ශ්‍රී ලංකාව උභතෝකෝටිකයක, ඉන්දීය මැදිහත්වීම තීරණාත්මකයි!
ගෝලීය බල අරගලයේ උණුසුම යළිත් වරක් ඉන්දියන් සාගර කලාපය දෙසට හැරෙමින්
පවතින බවට පැහැදිලි සාක්ෂි සපයමින්, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර නවතම නාවික අර්බුදයකට ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව සෘජුවම මැදිවී සිටී. ගාල්ලට ඔබ්බෙන් වූ ශ්‍රී ලංකාවේ නාවික සැතපුම් 12ක දේශීය මුහුදු සීමාවෙන් පිටත, එනම් ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍ය ආර්ථික කලාපය (EEZ) තුළ මේ වන විට හිස් ඉරාන යාත්‍රා 20කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අතරමංව ඇති අතර, ඊට අයත් කාර්ය මණ්ඩලයට ජීවිතාරක්ෂක සහාය ලබා දීම සඳහා ඉහළම මට්ටමේ ඉන්දීය මැදිහත්වීමක් ඉරානය විසින් ඉල්ලා තිබේ.
මෙම අර්බුදයේ මූලාරම්භය සනිටුහන් වන්නේ 2026 මාර්තු 04 වැනි දිනයි. ඉන්දියාවේ සිට ආපසු එමින් තිබූ නිරායුධ ඉරාන ප්‍රහාරක නෞකාවකට ගාල්ල වෙරළට නාවික සැතපුම් 19ක් ඔබ්බෙන් දී ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව විසින් කිසිදු ප්‍රකෝප කිරීමකින් තොරව ටෝර්පිඩෝ ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන ලදී. මෙම ප්‍රහාරයෙන් ඉරාන ජාතිකයින් 100කට ආසන්න පිරිසක් මිය යාමෙන් තත්ත්වය තවදුරටත් උග්‍ර විය. මීට මාස කිහිපයකට පෙර බොරතෙල් ගොඩබෑ මෙම යාත්‍රා සමූහය මේ වන විට මුහුදේ අතරමංව සිටින අතර, එම කාර්ය මණ්ඩලයට ඉන්දියානු සහ බංග්ලාදේශ ජාතිකයින් ද ඇතුළත් වීම ගැටලුව වඩාත් සංකීර්ණ කර ඇත.
මෙම අර්බුදය හමුවේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරාන යාත්‍රාවලට ආහාර, ජලය, ඖෂධ සහ වෙනත් සේවා සැපයීමට එරෙහිව දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ. මෙම සම්බාධක තර්ජනය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම ඉන්දියාව ද මේ වන විට දැඩි උභතෝකෝටිකයකට මුහුණ දී සිටී.
කොළඹ පිහිටි ඉරාන තානාපති කාර්යාලය මෙම තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දීය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයෙන් දැනටමත් ඔවුන්ගේ ප්‍රතිචාරය විමසා ඇතත්, ගැටලුව විසඳීමට ඉන්දියාව ඉරානයට පූර්ණ සහාය ලබා නොදෙනු ඇතැයි ඇතැම් ආරංචි මාර්ග හරහා මත පළ වේ. එහෙත්, තම අසල්වැසි කලාපය තුළ සිටින ඉන්දීය කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින්ගේ දුක්ඛිත තත්ත්වය නොසලකා හැරීමට නවදිල්ලියට කිසිසේත්ම හැකියාවක් නොමැත. විශේෂයෙන්ම කලාපයේ බලවතා ලෙස පෙනී සිටින ඉන්දියාව මෙම අර්බූධයට විසඳුමක් නොදීම ඇමරිකාවේ රූකඩයක් වන හැටි ප්‍රසිද්ධියේම පිලිගැනීමක්ද වේ.
අනෙක් පසින්, තම අනන්‍ය ආර්ථික කලාපය තුළ සිරවී ඇති මෙම යාත්‍රා සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා රජය අනුගමනය කරන්නේ දැඩි නිහඬ පිළිවෙතකි. ජාත්‍යන්තර මුහුදු නීතිය පිළිබඳ සම්මුතියට (UNCLOS - 98 වැනි වගන්තිය) මෙන්ම SOLAS සහ SAR සම්මුතීන්ට අනුව, අතරමං වූ යාත්‍රාවල අවශ්‍යතා සැපයීමෙන් වැළකී සිටීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකියාවක් නොමැති බව ශ්‍රී ලංකාවේ ඉරාන තානාපති ආචාර්ය අලිර්සා ඩෙල්කොෂ් පසුගියදා අවධාරණය කර ඇත.
එසේ තිබියදීත් ශ්‍රී ලංකාව දක්වන නිහඬතාව විපක්ෂයේ දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසයේ නායක රවුෆ් හකීම් පාර්ලිමේන්තුවේදී චෝදනා කළේ වත්මන් ජාතික ජන බලවේග රජය හුදෙක් ඇමෙරිකානු අණ කිරීම් පමණක් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටින බවයි.
මෙම පසුබිම තුළ, ශ්‍රී ලංකාව වැනි කුඩා රාජ්‍යයන් මහා බලවතුන්ගේ ගැටුම් හමුවේ දැඩි භූ දේශපාලනික පීඩනයකට ලක්ව ඇති බව පැහැදිලිය.
ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ මානුෂීය වගකීම් එක් පසෙකින් ද, ඇමෙරිකානු සම්බාධක පිළිබඳ බිය අනෙක් පසෙකින් ද පවතින විට, ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ශ්‍රී ලංකාවට අහිමි වී ගොස් ඇත. මෙවැනි අතිශය සංකීර්ණ සහ පුපුරණ සුලු තත්ත්වයක් තුළ, අර්බුදය සමනය කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේ සෘජු, කඩිනම් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මැදිහත්වීම තීරණාත්මක අවශ්‍යතාවයක් බවට පත්ව තිබේ.
පළමුව, කාර්ය මණ්ඩලයේ සිටින තම පුරවැසියන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීම ඉන්දියාවේ ව්‍යවස්ථාපිත හා මානුෂීය වගකීමකි. දෙවනුව, දකුණු ආසියානු කලාපයේ "ආරක්ෂක සැපයුම්කරු" ලෙස තමන් හඳුන්වා ගන්නා ඉන්දියාවට, සිය පිලිකන්නේ සිදුවන මෙවැනි අර්බුදයක් හමුවේ නිහඬව සිටීම ඔවුන්ගේ කලාපීය නායකත්වයට මෙන්ම "අසල්වැසියා ප්‍රථමයෙන්" ප්‍රතිපත්තිය ද විහිළුවට ලක්වන්නකි.
ඇමෙරිකානු බලපෑම් කොතරම් ප්‍රබල වුවද, ඉරානය සමඟ ඉන්දියාවට ඇත්තේ දීර්ඝකාලීන උපායමාර්ගික සහ බලශක්ති සබඳතාවකි. මෙම බලවේග සමතුලිත කරමින්, ඉන්දියන් සාගරය බාහිර බලවතුන්ගේ යුද පිටියක් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට ඉන්දියාව වහාම පෙරමුණ ගත යුතුව ඇත. ශ්‍රී ලංකාවට තනිවම මෙම බල අරගලයට මුහුණ දිය නොහැකි බැවින්, ඉන්දීය මැදිහත්වීම හුදෙක් මානුෂීය මෙහෙයුමක් පමණක් නොව, සමස්ත කලාපයේම ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීමේ තීරණාත්මක පියවරක් වනු ඇත.
# සමාරා පරණවිතාන
