ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඉරානයේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුකරන ප්රහාර
සීමා කරන ලෙස ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුගෙන් දැඩි ලෙස ඉල්ලා තිබේ. ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයේ 'සවුත් පාර්ස්' (South Pars) ගෑස් නිධියට එල්ල කළ දැවැන්ත ප්රහාරයෙන් පසු ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව ඇති පසුබිමක ජනාධිපතිවරයා මෙම දැනුම්දීම සිදුකර ඇත.
ප්රහාරය පිළිබඳව ඇමෙරිකාවේ ස්ථාවරය
ධවල මන්දිරයේ ඕවල් කාර්යාලයේදී මාධ්ය අමතමින් ජනාධිපති ට්රම්ප් පවසා සිටියේ, ඊශ්රායලය එල්ල කළ මෙම ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් ඇමෙරිකාව කල්තියා කිසිවක් නොදැන සිටි බවත්, ඊට තම අනුමැතිය හෝ සහභාගීත්වයක් නොතිබුණු බවත්ය.
"මම ඔහුට (නෙතන්යාහුට) කිව්වා එහෙම කරන්න එපා කියලා. අපගේ සම්බන්ධීකරණය ඉතා හොඳයි, නමුත් මම අකමැති දෙයක් සිදුවෙනවා නම් අපි එය තවදුරටත් කරගෙන යන්නේ නැහැ,"
යනුවෙන් ට්රම්ප් එහිදී අවධාරණය කළේය.
ඊශ්රායලයේ ප්රතිචාරය
මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු තහවුරු කළේ, ඉරාන ගෑස් නිධියට එල්ල කළ ප්රහාරය ඊශ්රායලය තනිවම ගත් තීරණයක් මත සිදු කළ එකක් බවයි. එසේම, ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ ඉල්ලීමට ගරු කරමින්, ඉදිරියේදී ඉරානයේ එවැනි ප්රධාන බලශක්ති සම්පත් ඉලක්ක කර එල්ල කරන ප්රහාර තාවකාලිකව නතර කිරීමට තමන් එකඟ වූ බවද ඔහු වැඩිදුරටත් ප්රකාශ කර ඇත. යුද්ධය බොහෝ දෙනා සිතනවාට වඩා ඉක්මනින් අවසන් විය හැකි බවද නෙතන්යාහු එහිදී විශ්වාසය පළ කළේය.
ඉරානයට දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක්
ඊශ්රායලයට ප්රහාර සීමා කරන ලෙස පැවසුවද, ට්රම්ප් ඉරානයට ද දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ. කටාර් රාජ්යයේ ද්රවකෘත ස්වභාවික වායු (LNG) මධ්යස්ථාන වෙත ඉරානය විසින් යළිදු වරක් ප්රතිප්රහාර එල්ල කළහොත්, ඉරානයට අයත් සම්පූර්ණ සවුත් පාර්ස් ගෑස් නිධියම මුළුමනින්ම විනාශ කර දමන බවට ඔහු තර්ජනය කර ඇත.
ලෝක බලශක්ති අර්බුදය සහ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය
- බොරතෙල් මිල ඉහළට: මෙම ගැටුම්කාරී තත්ත්වය සහ ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) නාවික ගමනාගමනයට බාධා කිරීමත් සමග, ලෝක බොරතෙල් වෙළඳපොළේ බැරලයක මිල ඩොලර් 104 ත් 110 ත් අතර සීමාවක් දක්වා සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත.
- මිත්ර රටවල සහය: හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන අඩාල වූ වෙළඳ කටයුතු යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා යුද නැව් එවා සහය වන ලෙස ට්රම්ප් බ්රිතාන්යය, ජපානය, ප්රංශය සහ චීනය ඇතුළු මිත්ර රටවලින් ඉල්ලා ඇත. එහෙත් එම රටවලින් මේ දක්වා ඊට ඍජු සහයෝගයක් හෝ යහපත් ප්රතිචාරයක් ලැබී නොමැති බව විදෙස් මාධ්ය පෙන්වා දෙයි.
