අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව මගින් මහාධිකරණයේ නඩු පවරා ඇති වත්මන් බලශක්ති අමාත්ය
කුමාර ජයකොඩි වහාම කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් ඉවත් කරන ලෙස සමගි ජන බලවේගයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී, නීතිඥ දයාසිරි ජයසේකර ජනාධිපතිවරයාගෙන් ඉල්ලීමක් කර තිබේ. මෙය හුදු දේශපාලන ප්රකාශයක් පමණක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ නීති පද්ධතියේ ඇති සුවිශේෂී ප්රතිපාදන ගෙනහැර දක්වමින් සිදුකළ ප්රබල නීතිමය අභියෝගයකි.
මන්ත්රීවරයා ගොඩනගන තර්කය පදනම් වී ඇත්තේ ආයතන සංග්රහය සහ දූෂණ විරෝධී නීති මත ය. සාමාන්ය රාජ්ය සේවකයෙකුට සහ කැබිනට් අමාත්යවරයෙකුට නීතිය ක්රියාත්මක වන ආකාරයේ පරස්පරයක් තිබිය හැකිද? අපි ඒ පිළිබඳව තාර්කිකව විමසා බලමු.
ආයතන සංග්රහයේ 27(10) වගන්තියේ බලපෑම
ශ්රී ලංකා රාජ්ය සේවා ආයතන සංග්රහයේ (Establishments Code) 27 වන පරිච්ඡේදයේ 10 වන වගන්තිය (27:10) ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන්නේ, යම් රාජ්ය නිලධාරියෙකුට එරෙහිව අධිකරණයක අපරාධ නඩුවක් (Criminal proceedings) හෝ අල්ලස් හෝ දූෂණ නඩුවක් ගොනු කර ඇති අවස්ථාවක, ඔහුව සේවයේ තබා ගැනීම රාජ්ය සේවයේ ගෞරවයට හෝ පරිපාලන කටයුතුවලට අහිතකර යැයි බලධාරියා සලකන්නේ නම්, එම නිලධාරියාව තාවකාලිකව සේවයෙන් අත්හිටුවිය (Interdiction) යුතු බවයි.
මෙය මෙරට රාජ්ය සේවයේ සාමාන්ය ලිපිකරුවෙකුගේ සිට ඉහළම විධායක නිලධාරියෙකු දක්වාම ක්රියාත්මක වන සම්මත ක්රියාපටිපාටියයි. එහෙත් මෙහිදී බොහෝ දෙනෙකු නගන පැනයක් වන්නේ, "අමාත්යවරයෙක් යනු දේශපාලන පත්වීමක් මිස ආයතන සංග්රහය යටතට වැටෙන රාජ්ය සේවකයෙක් ද?" යන්නයි.
"රාජ්ය නිලධාරියා" පිළිබඳ නීතියේ පැහැදිලි අර්ථකථනය
දයාසිරි ජයසේකර මන්ත්රීවරයාගේ තර්කයේ ප්රබලම අවිය වන්නේ දූෂණ විරෝධී නීති පද්ධතිය (අල්ලස් පනත) යටතේ "රාජ්ය නිලධාරියා" (Public Official) යන්නට ලබා දී ඇති අර්ථකථනයයි. අදාළ පනතේ අර්ථ නිරූපණ කොටසේ ඉංග්රීසි මුල් පිටපතේ එය ඉතා පැහැදිලිව මෙසේ දක්වා ඇත:
“public official” include the President, the Prime Minister, a Minister of the Cabinet of Ministers, a Minister appointed under Article 45 of the Constitution... a Member of Parliament, a Judge of the Supreme Court...
මෙම නෛතික ප්රතිපාදනයට අනුව, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේදී:
- ජනාධිපතිවරයා
- අග්රාමාත්යවරයා
- කැබිනට් අමාත්යවරුන්
- පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්
- ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්
ඇතුළු මේ සියලු දෙනාම අයත් වන්නේ "රාජ්ය නිලධාරීන්" (Public Officials) යන පුළුල් අර්ථකථනය යටතට ය.
නීතියේ දෙබිඩි පිළිවෙතක් තිබිය හැකිද?
ඉහත නෛතික අර්ථකථන දෙක එකට ගලපා බැලූ විට පෙනී යන්නේ ඉතා සරල නමුත් ප්රබල සත්යයකි. සාමාන්ය ග්රාම සේවා නිලධාරියෙකුට හෝ ගුරුවරයෙකුට එරෙහිව අල්ලස් නඩුවක් ගොනු කළ වහාම ආයතන සංග්රහය ප්රකාරව ඔවුන්ගේ වැඩ තහනම් වේ. එසේනම්, නීතිය ඉදිරියේ "රාජ්ය නිලධාරියෙකු" ලෙසම අර්ථ දක්වා ඇති කැබිනට් අමාත්යවරයෙකුට මහාධිකරණයේ අල්ලස් නඩුවක් විභාග වෙද්දී, තවදුරටත් කැබිනට් මණ්ඩලයේ රැඳී සිටිමින් අමාත්යවරයෙකු ලෙස කටයුතු කළ හැකිද?
දයාසිරි ජයසේකර මන්ත්රීවරයා අවධාරණය කරන්නේ, නීතිය සාමාන්ය ජනතාවට සහ බලවතුන්ට ආකාර දෙකකට ක්රියාත්මක විය නොහැකි බවයි. අමාත්ය කුමාර ජයකොඩිට තවදුරටත් සිය තනතුරේ රැඳී සිටීමට සදාචාරාත්මක මෙන්ම නීතිමය අයිතියක් ද නොමැති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
ඉදිරි දේශපාලන පියවර සහ ජනපතිගේ තීරණය
මෙය හුදෙක් එක් අමාත්යවරයෙකුට එරෙහිව නැගෙන චෝදනාවක් ඉක්මවා ගිය, සමස්ත ආණ්ඩුවේ විනිවිදභාවය සහ නීතියේ ආධිපත්යය (Rule of Law) ප්රශ්න කෙරෙන අවස්ථාවකි. අමාත්යවරයා ඉවත් කිරීමට ජනාධිපතිවරයා පියවර නොගතහොත්, විපක්ෂය ඒ සම්බන්ධයෙන් ඉදිරි ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
ආණ්ඩුව සිය "යහපාලන" සහ "දූෂණ විරෝධී" ප්රතිපත්ති ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කරනවාද, නැතහොත් දේශපාලන හිතවත්කම් මත නීතිය නැමීමට ඉඩ හරිනවාද යන්න තීරණය කිරීමේ වගකීම දැන් ඇත්තේ ජනාධිපතිවරයා සතුවය. කුමාර ජයකොඩි අමාත්යවරයාගේ ඉරණම මත, මෙරට ඉදිරි දේශපාලන සහ නීතිමය සංස්කෘතියේ වැදගත් පූර්වාදර්ශයක් නිර්මාණය වනු ඇත.
