ශ්රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරමින්,
රජය විසින් යෝජනා කර ඇති 22 වන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත මේ දිනවල දැඩි කතාබහකට ලක්ව තිබේ. ජනාධිපති නීතිඥ, හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී එම්. ඒ. සුමන්තිරන් විසින් සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ මතු කළ නෛතික තර්කයක් සමග මෙම සංවාදය හුදෙක් දේශපාලනික කතිකාවකින් ඔබ්බට ගොස් සමස්ත යුක්ති පසිඳලීමේ පද්ධතියේම පදනම ප්රශ්න කරන තත්ත්වයකට පත්ව ඇත.
යුක්තියේ අත්තිවාරම දෙදරුම් කයිද?
මෙම නෛතික අර්බුදයේ හරි මැද ඇත්තේ වසර දහස් ගණනක් පැරණි, සමස්ත ලෝකයේම නීති පද්ධතීන් පිළිගන්නා ස්වභාවික යුක්තියේ (Natural Justice) මූලික නෛතික ආප්තෝපදේශ (Legal Maxims) දෙකකි. ජනාධිපති නීතිඥ සුමන්තිරන් විසින් මේවා අතිශය තාර්කික තලයක පිහිටුවමින් සමාජගත කර ඇත.
1. Nemo judex in causa sua - "කිසිවෙකු තමාගේම නඩුවකදී විනිශ්චයකරුවෙකු නොවිය යුතුය." (අපක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ රීතිය)
2. Audi alteram partem - "අනෙක් පාර්ශ්වයට ද සවන් දිය යුතුය." (සාධාරණ නඩු විභාගයක් සඳහා ඇති අයිතිය)
මෙම ලතින් වදන් හුදෙක් ශාස්ත්රීය සංකල්ප නොවේ. ඒවා සාමාන්ය පුරවැසියාගේ සිට ඉහළම අධිකරණය දක්වා යුක්තිය ඉටුවන බව තහවුරු කරන ප්රායෝගික ආරක්ෂණ වැටවල් ය.
තමාගේ නඩුවට තමාම විනිසුරු වීම
යෝජිත 22 වන සංශෝධනයෙන් ප්රධාන වශයෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස ඉහළ දැමීමයි. මෙහිදී මතුවන බරපතලම නෛතික සහ සදාචාරාත්මක ගැටලුව වන්නේ, තමන්ගේම සේවා කාලය වසර දෙකකින් දීර්ඝ කිරීමකට අදාළ වන පනතක ව්යවස්ථානුකූලභාවය තීරණය කිරීමේ වගකීම, එම ප්රතිලාභය සෘජුවම ලබන වත්මන් විනිසුරුවරුන් වෙතම පැවරීමයි.
ජනාධිපති නීතිඥ සුමන්තිරන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය බරපතල "බැඳියාවන් අතර ගැටුමක්" නිර්මාණය කරන බවයි. නීති විද්යාවට අනුව, විනිසුරුවරයෙකු කොතරම් අපක්ෂපාතීව තීන්දුවක් ලබා දුන්නද, බාහිර සමාජයට එය අපක්ෂපාතී නොවන බවක් හැඟී යන්නේ නම් , එය සමස්ත යුක්තිගරුක ක්රියාවලියටම ආයතනික කැළලකි. රජය 'අවශ්යතාවයේ මූලධර්මය'ගෙනහැර දක්වමින් මෙය කුමන හෝ විනිසුරු මඬුල්ලක් ඉදිරියේ විභාග විය යුතුම යැයි තර්ක කළද, එයින් ස්වභාවික යුක්තියේ පදනම ආරක්ෂා නොවන බව නීති විශේෂඥයෝ පවසති. විශේෂයෙන්ම, සමස්ත විනිසුරු මඬුල්ලක්ම කැඳවා මෙය විභාග කරන ලෙස කළ ඉල්ලීම ද ප්රතික්ෂේප වීම මෙම තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ කර ඇත.
සවන් දීමේ අයිතිය අහිමි කිරීම සහ වෘත්තීය විරෝධය
මෙම නඩු විභාගයේදී පෙත්සම්කරුවන්ට මුහුණ දීමට සිදුවූ විශාලතම අසාධාරණය වන්නේ Audi alteram partem මූලධර්මය ප්රායෝගිකව උල්ලංඝනය වීමයි. රජය වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වූ දීර්ඝ වාචික කරුණු දැක්වීම්වලට ප්රතිචාර දැක්වීමට පෙත්සම්කරුවන්ට තිබූ අයිතිය ප්රතික්ෂේප වූ අතර, ඒ වෙනුවට ලිඛිත දේශන පමණක් ලබා දෙන ලෙස නියෝග කෙරිණි.
