ස්පාටකස් ලිපි (Spartacus Articles) විසින් රචිත පහත ලිපිය, "Gloomy Sunday" නම් කුප්රකට හංගේරියානු ගීතය වටා ගෙතුණු මරණීය ඉතිහාසය සහ නාගරික පුරාවෘත්තයන් පාදක කරගනිමින්, වර්තමාන ශ්රී ලාංකේය දේශපාලන සන්දර්භය තුළ සිදුවන "සියදිවි නසාගැනීම්" පිළිබඳ මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක සහ දේශපාලනික කියවීමක් ඉදිරිපත් කරයි. පද්ධතියේ බිඳවැටීම හමුවේ පුද්ගල ආත්මයන් (subjects) මුහුණ දෙන හිස්බව සහ ප්රභූ දේශපාලනයේ අඳුරු සෙවනැලි මෙමගින් විවරණය කෙරේ.
සියදිවි නසා ගැනීමේ ගීතය
"Gloomy Sunday" (අඳුරු ඉරිදා) යනු 1933 වර්ෂයේදී නිකුත් වූ හංගේරියානු ගීතයකි. 1999 දී තිරගත වූ, සම්මානනීය "Gloomy Sunday – ආදරය සහ මරණය පිළිබඳ ගීතය" නම් ජර්මානු-හංගේරියානු රොමැන්ටික් සිනමා කෘතිය නිර්මාණය වී ඇත්තේ ද, 'හංගේරියානු සියදිවි නසාගැනීමේ ගීතය' ලෙස හැඳින්වෙන මෙම කුප්රකට ගීතයේ ආභාසය ලබමිනි.
මෙම ගීතය "සියදිවි නසාගැනීමේ බලපෑමක්" ඇති කරන බවට පවතින මතය බොහෝ දුරට නාගරික පුරාවෘත්තයක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, එය යම් ඓතිහාසික සත්යයක් මත පදනම් වූවකි. ගීතයට සවන් දෙමින් සිටියදී සිය ගණනක් පිරිස සියදිවි නසාගත් බවත්, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකු මියයන විටත් එම ගීතයේ ස්වර ප්රස්තාර අතැතිව සිටි බවත් ජනප්රවාදයේ සඳහන් වේ.
ගීතය නිකුත් වූයේ ලෝක මහා ආර්ථික අවපාතය පැවති සමයේදීය. ඒ වන විටත් සාගින්න, දරිද්රතාවය සහ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් හංගේරියාව ලෝකයේ ඉහළම සියදිවි නසාගැනීමේ අනුපාතයක් සහිත රටක් බවට පත්ව තිබුණි. බීබීසී (BBC) ආයතනය බිලී හොලිඩේ ගායනා කළ මෙම ගීතය වසර 61ක් තිස්සේ තහනම් කර තිබූ අතර, එම තහනම ඉවත් කෙරුණේ 2002 වසරේදීය.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී බලධාරීන් බිය වූයේ මෙම ගීතය ජනතාවගේ හෝ හමුදාවේ චිත්ත ධෛර්යයට හානිකර වනු ඇති බවයි. උත්ප්රාසාත්මක ලෙස, මෙම ගීතයේ නිර්මාපක රෙෂෝ සෙරෙස් (Rezső Seress) ද 1968 වසරේදී සියදිවි නසා ගත්තේය. එමගින් මෙම ගීතය සතු වූ අඳුරු සහ බිහිසුණු කීර්තිනාමය තවදුරටත් තහවුරු විය.
පැහැදිලිව පෙනෙන කාරණය වන්නේ, ගීතය නිකුත් වූ සමයේ හංගේරියානු සමාජ යථාර්ථය එම මරණ සඳහා සැබෑ සන්දර්භය සැපයූ බවයි. ගීතයක ඇති තනුව හෝ වචන හරහා ආත්මයට (subject) දරාගත නොහැකි "හිස්බවක්" දැනෙන විට, එය පද්ධතියෙන් බැහැර වීමට පෙළඹවීමක් විය හැකිය. නමුත් මෙය ගීතයේ "බලයක්" නොව, ආත්මය තුළ දැනටමත් පවතින ඉරිතැලීම ගීතය නමැති හැඟවුම්කාරකය (signifier) හරහා මතු වීමකි.
