ජාතික සංවර්ධන බැංකුවේ (NDB) සිදු වූ රුපියල් බිලියන 13.2ක දැවැන්ත අභ්යන්තර මූල්ය වංචාවත් සමඟ
ශ්රී ලංකාවේ බැංකු පද්ධතියේ ආරක්ෂාව සහ පාලනය පිළිබඳ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ. මෙම අර්බුදය හමුවේ බැංකුවේ මෙහෙයුම් ස්ථාවර කිරීම සඳහා එහි කළමනාකාරීත්වය තාවකාලිකව ජාත්යන්තර මට්ටමේ අත්දැකීම් සහිත නායකත්වයක් වෙත පැවරීමට ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ අවධානය යොමුව ඇත.
පාලන පද්ධතියේ බිඳවැටීම සහ CoPF අනාවරණය
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී හර්ෂ ද සිල්වා ගේ සභාපතීත්වයෙන් යුත් රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (CoPF) මගින් NDB බැංකුවේ "ආයතනික යහපාලනයේ බරපතල හිඩැස්" පවතින බව පෙන්වා දීමත් සමඟ මෙම සිද්ධිය ජාතික අවධානයට ලක් විය. මහ බැංකුවේ අධීක්ෂණ දුර්වලතා මෙන්ම වංචාව පිළිබඳ තොරතුරු හෙළිදරව් කිරීමේදී සිදුව ඇති ප්රමාදය පිළිබඳව ද කමිටුව සිය දැඩි අප්රසාදය පළ කර තිබේ.
වංචාව සිදු වූ ආකාරය: මාස 18ක සූක්ෂම ක්රියාවලියක්
වාර්තා වන අන්දමට මෙම මූල්ය වංචාව මාස 18කට අධික කාලයක් පුරා ඉතා සූක්ෂම ලෙස සිදුව ඇත. සති අන්ත නිවාඩු දිනවල ක්රියාත්මක වන CEFT (ගනුදෙනු පද්ධති) කවුළු උපයෝගී කරගනිමින්, අභ්යන්තර මුරපද වෙනස් කරමින් සහ අනවසර ප්රවේශයන් මගින් මෙම මුදල් සොරකම් කර තිබේ. CEFT ගනුදෙනුවලට අදාළව ලැබිය යුතු මුදල් ශේෂයන් අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ ගියද, බැංකු කළමනාකාරීත්වය හෝ අභ්යන්තර පාලන අංශ ඒ පිළිබඳව නිසි අවධානයක් යොමු නොකිරීම විශේෂත්වයකි.
මූල්යමය බලපෑම සහ ලාභාංශ අත්හිටුවීම
මෙම වංචාව හේතුවෙන් බැංකුවට සිදුව ඇති සමස්ත ශුද්ධ බලපෑම රුපියල් බිලියන 7ක් පමණ වන බව ගණන් බලා ඇත. 2026 වසරේ පළමු කාර්තුව සඳහා පමණක් රුපියල් බිලියන 4ක පාඩුවක් වාර්තා වී ඇති අතර, තත්ත්වය සමනය කිරීම සඳහා ලාභාංශ ගෙවීම් අත්හිටුවීමට සහ මහ බැංකුවේ දැඩි නිරීක්ෂණය යටතේ කටයුතු කිරීමට බැංකු පාලනාධිකාරියට සිදුව ඇත.
අතුරු පාලනයක් සඳහා යෝජනා
පවතින අස්ථාවරත්වය මඟහරවා ගැනීම සඳහා දේශීය හා විදේශීය බැංකු ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයෙකු යටතේ අවම වශයෙන් මාස තුනක කාලයකට බැංකුවේ පාලනය පැවරීමට මහ බැංකුව යෝජනා කර තිබේ. මෙහි මූලික අරමුණ වන්නේ:
- බැංකුවේ අභ්යන්තර පාලන පද්ධති යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම.
- තැන්පත්කරුවන්ගේ විශ්වාසය තහවුරු කිරීම.
- විනිවිදභාවයකින් යුත් හදිසි ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක කිරීම.
විමර්ශන සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම්
අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) විසින් මේ වන විටත් බැංකුවේ සහකාර කළමනාකරුවෙකු ඇතුළු සැකකරුවන් කිහිප දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර ඇත. මෙම වංචනික මුදල් බාහිර ආයතන හරහා ක්රිප්ටෝ (Cryptocurrency) ගනුදෙනු සඳහා යොදවා ඇති බවට තොරතුරු අනාවරණය වී ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව පුළුල් වෝහාරික විගණනයක් (Forensic Audit) ක්රියාත්මක වේ.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ සඳහන් කළේ මූලික විමර්ශන වාර්තා ලැබුණු පසු ඉදිරි දැඩි ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවයි. බැංකු පද්ධතියේ විශ්වසනීයත්වය රැක ගැනීම සඳහා මෙවැනි පද්ධතිමය ප්රතිසංස්කරණ අත්යවශ්ය බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
