ශ්රී ලංකාවේ සාමාන්ය වැසියාට යළිත් වරක් ජීවන වියදම් බරින් මිරිකෙන්නට සිදුවන ලකුණු පහළ කරමින්,
ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ්රී ලංකා රුපියල වේගයෙන් අවප්රමාණය වීමේ දැඩි අර්බුදකාරී තත්වයක් මතුව තිබේ. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම දත්ත වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ඇමරිකානු ඩොලරයක විකුණුම් අනුපාතය මේ වන විට රුපියල් 345 සීමාව දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.
දේශීය හා විදේශීය ආර්ථික විද්යාඥයන් සහ මූල්ය විශ්ලේෂකයන් අනතුරු අඟවන්නේ, මෙම ක්ෂණික උච්චාවචනය හේතුවෙන් ඉදිරි සති කිහිපය තුළ මෙරට උද්ධමනය (භාණ්ඩ හා සේවා මිල මට්ටම) සැලකිය යුතු ප්රතිශතයකින් ඉහළ යා හැකි බවයි.
කුස්සියෙන් පටන් ගන්නා බඩගින්න: කෑම බීම සහ බෙහෙත් මිල ඉහළට
ශ්රී ලංකාව සිය අත්යවශ්ය ආහාර ද්රව්ය (පරිප්පු, සීනි, කිරිපිටි, ලූණු ඇතුළු දෑ), ඖෂධ වර්ග මෙන්ම ගෑස් සහ ඉන්ධන ආනයනය කරන්නේ ඇමරිකානු ඩොලර් ගෙවීම් මගිනි. රුපියල අවප්රමාණය වීමත් සමග, ආනයනකරුවන්ට පෙරට වඩා වැඩි රුපියල් ප්රමාණයක් ඩොලර් මිලදී ගැනීමට වැය කිරීමට සිදුවේ.
මෙම අමතර පිරිවැය සෘජුවම පාරිභෝගිකයා මත පැටවෙන බැවින්, ඉදිරියේදී වෙළඳපොළේ අත්යවශ්ය ද්රව්ය හිඟයක් හෝ මිල ගණන් සීඝ්රයෙන් ඉහළ යෑමක් වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.
ඉන්ධන මිල හරහා එන "දම්වැල් ප්රතිචාරය" (Chain Effect)
ඩොලරය ඉහළ යාම හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළෙන් ඉන්ධන මිලදී ගැනීමේ පිරිවැය අධික වේ. මෙය මෙරට බලශක්ති ක්ෂේත්රයට දරුණු ලෙස බලපාන අතර, ඉදිරියේදී සිදුවිය හැකි බලපෑම මෙසේය:
-
ප්රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාම: ඩීසල් සහ පෙට්රල් මිල වැඩිවීමත් සමග බස් ගාස්තු, ත්රීරෝද රථ ගාස්තු සහ භාණ්ඩ ප්රවාහන (ලොරි) ගාස්තු ඉහළ යයි.
-
සේවා සහ උපයෝගිතා බිල්පත්: ප්රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාම නිසා එළවළු, මාළු ඇතුළු දේශීය නිෂ්පාදනවල මිලද නිතැතින්ම වැඩිවන අතර විදුලිය සහ ජල ගාස්තුද යළි සංශෝධනය වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.
ආර්ථික විද්යාඥයන්ගේ මතය: "මෙම තත්වය සාමාන්ය මධ්යම පාන්තික සහ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල මාසික ස්ථාවර වියදම් (Fixed Expenses) දරාගත නොහැකි මට්ටමකට ඔසවා තබනු ඇත."
දේශීය කර්මාන්ත සහ අපනයනකරුවන් මුහුණ දෙන අර්බුදය
ප්රකට විදේශීය ආර්ථික විචාරයන් පෙන්වා දෙන්නේ ඩොලරය ඉහළ යාමෙන් සාමාන්යයෙන් අපනයනකරුවන්ට (ඇඟලුම්, තේ, කුළුබඩු වැනි) වැඩි රුපියල් ආදායමක් ලැබුණද, මෙවර තත්වය ඊට වඩා වෙනස් බවයි.
දේශීය නිෂ්පාදකයන්ට සහ අපනයනකරුවන්ට අවශ්ය අමුද්රව්ය, රසායනික ද්රව්ය සහ යන්ත්ර සූත්ර කොටස් ගෙන්වීමට සිදුවන්නේ විදේශයන්ගෙනි. එම ආනයනික පිරිවැය අධික වීම නිසා ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන පිරිවැය (Cost of Production) ඉහළ යන අතර, එමගින් ජාත්යන්තර වෙළඳපොළ තුළ ලාංකීය නිෂ්පාදන සතු තරගකාරීත්වය (Competitiveness) සහ ලාභාංශ බරපතළ ලෙස පහත වැටීමට ඉඩ ඇති බව මහ බැංකු විශ්ලේෂණ වාර්තා සනාථ කරයි.
රජයේ සහ මහ බැංකුවේ ස්ථාවරය
මෙම දැඩි උණුසුම් තත්වය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ආර්ථික සංවර්ධන නියෝජ්ය අමාත්ය නිශාන්ත ජයවීර මහතා ප්රකාශ කළේ, මෙය වෙළඳපොළේ ඇතිවූ ක්ෂණික ඉල්ලුම (Sudden Demand) හේතුවෙන් නිර්මාණය වූ තාවකාලික තත්වයක් බවයි.
කෙසේ වෙතත්, වාණිජ මණ්ඩල සහ මූල්ය ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයන් පෙන්වා දෙන්නේ මහ බැංකුව වහාම මැදිහත් වී විදේශ විනිමය වෙළඳපොළ ස්ථාවර කිරීමට (Foreign Exchange Intervention) පියවර නොගතහොත්, රුපියලේ අගය තවදුරටත් කඩා වැටී ආර්ථිකය දැඩි උද්ධමනකාරී සර්පිලයකට (Inflationary Spiral) හසුවිය හැකි බවයි. ජනතාව බලාපොරොත්තු වන්නේ ඉදිරි දින කිහිපය තුළ රජය මේ සඳහා ගන්නා සාධනීය ක්රියාමාර්ග දෙසය.
