2026 මාර්තු 26 වන දිනට යෙදී ඇති රුසියානු බලශක්ති නියෝජ්ය අමාත්ය රෝමන් මාර්ෂවින්ගේ (Roman Marshavin)
ශ්රී ලංකා සංචාරය, හුදෙක් ගල්අඟුරු හෝ ඛනිජ තෙල් මිලදී ගැනීමේ වෙළඳ ගනුදෙනුවක් පමණක් නොවේ. එය වත්මන් ලෝක දේශපාලන සිතියමේ සිදුවන ප්රබල වෙනස්කම් සහ ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින ආර්ථික අර්බුදයේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරන්නකි.
1. ගෝලීය බලශක්ති කම්පනය සහ මැදපෙරදිග අර්බුදය
මෙම සංචාරය සිදුවන්නේ මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගෙන ඇති දැඩි යුදමය උණුසුම හමුවේ ලෝක බලශක්ති සැපයුම් ජාලය බිඳවැටෙමින් පවතින පසුබිමකය. ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) අවහිර කිරීමත් සමඟ ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල බැරලයක් ඩොලර් 110 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත. ශ්රී ලංකාව වැනි ආනයන මත යැපෙන රටවලට මෙය මාරාන්තික පහරකි. රුසියානු නියෝජිතයාගේ පැමිණීම මෙම "බලශක්ති සාගතයෙන්" ගැලවීම සඳහා ශ්රී ලංකාව දරන උත්සාහයේ කොටසකි.
2. වොෂින්ටන් "සම්බාධක නිදහස" සහ ශ්රී ලංකාවේ අවස්ථාව
මෙහි ඇති වඩාත්ම වැදගත් භූ දේශපාලනික කරුණ වන්නේ රුසියානු තෙල් මිලදී ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාරය ලබා දී ඇති දින 30 ක තාවකාලික සහනයයි. රුසියාවට පනවා ඇති දැඩි සම්බාධක මධ්යයේ වුවද, ගෝලීය වෙළඳපොළේ තෙල් මිල පාලනය කිරීම සඳහා වොෂින්ටනය මෙම කෙටි කාලීන අවසරය ලබා දී ඇත. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ රජය මෙම "කවුළුව" භාවිතා කරමින් රුසියාවෙන් සහන මිලට තෙල් සහ ගල්අඟුරු ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. මීට පෙර සම්බාධකවලට බියෙන් රුසියාව සමඟ සෘජු ගනුදෙනුවලට මැලි වූ කොළඹ පාලනය, දැන් එම බියෙන් තාවකාලිකව මිදී ඇත.
3. රුසියාවේ අරමුණ: ඩොලරයෙන් බැහැර වීම (De-dollarization)
රුසියාව මෙම ගනුදෙනුව සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇති ප්රධාන කොන්දේසියක් වන්නේ ගෙවීම් සඳහා රුසියානු "රූබල්" (Ruble) හෝ චීන "යුවාන්" (Yuan) භාවිතා කිරීමයි. මෙය ඇමරිකානු ඩොලරයේ ආධිපත්යයට එල්ල කරන සෘජු අභියෝගයකි. ශ්රී ලංකාව මෙම ක්රමයට එකඟ වුවහොත්, එය මෙරට විදේශ විනිමය සංචිතයට සහනයක් වුවද, දිගුකාලීනව ශ්රී ලංකාව BRICS වැනි බටහිර විරෝධී ආර්ථික කඳවුරකට ඇදී යාමේ සම්භාවිතාව වැඩිය.
4. ඉන්දියාවේ භූමිකාව සහ කලාපීය බල අරගලය
ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්රය තුළ රුසියාව සිය අණසක පැතිරවීම ඉන්දියාවේ දැඩි අවධානයට ලක්වන කරුණකි. ඉන්දියාව ශ්රී ලංකාවේ ප්රධානතම ආර්ථික සහකරු වන අතර, රුසියාව වැනි බාහිර බලවතෙකු ශ්රී ලංකාවේ තෙල් පිරිපහදු හෝ ගල්අඟුරු සැපයුම් ජාලයට ගැඹුරින් ඇතුළු වීම නවදිල්ලියේ උපායමාර්ගික අවශ්යතාවලට තර්ජනයක් විය හැකිය. මේ නිසා රෝමන් මාර්ෂවින්ගේ සංචාරය දෙස ඉන්දියාව ඉතා සුපරීක්ෂාකාරීව බලා සිටියි.
5. දේශීය දේශපාලන සහ ආර්ථික බලපෑම
මෙරට තුළ ඉන්ධන මිල 25% කින් ඉහළ දැමීම සහ සතියකට දින 4 ක සේවා කාලයක් ප්රකාශයට පත් කිරීම වැනි තීරණ හමුවේ ජනතාව පීඩාවට පත්ව සිටිති. මෙවන් මොහොතක රුසියාව සමඟ සාර්ථක බලශක්ති ගිවිසුමකට එළඹීමට හැකි වුවහොත්, එය NPP රජය ලැබූ විශාල දේශපාලන ජයග්රහණයක් වනු ඇත. එමෙන්ම දැනට කොළඹ රැඳී සිටින ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) නියෝජිත පිරිස ද මෙම තත්ත්වය දෙස බලා සිටින්නේ රජය සහනාධාර ලබා දෙන ආකාරය සහ අයවැය හිඟය කළමනාකරණය කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමටයි.
රෝමන් මාර්ෂවින්ගේ ශ්රී ලංකා සංචාරය හුදෙක් තෙල් නැවක් ගෙන්වා ගැනීම පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් නොවේ. එය ගෝලීය බල අරගලය හමුවේ ශ්රී ලංකාව සිය පැවැත්ම තීරණය කරන තීරණාත්මක මොහොතකි. රුසියාව සමඟ ඇති කර ගන්නා මෙම තාවකාලික සබඳතාව ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති අර්බුදයට කෙටි කාලීන විසඳුමක් ලබා දිය හැකි වුවද, එමඟින් නිර්මාණය වන නව භූ දේශපාලනික බැඳීම් ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාවේ විදේශ ප්රතිපත්තිය කෙරෙහි දැඩි ලෙස බලපානු ඇත.
- SLLeader විශේෂ විශ්ලේෂණයකි.
