ග්‍රීක බැඳුම්කර නඩුව: අල්ලස් කොමිසම නීතිමය උගුලක පැටලුණාද? බලවතාට නීතිය නැවෙන හැටි!

2012 වසරේ ග්‍රීසිය දැඩි ආර්ථික අර්බුදයකට ලක්ව බංකොලොත් වෙමින් තිබියදී, ශ්‍රී ලංකා මහජනතාවගේ මුදල්

රුපියල් බිලියන 1.84ක් එරට බැඳුම්කරවල ආයෝජනය කර රජයට අලාභයක් කිරීම සම්බන්ධයෙන් හිටපු මහ බැංකු අධිපති අජිත් නිවාඩ් කබ්රාල් ට එරෙහිව අල්ලස් කොමිසම මහාධිකරණයේ නඩු පැවරීය. නමුත් 2025 දෙසැම්බර් 10 වන දින, හදිසියේම එම නඩුව කොන්දේසි සහිතව ඉල්ලා අස්කර ගැනීමට කොමිසම කටයුතු කළේය.

මාස 3ක් ඇතුළත එම බිලියන 1.84ක මුදල කබ්රාල් විසින් ගෙවිය යුතු බව එම කොන්දේසිය විය. අද (2026 මාර්තු) වන විට එම කාලය අවසන්ය. කබ්රාල් සත පහක්වත් ගෙවා නැත. දැන් අල්ලස් කොමිසම නැවත නඩු පැවරීමට සූදානම් වෙයි. මේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

1. දූෂණ විරෝධී පනතේ 67 වගන්තිය: නීතියේ සිදුරක්ද?

අල්ලස් කොමිසම මෙම නඩුව ඉල්ලා අස්කර ගත්තේ 2023 අංක 09 දරන නව දූෂණ විරෝධී පනතේ 67(3) වගන්තිය යටතේය. ජාත්‍යන්තර නීතියේ Deferred Prosecution Agreements (DPA) හෙවත් වරද පිළිගෙන එකඟතාවයකින් වන්දි ගෙවා නඩුවෙන් නිදහස් වීමේ න්‍යාය මෙම වගන්තියට පදනම් වී ඇත. මෙහි මුඛ්‍ය පරමාර්ථය වන්නේ වසර ගණනාවක් උසාවිවල කාලය කා දමනවාට වඩා, රජයට අහිමි වූ මහජන දේපළ හෝ මුදල් කඩිනමින් නැවත අය කර ගැනීමයි (Asset Recovery).

නමුත් මෙහි ඇති ප්‍රධානතම නෛතික අවශ්‍යතාවය වන්නේ, විත්තිකරු අදාළ කොන්දේසිවලට එකඟ වීමයි. මුදල් ගෙවීමට විත්තිකරුගේ කැමැත්තක් නොමැති නම්, මෙම වගන්තිය යටතේ නඩුවක් ඉවත් කරගත නොහැක.

2. අල්ලස් කොමිසමේ "වැරදි ක්‍රමවේදය" සහ තාක්ෂණික දෝෂ වසාගැනීමේ උත්සාහය

මෙම නඩුවාරය දෙසැම්බර් මාසයේ කැඳවූ අවස්ථාවේදී කබ්රාල් ගේ නීතිඥයින් (ජනාධිපති නීතිඥ දිලාන් රත්නායක ඇතුළු පිරිස) විවෘත අධිකරණයේදීම ප්‍රකාශ කළේ, කබ්රාල් සිය රාජකාරිය පමණක් සිදු කර ඇති බැවින් මෙම මුදල ගෙවීමේ කොන්දේසියට කිසිසේත්ම එකඟ නොවන බවයි.

විත්තිකරු කොන්දේසිය මුළුමනින්ම ප්‍රතික්ෂේප කරද්දී, අල්ලස් කොමිසම බලහත්කාරයෙන් කොන්දේසියක් පටවා නඩුව ඉල්ලා අස්කර ගත්තේ ඇයි? නීති ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් පෙන්වා දෙන්නේ, කොමිසම විසින් මුලින් ගොනු කර තිබූ අධිචෝදනා පත්‍රයේ බරපතල තාක්ෂණික දෝෂ සහ සාක්ෂි ගොනු කිරීමේ දුර්වලතා පැවති බවයි. එම දෝෂ සහිත චෝදනා පත්‍රය ඉදිරියට ගෙන ගියේ නම් නඩුව නිශ්ප්‍රභ වී කබ්රාල්  මුළුමනින්ම නිදහස් වීමට ඉඩ තිබුණි. එම අවදානම මඟහරවා ගැනීම සඳහා (Face-saving exit), 67 වගන්තිය පලිහක් කරගනිමින් නඩුව ඉල්ලා අස්කර ගැනීමට අල්ලස් කොමිසම උත්සාහ කර ඇත. මෙය අතිශය දුර්වල සහ වැරදි නෛතික ක්‍රමවේදයක් (Flawed Procedure) බව දැන් ඔප්පු වී හමාරය.

