පසුගියදා කොළඹ වරායෙන් ඇමෙරිකානු යුද නෞකාවක් සැපයුම් ලබාගෙන පිටව යාමත් සමඟ,
ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍ය ආර්ථික කලාපය (EEZ) තුළ අතරමං වී ඇති ඉරාන නෞකා සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති අර්බුදය ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක්ව තිබේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයෙකු ලෙස ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ට අනුව රජයකට පැවරී ඇති වගකීම් ඉටු කරන ලෙස ඉරානය මේ වන විට ශ්‍රී ලංකා රජයට දැඩිව සිහිපත් කර දී ඇත.
ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ මානුෂීය වගකීම
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉරාන තානාපති අලිරේසා ඩෙල්කොෂ් (Alireza Delkhosh) පෙන්වා දෙන්නේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සාගර නීතිය පිළිබඳ සම්මුතියේ 98 වැනි වගන්තියට මෙන්ම, මුහුදේදී ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමේ සහ සෙවීම් හා මුදවාගැනීමේ සම්මුතීන්ට අනුව, තම මුහුදු සීමාවේ අතරමං වූ නෞකාවලට අවශ්‍ය මූලික පහසුකම් සැපයීමෙන් වැළකී සිටීමට ශ්‍රී ලංකාවට නීතිමය හැකියාවක් නොමැති බවයි.
මෙම ඉරාන නෞකාවලට ආහාර, ජලය සහ ඖෂධ සැපයීම රජය හෝ පෞද්ගලික සමාගම් මගින් සිදු නොකරන බවට විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය විජිත හේරත් මෑතකදී කළ ප්‍රකාශයට ප්‍රතිචාර දක්වමින් තානාපතිවරයා මේ බව අවධාරණය කළේය.
දේශපාලනික ප්‍රතිවිරෝධතා සහ ඇමෙරිකානු සම්බාධක
මෙම සිදුවීම හරහා වර්තමාන රජයේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ඇති ප්‍රතිවිරෝධතාවක් ඉරාන තානාපතිවරයා විසින් ප්‍රශ්න කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම, ජාතික ජන බලවේගයේ ඓතිහාසික "අධිරාජ්‍ය විරෝධී" ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය හමුවේ, ඉරානයට එරෙහිව පනවා ඇති නීති විරෝධී සහ ඒකපාර්ශ්වික ඇමෙරිකානු සම්බාධකවලට ශ්‍රී ලංකාව යටත් වන්නේ කෙසේදැයි ඔහු විමසා සිටියි.
මෙම ඉරාන නෞකාවලට කිසිදු සැපයුමක් ලැබීම වැළැක්වීම සඳහා ඒවා නිරන්තර ඇමෙරිකානු නිරීක්ෂණයට ලක්ව ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ, මෙලෙස අතරමං වී ඇති නෞකා 20කට ආසන්න ප්‍රමාණයකට සැපයුම් ලබා දුනහොත්, එක්සත් ජනපදය විසින් ශ්‍රී ලංකාවටද "ද්විතීයික සම්බාධක" පැනවීමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බවයි.
මෙම අර්බුදය උත්සන්න වී ඇත්තේ, USS Tulsa (LCS 16) නම් ඇමෙරිකානු යුද නෞකාව කොළඹ වරායට පැමිණ අවශ්‍ය සැපයුම් ලබා ගැනීමේ පසුබිමක් තුළය.
ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ සිය මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට පෙර, මෙම නෞකාවට ඉන්ධන සහ සැපයුම් ලබා දීම හරහා දෙරටේ නාවික හමුදා අතර සබඳතා ශක්තිමත් වන බව කොළඹ ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලය ප්‍රකාශ කර තිබුණි. එක් පසෙකින් ඇමෙරිකානු නෞකාවලට සැපයුම් ලබා දෙන අතරම, අනෙක් පසින් ඉරාන නෞකාවලට මානුෂීය සැපයුම් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම භූ දේශපාලනික කතිකාවතක් නිර්මාණය කර ඇත.
ලිඛිත සම්මුතීන්ට අමතරව, අතීත මිත්‍රත්වය සහ මානුෂීය ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව "නොලියවුණු සම්මුතීන්" ද පවතින බව ඩෙල්කොෂ් මහතා සිහිපත් කළේය. මෑත ඉතිහාසය පුරාවටම ඉරාන සහයෝගයේ ප්‍රතිලාභියෙකු වූ ශ්‍රී ලංකාවට මෙම මානුෂීය වගකීම්වලින් බැහැර විය නොහැකි බව ඔහු පැවසීය.
මෙයට සමගාමීව අදහස් දක්වන ඉරානයේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපති, ජනාධිපති නීතිඥ එම්. එම්. සුහයිර් , ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද සමයේදී ඉරානය ලබා දුන් තීරණාත්මක සහයෝගය සිහිපත් කළේය. බටහිර රටවල් මෙරට ආර්ථිකය අඩාල කරමින් යුද මෙහෙයුම් කඩාකප්පල් කිරීමට උත්සාහ කරද්දී, ඉරානය ඩොලර් බිලියන 1.05ක පොලී රහිත සහ සහනදායී තෙල් ණය පහසුකමක් (credit line) ලබා දුන්නේය. දැඩි විදේශ විනිමය අර්බුදයකින් ශ්‍රී ලංකාව බේරා ගනිමින් රාජපක්ෂ රජයට යුද්ධය ජයග්‍රහණය කිරීම සඳහා එම ණය පහසුකම දැවැන්ත පිටිවහලක් විය. එහෙත්, වර්තමාන තීරණ ගන්නා බලධාරීන්ට එම අතීතය කනගාටුදායක ලෙස අමතක වී ඇති බව හිටපු තානාපතිවරයා පෙන්වා දෙයි.
මෙම සිදුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන විදේශ ප්‍රතිපත්තිය මුහුණ දෙන සංකීර්ණ භූ දේශපාලනික යථාර්ථය මනාව පිළිබිඹු කරයි. එක් පසෙකින් බටහිර බලවතුන්ගේ සම්බාධක සහ ආර්ථික දණ්ඩන වලට මුහුණ දීමේ බිය පවතින අතර, අනෙක් පසින් ඓතිහාසික මිත්‍ර රාජ්‍යයන්ගේ විශ්වාසය දිනාගැනීම සහ ජාත්‍යන්තර මානුෂීය වගකීම් ඉටුකිරීමේ දැවැන්ත අභියෝගයට ශ්‍රී ලංකා රජය මේ වන විට මැදි වී සිටී.
#නිරෝමි සුබ්‍රමනියම්
(TheIsland වාර්තාවක් ඇසුරිනි.)
