ශ්රී ලංකාවේ විදුලි අවශ්යතාවයෙන් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් සපුරාලන නොරොච්චෝලේ ලක්විජය ගල්අඟුරු බලාගාරය
මේ වන විට දැවැන්ත අර්බුදයක මංසන්ධියකට පැමිණ ඇත. එය හුදෙක් තාක්ෂණික ගැටලුවක් පමණක් නොව, දූෂිත ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියක සහ ඉදිරියේදී සිදුවීමට නියමිත පාරිසරික විනාශයක පෙරනිමිතියක් බවට පත්ව තිබේ.
1. ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ අර්බුදය: සංඛ්යාලේඛන පවසන ඇත්ත
මෑතකදී ඉන්දියාවේ 'ට්රයිඩන්ට් කෙම්ෆාර්' (Trident Chemphar Ltd) සමාගම හරහා ගෙන්වන ලද දකුණු අප්රිකානු ගල්අඟුරු තොගය, බලාගාරයේ ප්රමිතීන්ට අමු අමුවේ පිටුපා ඇති බව පරීක්ෂණ වාර්තා මඟින් තහවුරු වී ඇත.
|
පරාමිතිය |
සම්මත අගය |
ප්රතික්ෂේපිත මට්ටම |
වත්මන් තොගයේ අගය |
|
අළු අන්තර්ගතය (Ash %) |
11% |
> 16% |
21% |
|
තාප දාහක අගය (CV) |
6,100 kcal/kg |
< 5,900 kcal/kg |
5,600 - 5,800 kcal/kg |
මෙම සංඛ්යාලේඛන අනුව, අළු ප්රමාණය සම්මතයට වඩා දෙගුණයකට ආසන්න වී ඇති අතර, තාප ජනනය කිරීමේ හැකියාව ද දරුණු ලෙස පහත වැටී ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ එකම විදුලි ඒකක ප්රමාණය නිපදවීම සඳහා වැඩි ගල්අඟුරු ප්රමාණයක් දහනය කිරීමට සිදුවන බවයි.
2. දූෂණ චෝදනා සහ ප්රසම්පාදන 'උපාය'
මෙම ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය පිටුපස සැලසුම් සහගත වංචාවක් ඇති බවට වෘත්තීය සමිති සහ දේශපාලන ක්රියාකාරීන් චෝදනා කරති.
- ටෙන්ඩර් ප්රමාද කිරීම: 2025 වසරේදී ටෙන්ඩර් කැඳවීම හිතාමතාම ප්රමාද කර, පසුව 'හදිසි අවශ්යතාවයක්' ලෙස හුවා දක්වමින් මෙම සමාගමට අවස්ථාව ලබා දී ඇති බව කියැවේ.
- අතීත වාර්තා: අදාළ සැපයුම්කරු මීට පෙරද විවිධ රටවල දූෂණ සහ මුදල් විශුද්ධිකරණ චෝදනාවලට ලක්ව ඇති බවට තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත.
- නිලධාරීන්ගේ ඉල්ලා අස්වීම: මෙම මතභේදාත්මක තත්ත්වය හමුවේ ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමේ සභාපතිවරයා ඇතුළු ඉහළ නිලධාරීන් ඉල්ලා අස්වීම මඟින් මෙම ගනුදෙනුවේ ඇති බරපතලකම මනාව පැහැදිලි වේ.
3. පාරිසරික සහ සෞඛ්යමය මාරකය
ගල්අඟුරු වල අළු අන්තර්ගතය 21% දක්වා ඉහළ යාම යනු බලාගාරය අවට ප්රදේශයට මරණ වරෙන්තුවක් නිකුත් කිරීම වැනිය.
- පියාසර අළු (Fly Ash) අර්බුදය: දිනකට ජනනය වන අළු ප්රමාණය ටොන් 1,100 සිට 1,600 දක්වා ඉහළ යනු ඇත. බලාගාරය සතුව පවතින්නේ ටොන් 1,100ක් හැසිරවීමේ ධාරිතාවය පමණි.
- විවෘත බැහැර කිරීම්: ඉතිරිවන අළු ප්රමාණය පරිසරයට විවෘතව බැහැර කිරීමට සිදුවන අතර, එමඟින් පුත්තලම සහ කල්පිටිය ප්රදේශයේ වාතය, පස සහ භූගත ජලය බැර ලෝහ මඟින් දූෂණය වීම වැළැක්විය නොහැක.
- ශ්වසන රෝග: සියුම් දූවිලි අංශු (PM 2.5) මඟින් ප්රදේශවාසීන්ට දරුණු ශ්වසන රෝග වැළඳීමේ අවදානම ඉහළ යයි.
4. මූල්ය අලාභය: ජනතාවගේ සාක්කුවට විදින විද්යුත් බිල
බාල ගල්අඟුරු භාවිතය නිසා සිදුවන මූල්ය අලාභය රුපියල් බිලියන 7.5කට අධික බව ගණන් බලා ඇත.
- වැඩි ඉන්ධන පිරිවැය: අඩු තාප දාහක අගය නිසා වැඩි ගල්අඟුරු ප්රමාණයක් දහනය කිරීමට සිදුවීම.
- නඩත්තු වියදම්: ඉහළ අළු ප්රමාණය නිසා බොයිලේරු සහ පෙරහන් පද්ධති (Filters) ඉක්මනින් දිරාපත් වීම සහ නිතර නිතර බිඳවැටීම් සිදුවීම.
- විදුලි ගාස්තු: මෙම අනවශ්ය පාඩුව අවසානයේ පියවා ගැනීමට සිදුවන්නේ පාරිභෝගිකයාගේ විදුලි බිල ඉහළ නැංවීමෙනි.
නොරොච්චෝලේ බලාගාරය සැලසුම් කර ඇත්තේ නිශ්චිත ගුණාත්මකභාවයකින් යුතු ගල්අඟුරු සඳහාය. එම පිරිවිතරයන් උල්ලංඝනය කිරීම යනු යන්ත්ර සූත්ර විනාශ කිරීම පමණක් නොව, රටේ බලශක්ති සුරක්ෂිතභාවය සහ මහජන සෞඛ්යය අනතුරේ හෙළීමකි. අප්රේල් 20 වනදා වන විට මෙම ගල්අඟුරු ගොඩබෑ යුතු බැවින්, දැනටමත් රටට ගෙන්වා ඇති මෙම බාල තොග සම්බන්ධයෙන් රජය ගන්නා තීරණය තීරණාත්මක වනු ඇත.