3. නැවත හැරවිය නොහැකි නීතිමය අර්බුදය

දැන් කබ්රාල් මහතා මුදල් නොගෙවූ බැවින් පනතේ 67(5) වගන්තිය යටතේ අල්ලස් කොමිසමට නැවත නඩු පැවරීමට සිදුවී ඇත. නමුත් කොමිසම මේ වන විටත් තමන්ගේම නීතිමය දැලෙහි පැටලී අවසන්ය. ඒ පහත කරුණු නිසාවෙනි:

• සෙසු විත්තිකරුවන් නිදහස් වීම: කබ්රාල් මහතාට කොන්දේසි පනවද්දී, අල්ලස් කොමිසමේ ඉල්ලීම මතම මෙම නඩුවේ සෙසු විත්තිකරුවන් වූ මහ බැංකුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය අධිපතිවරයෙකු සහ සහකාර අධිපතිවරුන් දෙදෙනෙකු අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 194(3) වගන්තිය යටතේ කොන්දේසි විරහිතව (Unconditionally) නිදහස් කෙරුණි.
•  ග්‍රීක බැඳුම්කර මිලදී ගැනීම යනු මහ බැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලයේ සාමූහික තීරණයක් මිස කබ්රාල්ගේ තනි තීරණයක් නොවේ. එසේනම්, සෙසු සාමාජිකයින් සියල්ලන්ම නිදොස් කොට, කබ්රාල්ට පමණක් සාපරාධී චේතනාවක් (Mens rea) තිබූ බව ඔප්පු කරන්නේ කෙසේද? මෙය අලුතින් පවරන නඩුවකදී කොමිසමට එල්ල වන ප්‍රබලතම පහරක් වනු ඇත.
• නීතියේ අවභාවිතය (Abuse of Process): විත්තිකරු එකඟ නොවන බව දැන දැනත් දූෂණ විරෝධී පනතේ 67 වගන්තිය යොදා ගැනීම, අධිකරණ ක්‍රියාවලිය අවභාවිත කිරීමක් ලෙස විත්ති පාර්ශවයට මීළඟ නඩුවේදී තර්ක කළ හැක.

4. දුප්පතාට සහ බලවතාට නීතිය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය

සුළු සොරකමකට හසුවන අහිංසක පුරවැසියෙකුට රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරයේ ලගින්නට සිදුවන අතර, බිලියන ගණනින් මහජන මුදල් අවදානමේ හෙළන ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන්ට සහ දේශපාලඥයින්ට සුදු කරපටි අපරාධ (White-collar crimes) නීතියේ ඇති හිඩැස්වලින් රිංගා යාමට ඉඩ සැලසීම අද සමාජයේ දැඩි පිළිකුලට ලක්ව ඇත.

නව රජයේ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ ආණ්ඩුව බලයට පත්වූයේ දූෂණයට එරෙහි ප්‍රබල ජනවරමකින් වුවද, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව අධිකරණය සහ අල්ලස් කොමිසම ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක වේ. එහෙත්, මහජනතාව අපේක්ෂා කරන යුක්තිය ඉටු නොවන්නේ නම් සහ පැරණි ක්‍රමවේදයන්ම (System) හරහා බලවතුන් නිදහස් වන්නේ නම්, එය සමස්ත නීති පද්ධතිය කෙරෙහිම ජනතාවගේ විශ්වාසය පළුදු කරන්නකි.

නිගමනය

අල්ලස් කොමිසම ග්‍රීක බැඳුම්කර නඩුවේදී අනුගමනය කළේ තාර්කික නීතිමය පියවරකට වඩා, තම දුර්වලතා වසා ගැනීමට ගත් "කෙටි පාරකි" (Shortcut). විත්තිකරුගේ එකඟතාවකින් තොරව 67 වගන්තිය භාවිතා කිරීම නීතිමය විහිළුවක් බවට පත්වී ඇත. දැන් කොමිසමට නැවත අධිචෝදනා ගොනු කළ හැකි වුවද, ඔවුන් විසින්ම මීට පෙර සෙසු විත්තිකරුවන් නිදහස් කර තිබීම සහ කොන්දේසි අර්බුදය හේතුවෙන්, මෙම නඩුව ජයග්‍රහණය කිරීම ඉදිරියේදී දැඩි අභියෝගාත්මක වනු ඇත. මහජන මුදල් බිලියන 1.84ක වගකීම අනාථ වී ඇති අතර, නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකීමේ ආයතන මීට වඩා වගකීමෙන් සහ වෘත්තීය භාවයෙන් කටයුතු කිරීමේ දැඩි අවශ්‍යතාවය මෙමඟින් මනාව තහවුරු වේ.

# සමාරා පරණවිතාන