මෙහිදී "ගීතය" ක්රියා කරන්නේ දෘෂ්ටිවාදී රෝග ලක්ෂණයක් (ideological symptom) ලෙසයි. හංගේරියාව අත්විඳි ආර්ථික අවපාතය සහ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය යනු 'මහා අනෙකා' (පද්ධතිය) බිඳ වැටුණු මොහොතකි.
ලංකාවේ ද, විශේෂයෙන්ම රාජපක්ෂ පාලනයට සම්බන්ධව සිටි අයට මුහුණ දීමට සිදුව ඇත්තේ මීට සමාන තත්ත්වයකටය. Air Bus ගනුදෙනු යනු ලංකාවට අලුත් දෙයක් නොවේ. එජාප (UNP) ආණ්ඩුව මෙන්ම චන්ද්රිකා ආණ්ඩුව සමයේද එම සමාගම සමඟ සිදුකළ ගනුදෙනු සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල විය. මෙවර එය විදේශීය අධිකරණ ක්රියාවලියක් තුළින් ඔප්පු වී තිබේ. එසේ ඔප්පු වී තිබියදීත්, මේ වන විට Air Bus ගනුදෙනුවට අදාළ සාක්ෂිකරුවන් තිදෙනෙකු සියදිවි නසාගෙන ඇත. ඉදිරියට ද එම ගනුදෙනුවේ සාක්ෂිකරුවන් සියදිවි නසාගතහොත් ඒ පිළිබඳ පුදුම විය යුතු නැත.
කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ලගේ නඩුව ඔහු ජයග්රහණය කිරීමට නියමිතව ඇත්තේ ද එහි ප්රධාන සාක්ෂිකරු සියදිවි නසාගත් බැවිනි.
ඩොලර් මිලියන 2.5කට අදාළ මහා භාණ්ඩාගාර සිද්ධියේදී, එතෙක් ගෙවා ඇති ණය වාරික 10න් 3ක් පමණක් භාණ්ඩාගාරය ගෙවා ඇති බව විමල් වීරවංශ පවසයි. (රනිල් වික්රමසිංහ පාලන සමයේ ගෙන ආ පනත මඟින් මහ බැංකුව ස්වාධීන ආයතනයක් බවට පත් කිරීම නිසා, එය තවදුරටත් ණය ගෙවීමේ කාර්යයන් සිදු නොකරයි. ඒ අනුව ණය ගෙවීමේ වගකීම ක්රමයෙන් මහා භාණ්ඩාගාරය වෙත පැවරෙමින් පවතී). එම ප්රකාශය සත්ය නම්, වාරික 7ක් ගෙවා ඇත්තේ මහ බැංකුව විසිනි. එවිට බල නහර කපාගනිමින් මියගිය නිලධාරියා සිදු කර ඇත්තේ, ඉන් පෙර පැවති ක්රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යමින් වාරික 3ක් මහ බැංකුව විසින් ගෙවන ලද ගිණුමටම බැර කිරීමයි. එසේ නම් ඔහු සියදිවි නසාගත්තේ ඇයි? මෙම සිද්ධිය පිටුපස ප්රභූ දේශපාලනයේ බලපෑමක් තිබේද?
මේ ආකාරයෙන් බලන කල, ක්රිෂ් (Krish) ගනුදෙනුවට අදාළ සාක්ෂිකරුවන් ද ඉදිරියේදී සියදිවි නසා ගැනීමට ඉඩ ඇත.
තවත් උදාහරණයක් ලෙස සත්ය සිදුවීම් මාලාවක් පදනම් කරගත් "Memories of Murder" නම් දකුණු කොරියානු චිත්රපටය ගත හැකිය. එහි සුවිශේෂීත්වය වන්නේ, ගුවන් විදුලියේ විකාශය වන එක්තරා ගීතයක් ශ්රවණය වීමත් සමඟ එක්තරා තරුණයෙකු රාත්රී කාලයේදී ස්ත්රීන් ඝාතනය කිරීමට පෙළඹීමයි.
එසේ නම්, ලංකාවේ සිදුවෙමින් පවතින්නේ ම.රා.ගේ පෙනුම සහ හඬ මරණයේ ගීතයක් සේ ක්රියා කිරීම ද?
- ස්පාටකස් ලිපි
