිලි සහ රසායනික ද්රව්ය මාර්ගය දෙපස ඇති ශාක පත්ර මත ඝනව තැන්පත් වේ. එමඟින් ශාක පත්රවල ඇති ස්ටෝමා (පූටිකා) වැසී යන අතර, ශාකවල ප්රභාසංස්ලේෂණ ක්රියාවලියට (Photosynthesis) බාධා එල්ල වේ.
මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ශාකවල වර්ධනය මන්දගාමී වන අතර, ගෙවතු වගාවන් සහ බෝගයන්හි අස්වැන්න සැලකිය යුතු ලෙස අඩු විය හැකිය.
එසේම මාර්ගය අසල වෙසෙන පක්ෂීන්, බත්කූරන්, මී මැස්සන් වැනි කුඩා සතුන්ට ද මෙම වායු හා ශබ්ද දූෂණය අහිතකර ලෙස බලපාන අතර, එය ක්රමයෙන් එම ප්රදේශයේ සමස්ත ජෛව විවිධත්වය (Biodiversity) පිරිහීමට හේතු වේ.
වන සතුන් සහ ගෘහස්ථ සතුන්ට ඇති අනතුරුදායක අවදානම
අධිවේගී මාර්ග පද්ධති ඉදිවීමේදී ස්වභාවික වනාන්තර සහ සත්ව වාසස්ථාන ඛණ්ඩනය වේ. මේ හේතුවෙන් සතුන් මාර්ගය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කිරීමේදී බරපතළ රිය අනතුරු සිදුවන අවස්ථා නිතර වාර්තා වේ.
ගවයන්, බල්ලන්, බළලුන් වැනි ගෘහස්ථ සතුන් මෙන්ම වඳුරන්, උරුලෑවන්, හාවුන් වැනි වන සතුන් ද අධික වේගයෙන් ධාවනය වන වාහනවල ගැටීමෙන් මිය යාම බහුලව සිදු වේ. මීට අමතරව, මෙවැනි සතුන් වාහනවල ගැටීමෙන් රථවාහන අනතුරු සිදුවී මිනිස් ජීවිත ද අවදානමට ලක් වේ.
එබැවින් අධිවේගී මාර්ග ආසන්නයේ සතුන් ඇති කරන පවුල්, තම සතුන් නිදැල්ලේ හැරීමෙන් වැළකී සිටීමට දැඩි ලෙස වගබලා ගත යුතුය.
සමාජීය සහ ආර්ථික බලපෑම්
සෞඛ්ය ගැටලු බහුල වීම හේතුවෙන් අධිවේගී මාර්ග අවට ජීවත් වන පවුල්වල වෛද්ය වියදම් සහ ඖෂධ වෙනුවෙන් වැයවන පිරිවැය ඉහළ යයි.
නිතර නිතර රෝහල්ගත වීමට සිදුවීම, ඖෂධ මිලදී ගැනීම, අසනීප තත්ත්වයන් නිසා රැකියා ස්ථානවලින් නිවාඩු ගැනීමට සිදුවීම සහ දරුවන්ගේ පාසල් අධ්යාපනයට බාධා ඇතිවීම නිසා පවුලේ ආර්ථිකයට අමතර බරක් එකතු වේ.
තවත් සමහර ප්රදේශවල නිරන්තර ඝෝෂාව සහ දූෂිත වටපිටාව හේතුවෙන් නිවාස තුළ සැනසිලිදායක වාතාවරණය අහිමි වී, සමස්ත ජීවන ගුණාත්මකභාවය (Quality of Life) බිඳ වැටීම ද දක්නට ලැබෙන සමාජීය ගැටලුවකි.
අධිවේගී මාර්ග අවට ඉඩම්: ඉහළ වටිනාකමක් ඇති ආයෝජනයක්ද? සැඟවුණු පිරිවැයක්ද?
වර්තමාන ශ්රී ලංකාවේ අධිවේගී මාර්ග සහ විශේෂයෙන්ම ඒවායේ පිවිසුම් (Interchanges) ආසන්නයේ ඇති ඉඩම් සඳහා පවතින්නේ අති විශාල ඉල්ලුමකි. නව අධිවේගී පිවිසුමක් ඉදිකරන බව ප්රකාශ වූ සැනින්, ඒ අවට ඉඩම් මිල කෙටි කලකින් අහස උසට නැඟීම සාමාන්ය තත්ත්වයකි. මේ නිසා බොහෝ දෙනෙක් එවැනි ඉඩම් "අනාගතයේ වටිනාම ආයෝජනය" ලෙස සලකා මිලදී ගැනීමට පෙළඹෙති.