මෙහි සෘජු ප්රතිඵලයක් ලෙස ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය (BASL) ඓතිහාසික සහ දැඩි වෘත්තීය තීරණයක් ගනිමින්, පශ්චාත්-විභාග ලිඛිත දේශන අධිකරණයට ලබා දීමෙන් මුළුමනින්ම වැළකී සිටියේය. වාචිකව ප්රතිචාර දැක්වීමට අවස්ථාව නොලැබීමෙන් තමන්ට සිදුවූ අගතිය වෙනුවෙන් ලිඛිතව කරුණු දැක්වීම ඵල රහිත බව ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ.
ජාත්යන්තරයේ ඇස ශ්රී ලංකාව දෙසට
මෙම අර්බුදය දේශීය සීමාවන් ඉක්මවා ගොස් තිබේ. අදාළ නඩු විභාගය නිරීක්ෂණය කළ පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය නීතිඥ සංගමයේ සභාපති ස්ටීවන් තිරු මහතා, ප්රතිචාර දැක්වීමේ අයිතිය අහිමි කිරීම "අතිශය අසාමාන්ය" තත්ත්වයක් ලෙස හැඳින්වීය. ඊට සමගාමීව, එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකාරිනිය ද මෙම සංශෝධනය ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් ප්රමිතීන් සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සමග ගැටෙන බවට අනතුරු අඟවා ඇත. රජය මෙය හුදෙක් මිලියන 1.1 ක් පමණ වන නඩු තදබදය අඩු කිරීමේ පරිපාලනමය පියවරක් ලෙස අර්ථ දැක්වුවද, ඊට යොදාගෙන ඇති කාල නිර්ණය (Timing) සහ දේශපාලනික පසුබිම පිළිබඳව සමාජය තුළ පවතින්නේ දැඩි විමතියකි.
නීතියේ ආධිපත්යය කාගේත් ආරක්ෂාවයි
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව යනු හුදෙක් වියළි නීති පද්ධතියක් නොව, එය පාලකයා සහ පාලිතයා අතර පවතින අන්යෝන්ය විශ්වාසයේ ශුද්ධ වූ ගිවිසුමයි. යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රියාවලියේ විනිවිදභාවය සහ සාධාරණත්වය අහිමි වූ තැන, සාමාන්ය පුරවැසියාට නීතියේ පිහිට අපේක්ෂා කළ හැකිද?
යෝජිත 22 වන සංශෝධනය වැනි අතිශය තීරණාත්මක නීති සම්මත කිරීමේදී, ස්වභාවික යුක්තියේ මූලධර්ම සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සුරක්ෂිත වීම අත්යවශ්ය වේ. පවතින අර්බුදයට වඩාත් සාධාරණ, විනිවිදභාවයෙන් යුත් සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී විසඳුම වන්නේ, මෙම සංශෝධනය සම්මත කරන්නේ නම් එය අනාගතයේ පත්වන විනිසුරුවරුන්ට පමණක් බලපාන පරිදි ක්රියාත්මක කිරීමයි. එසේ නොමැතිව, නීතියේ ව්යුහාත්මක සිදුරු භාවිත කරමින් අධිකරණ ස්වාධීනත්වය අභියෝගයට ලක් කිරීම, සමස්ත ශ්රී ලාංකීය සමාජයේම නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳ අනාගතය අඳුරු කරනු නිසැකය.
මූලාශ්ර: අධිකරණ වාර්තා, ජනාධිපති නීතිඥ එම්. ඒ. සුමන්තිරන්ගේ ඉදිරිපත් කිරීම් සහ ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ (BASL) නිල ප්රකාශන සහ Dailymirror
Right to Reply
As a responsible media organization, we strictly uphold the "Right to Reply". If you or your organization are mentioned in any of our articles and wish to express an objection, share a different perspective, or provide a factual clarification, you have the right to do so. We are committed to fair and balanced journalism.
Please submit your responses or clarifications to:
[This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. / whatsapp 0774945996]
Editor's mail - This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
