ගෝලීය බොරතෙල් මිල සීඝ්රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟ ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කිරීම සඳහා
ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) මේ වන විටත් හදිසි සැලසුම් ක්රියාත්මක කර ඇත. මෙම තත්ත්වය හුදෙක් ආර්ථික අර්බුදයක් පමණක් නොව, මැදපෙරදිග කලාපය කේන්ද්ර කරගනිමින් නිර්මාණය වී ඇති දරුණු භූ දේශපාලනික ගැටුමක සෘජු ප්රතිඵලයකි.
මැදපෙරදිග ගිනිගැනීම
වර්තමාන ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදයේ කේන්ද්රස්ථානය බවට පත්ව ඇත්තේ එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයට එරෙහිව නිර්මාණය කර ඇති යුධමය වාතාවරණයයි.
- ගැටුමේ ආරම්භය හා ව්යාප්තිය:
ඉරානයේ ආධ්යාත්මික නායකයා ඝාතනය කිරීම හරහා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය විසින් මෙම යුද්ධය අවුලුවා ඇති අතර, ඊට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරානය විසින් අසල්වැසි ගල්ෆ් කලාපීය රාජ්යයන්හි බලශක්ති යටිතල පහසුකම් වෙත බෝම්බ ප්රහාර එල්ල කර ඇත.
- හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම:
තත්ත්වය තවත් දරුණු කරමින් ඉරානය විසින් ගෝලීය තෙල් සැපයුමේ ප්රධානතම නහරයක් වන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) අවහිර කර තිබේ.
- ගෝලීය මිල පුරෝකථන:
කටාර් බලශක්ති අමාත්ය සාද් අල්-කාබි (Saad al-Kaabi) අනතුරු අඟවන්නේ මෙම අවහිර කිරීම් හේතුවෙන් ඉදිරි සති කිහිපය තුළ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 150 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවයි. මේ වන විටත් ගෝලීය මිණුම් දණ්ඩ වන බ්රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 7.28 කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 92.69 ක් ලෙස සටහන් වී ඇත.
- ප්රවාහන අවදානම:
"Drewry" නම් ගෝලීය නාවික උපදේශන ආයතනය පෙන්වා දෙන්නේ, බොරතෙල් ප්රවාහනය කරන නැව් සඳහා 'යුධ අවදානම් වාරික' (war risk premiums) එකතු වීම සහ මෙහෙයුම් බාධා හේතුවෙන් නාවික ගාස්තු තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇති බවයි.
ශ්රී ලංකාවට එල්ල වී ඇති බලපෑම
ශ්රී ලංකාව යනු බලශක්තිය, විශේෂයෙන් පිරිපහදු කළ ඛනිජ තෙල්, ශුද්ධ වශයෙන් ආනයනය කරන රටකි. සිංගප්පූරු ප්ලැට්ස් (Singapore Platts) මිල ගණන් මත පදනම්ව ආනයනය කරන බැවින්, මෙම භූ දේශපාලනික අර්බුදය ශ්රී ලංකාවට දැඩි ලෙස බලපා ඇත.
- භූමිතෙල් මිලෙහි දැවැන්ත වැඩිවීම:
දුප්පත් ජනතාවගේ ප්රධාන ඉන්ධනයක් වන භූමිතෙල් (සමහර පෞද්ගලික බස් රථ ද නීතිවිරෝධීව භාවිතා කරන) මිල පෙබරවාරි 27 වනදා බැරලයක් ඩොලර් 93.45 ක් වූ අතර, එය මාර්තු 3 වනදා ඩොලර් 131.02 දක්වාත්, මාර්තු 5 වනදා වන විට ඩොලර් 194.60 දක්වාත් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය දින තුනක් ඇතුළත 48% කට වඩා වැඩි සීඝ්ර වර්ධනයකි. එහෙත් මාර්තු 1 වනදා ඉන්ධනහල්වල භූමිතෙල් ලීටරයක සිල්ලර මිල රුපියල් 182 ක් ලෙස පැවති අතර එය සංශෝධනය නොවීය.
- පෙට්රල් සහ ඩීසල්:
පෙට්රල් බැරලයක මිල මාර්තු 3 පැවති ඩොලර් 95.50 සිට ඩොලර් 106.10 දක්වා (11% කින් පමණ) ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඩීසල් බැරලයක මිල ඩොලර් 117.51 සිට 140.98 දක්වා (19.9% කින්) ඉහළ ගොස් තිබේ.
ශ්රී ලංකාවේ පෙර සූදානම සහ ඉදිරි පියවර
මෙම අවදානම් සහගත තත්ත්වය හමුවේ ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) පියවර කිහිපයක් ගෙන ඇත.
- සංචිත පවත්වා ගැනීම:
මේ මොහොතේ ඉන්ධන හිඟයක සෘජු තර්ජනයක් නොමැති අතර, අගෝස්තු මාසය දක්වා ප්රමාණවත් බොරතෙල් සහ ඉන්ධන තොග සංස්ථාව සතුව පවතී.
- ඉන්දියාවෙන් ආනයනය පුළුල් කිරීම:
භූගෝලීය සමීපතාව හේතුවෙන් ප්රවාහන වියදම් අවම බැවින්, අගෝස්තු මාසයෙන් පසු ඉන්දියාවෙන් වැඩි ඉන්ධන ප්රමාණයක් මිලදී ගැනීමට සැලසුම් කර ඇති අතර ඒ සඳහා සාකච්ඡා ද ආරම්භ කර ඇත. අවශ්ය වුවහොත් සිංගප්පූරුවෙන් ද තෙල් ගෙන්වීමේ විකල්පය විවෘතව පවතී.
- යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය:
දශක ගණනාවකින් යාවත්කාලීන නොකළ, පැරණි පිරිපහදු පද්ධතියක් රට සතුව පවතින බැවින්, ජාතික ජන බලවේග රජය (NPP Government) මේ වන විට පිරිපහදු ධාරිතාව වැඩිදියුණු කිරීමට සහ නව ගබඩා පහසුකම් සඳහා බිලියන ගණනක ආයෝජනයක් සිදු කරමින් සිටී.
කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග යුද්ධය තවදුරටත් ඇදී ගියහොත් සහ ගල්ෆ් කලාපය අස්ථාවර වුවහොත්, දේශීය වශයෙන් ද ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නොවැළැක්විය හැකි වනු ඇත.
# නයෝමී සුබ්රමනියම්