මෙයට ප්රධානතම හේතුව වන්නේ ප්රධාන නගර කරා ඉතා ඉක්මනින් ළඟාවීමේ පහසුව, වාණිජ කටයුතු සඳහා ඇති ඉහළ විභවය සහ ඉඩම් වටිනාකම ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යනු ඇතැයි පවතින අපේක්ෂාවයි.
එහෙත් මෙහිදී බොහෝ දෙනෙක් අවධානය යොමු කරන්නේ "ඉඩමේ වෙළඳපොළ මූල්ය වටිනාකම" පිළිබඳව පමණි. එහි ජීවත්වීමට යන මිනිසාගේ "සෞඛ්යමය වටිනාකම" ගැන විමසා බලන්නේ ඉතා සුළු පිරිසකි.
ඉඩමක් හෝ නිවසක් යනු හුදෙක් මුදල් ආයෝජනයක් පමණක් නොවේ; එය පවුලක් දශක ගණනාවක් පුරා තම ජීවිතය ගත කරන සජීවී පරිසරයයි. එම නිසා එහි ඇති ගුණාත්මකභාවය මුදලින් පමණක් තීරණය කළ නොහැක.
සාමාන්යයෙන් ඉඩමක් මිලදී ගැනීමට පෙර පර්චස් ගණන, මාර්ගයේ පළල, නල ජලය, විදුලිය සහ නීතිමය ඔප්පු තිරප්පු පිළිබඳව මනාව සොයා බලන ජනතාව, ඉතා වැදගත් සාධක වන වායු දූෂණ මට්ටම, ශබ්ද දූෂණය, දිනකට ගමන් කරන වාහන ඝනත්වය, මාර්ගයේ සිට නිවසට ඇති දුර සහ ස්වභාවික හරිත ආවරණය පිළිබඳව සොයා බලන්නේ කලාතුරකිනි.
විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන්, ගර්භණී මව්වරුන්, වයස්ගත පුද්ගලයන් හෝ දැනටමත් නිදන්ගත ශ්වසන රෝග ඇති සාමාජිකයන් සිටින පවුල් සඳහා මෙම පාරිසරික සාධක අතිශය තීරණාත්මක වේ. වසර ගණනාවක් පුරා දූෂිත වාතය සහ ඝෝෂාව මැද ජීවත් වීමෙන් සිදුවන සෞඛ්ය පිරිහීම, ඉඩමේ මිල ඉහළ යාමෙන් ලැබෙන මූල්ය වාසියට වඩා බෙහෙවින් වැඩි විය හැකිය.
ඇත්ත වශයෙන්ම, අධිවේගී මාර්ගයක් අසල පිහිටි සෑම ඉඩමක්ම ජීවත්වීමට නුසුදුසු යැයි මින් අදහස් නොකෙරේ. ප්රධාන මාර්ගයේ සිට ප්රමාණවත් බෆර කලාප දුරකින් (Buffer Zone) පිහිටා ඇති, ඝන හරිත ආවරණයකින් වට වූ සහ නිසි පරිසර හිතකාමී සැලසුමකින් යුතුව ඉදිකළ නිවාසවල මෙම අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකිය.
එබැවින් ඉඩමක් තෝරා ගැනීමේදී තීරණය කළ යුත්තේ "අධිවේගී මාර්ගයට ආසන්නද?" යන්න පමණක් නොව, "කොපමණ දුරකින් පිහිටා තිබේද?", "පරිසරය කෙතරම් ආරක්ෂිතද?", සහ "එහි දිගුකාලීනව සුවපහසු මෙන්ම නිරෝගී ජීවිතයක් ගත කළ හැකිද?" යන ප්රශ්නවලට ද සාධාරණ පිළිතුරු සොයා ගැනීමෙන් අනතුරුවය.
මුදල් ඕනෑම අවස්ථාවක නැවත උපයා ගත හැකි වුවද, වසර ගණනාවක් පුරා ක්රමයෙන් පිරිහුණු සෞඛ්යය කිසිසේත්ම මුදලින් නැවත මිලදී ගත නොහැක. එබැවින් ඉඩමක් මිලදී ගැනීමේදී මූල්යමය වශයෙන් "වටිනා ඉඩමක්" තෝරා ගන්නවා සේම, "සෞඛ්ය සම්පන්න ජීවිතයකට සුදුසු පරිසරයක්" තෝරා ගැනීම සැබෑ බුද්ධිමත් ආයෝජනයකි.
ඔබට කළ හැකි සරල නමුත් වැදගත් ආරක්ෂක පියවර
යම් හෙයකින් ඔබ දැනටමත් අධිවේගී මාර්ගයක් අසල පදිංචිව සිටින්නේ නම් සහ එය වෙනස් කළ නොහැකි තත්ත්වයක් නම්, එමගින් ඇතිවන අවදානම අවම කර ගැනීමට පහත පියවර අනුගමනය කළ හැකිය.
හරිත බාධක නිර්මාණය කිරීම
නිවස වටා සහ මාර්ගයට මුහුණ ලා ඇති මායිම්වල ඝන ශාක පත්ර සහිත ගස් සහ පඳුරු වගා කිරීම (Green Belts) මගින් දූවිලි අංශු සහ ශබ්දය නිවස තුළට පැමිණීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකිය.
දූවිලි පෙරහන් භාවිතය
නිවසේ ජනේල සහ වාතාශ්රය ලැබෙන සිදුරුවලට සියුම් දූවිලි පෙරහන් දැල් (Dust Filters/Meshes) සවි කිරීම ප්රයෝජනවත් වේ.
නිවස පිරිසිදු කිරීම
නිවස තුළ නිරන්තරයෙන් තැන්පත් වන සියුම් දූවිලි වියළි ලෙස පිසදැමීම වෙනුවට, තෙත රෙද්දක් හෝ වැකියුම් ක්ලීනර් (Vacuum Cleaner) ආධාරයෙන් පිරිසිදු කිරීම මගින් දූවිලි නැවත වාතයට මුසුවීම වැළැක්විය හැකිය.
දරුවන් ආරක්ෂා කිරීම
කුඩා දරුවන් අධිවේගී මාර්ගයට ආසන්න විවෘත කලාපවල සෙල්ලම් කිරීමෙන් වැළැක්විය යුතුය.
වෛද්ය පරීක්ෂණ
පවුලේ සාමාජිකයන්ට ශ්වසන අපහසුතාවක් මතු වූ වහාම සුදුසු වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීම සහ අවශ්ය නම් වාර්ෂික සෞඛ්ය පරීක්ෂණ (විශේෂයෙන්ම පෙනහලු ක්රියාකාරීත්ව පරීක්ෂණ) සිදු කර ගැනීම වැදගත් වේ.
ප්රජා දායකත්වය
ප්රදේශයේ පරිසර සංරක්ෂණ වැඩසටහන්වලට සක්රීයව දායක වෙමින් පොදු ස්ථාන හරිතකරණය කිරීම සහ අදාළ මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරීන් වෙතින් මාර්ගය දෙපස ශබ්ද බාධක පවුරු (Sound Barriers) හෝ හරිත තීරු පිහිටුවන ලෙස සාමූහිකව ඉල්ලීම් කිරීම ප්රජා වගකීමකි.
අධිවේගී මාර්ග යනු නූතන දියුණු වෙමින් පවතින රටක අත්යවශ්ය යටිතල පහසුකමකි. ඒවා රටේ සමස්ත ආර්ථික ක්රියාවලිය වේගවත් කරන අතර පොදු ජනතාවගේ ගමනාගමනය සැබවින්ම පහසු කරයි. එහෙත්, එම සංවර්ධනයේ ප්රතිලාභ භුක්ති විඳින අතරතුරම, එම මාර්ග පද්ධති අවට වෙසෙන සැබෑ මිනිසුන්ගේ සෞඛ්යය සහ ජීවන තත්ත්වය පිළිබඳව ද සමාන අවධානයක් යොමු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
ශ්වසන රෝග, හෘදයාබාධ, ශබ්ද දූෂණය, නිදන්ගත මානසික ආතතිය, දරුවන්ගේ මොළයේ වර්ධනයට ඇති බලපෑම් සහ පරිසර පද්ධතිවලට සිදුවන හානිය වැනි කරුණු කිසිවක් සුළු කොට තැකිය යුතු නොවේ. මේවා වසර ගණනාවක් පුරා ශරීරය තුළ නිහඬව එකතු වන දීර්ඝකාලීන අවදානම් සමුදායකි.
එබැවින්, අධිවේගී මාර්ගයක් අසල ජීවත් වන ඔබ සහ ඔබේ පවුලේ සාමාජිකයන් තම සෞඛ්යය පිළිබඳව වෙනදාට වඩා දැඩි සැලකිල්ලක් දක්වමින්, නිසි ආරක්ෂක පියවරයන් දෛනිකව අනුගමනය කිරීම වර්තමානයේ අත්යවශ්ය කරුණකි. සංවර්ධනයේ සැබෑ සහ පූර්ණ අර්ථය වන්නේ භෞතිකව මාර්ග සහ ගොඩනැඟිලි ඉදිකිරීම පමණක් නොව, එම යටිතල පහසුකම් ඇසුරේ ජීවත් වන සමස්ත මිනිස් ජීවිතවල පැවැත්ම ද ආරක්ෂා කිරීමයි.
✍️ භූමී වික්රමනායක
