ශ්රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේදී ක්රමානුකූල ලිංගික හිංසනයන් සිදුවූ බවට
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තහවුරු කරයි: වගවීම ඉටුකිරීමට රජය අපොහොසත් බවට හියුමන් රයිට්ස් වොච් චෝදනා කරයි
ජිනීවා (2026 ජනවාරි 15)
ශ්රී ලංකාවේ දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් පැවති සිවිල් යුද සමයේදී රාජ්ය ආරක්ෂක අංශ විසින් එල්ල කරන ලද ලිංගික හිංසනයන්, හුදකලා සිදුවීම් නොව "සැළසුම් සහගත, පුළුල් සහ ක්රමානුකූල රටාවක කොටසක්" බව එක්සත් ජාතීන්ගේ නවතම වාර්තාවක් මගින් හෙළි කර ඇත. මෙම හිංසනයන් යුද අපරාධ සහ මානව වර්ගයාට එරෙහි අපරාධ ගණයට වැටිය හැකි බව පෙන්වා දෙන හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) සංවිධානය, වින්දිතයන්ට යුක්තිය ඉටු කිරීම සඳහා ජාත්යන්තර ප්රජාව වහා මැදිහත් විය යුතු බව අවධාරණය කරයි.
2026 ජනවාරි 13 දින නිකුත් කරන ලද මෙම එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාව මගින් පෙන්වා දෙන්නේ, ලිංගික හිංසනය යනු හුදෙක් කාන්තාවන්ට පමණක් සීමා වූවක් නොව පිරිමින්ට එරෙහිව ද ක්රියාත්මක වූ මර්දන උපකරණයක් බවයි. විශේෂයෙන් තොරතුරු ලබා ගැනීම, තර්ජනය කිරීම සහ සමාජය තුළ බිය පැතිරවීම සඳහා මෙය උපායමාර්ගික මෙවලමක් ලෙස ආරක්ෂක අංශ විසින් භාවිතා කර ඇති බව එහි සඳහන් වේ.
“අපට සියල්ල සමඟ යුක්තිය පිළිබඳ අපේක්ෂාවත් නැතිවුණා”
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR) විසින් නිකුත් කරන ලද මෙම වාර්තාවේ "අපට සියල්ල සමඟ යුක්තිය පිළිබඳ අපේක්ෂාවත් නැතිවුණා" යන ශීර්ෂය යටතේ දිවි ගලවා ගත්තවුන්ගේ කටුක අත්දැකීම් විස්තර කර ඇත. දණ්ඩමුක්තිය හෙවත් වැරදිකරුවන්ට දඬුවම් නොලැබීම හේතුවෙන් වින්දිතයන් තවමත් චිත්තවේගී කම්පනයකින් සහ සමාජ අවමානයකින් පීඩා විඳින බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
හියුමන් රයිට්ස් වොච් හි නියෝජ්ය ආසියානු අධ්යක්ෂිකා මීනක්ෂි ගංගුලි ප්රකාශ කළේ,
“ශ්රී ලංකාවේ පසුගිය රජයන් මෙම ක්රමානුකූල ලිංගික අපයෝජනයන් නොසලකා හැරීමට, වසන් කිරීමට හෝ යුක්ති සහගත කිරීමට උත්සාහ කර ඇති බව මෙම වාර්තාවෙන් ඔප්පු වේ. ශ්රී ලංකාවේ ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන් දැන්වත් යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වගවීම තහවුරු කිරීමට පෙරට ආ යුතුය.”
වත්මන් රජයේ පොරොන්දු සහ ප්රායෝගික අසාර්ථකත්වය
2024 වසරේ බලයට පත් වූ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ රජය "යුක්තිය ඉටු කරන" බවට පොරොන්දු වුවද, මේ දක්වා වින්දිතයන්ට සහන සැලසීමට හෝ වැරදිකරුවන්ට එරෙහිව නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමට කිසිදු සාධනීය පියවරක් ගෙන නොමැති බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පෙන්වා දෙයි.
වාර්තාවට අනුව, ශ්රී ලංකාවේ නීතිමය පද්ධතිය තුළ පවතින බාධාවන් ද යුක්තිය ඉටු කිරීමට හරස් වී ඇත. විශේෂයෙන්ම:
- ලිංගික හිංසන නඩුවලට පනවා ඇති වසර 20 ක කාල සීමාව (Statute of limitations).
- පිරිමින්ට එරෙහි ලිංගික හිංසනයන් සම්බන්ධයෙන් පවතින නීතිමය පිළිගැනීම ප්රමාණවත් නොවීම.
- තවමත් පවතින හමුදාමය නිරීක්ෂණ සහ වින්දිතයන්ට එල්ල වන තර්ජන.
ප්රධාන නිර්දේශයන්
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ශ්රී ලංකා රජය සහ ජාත්යන්තර ප්රජාව පහත සඳහන් පියවර ගත යුතු බව නිර්දේශ කෙරේ:
- විධිමත් සමා අයැදීමක්: රජයේ ආරක්ෂක අංශ අතින් සිදුවූ ලිංගික හිංසනයන් ප්රසිද්ධියේ පිළිගෙන වින්දිතයන්ගෙන් සමාව අයැදීම.
- ස්වාධීන අභිචෝදක කාර්යාලයක්: වගවීම සහතික කිරීම සඳහා ස්වාධීන අධිකරණ ව්යුහයක් ස්ථාපිත කිරීම.
- ජාත්යන්තර සම්බාධක: වගකිවයුතු පුද්ගලයන්ට එරෙහිව ඉලක්කගත සම්බාධක පැනවීම සහ විදෙස් රටවලදී ඔවුන්ට එරෙහිව නඩු පැවරීම (Universal Jurisdiction).
- සහන සැලසීම: වින්දිතයන්ට වන්දි ගෙවීම, මනෝ-සමාජීය සහාය සහ වෛද්ය ප්රතිකාර ලබාදීම සඳහා කඩිනම් වැඩපිළිවෙළක් සකස් කිරීම.
ශ්රී ලංකාව තම ජාත්යන්තර බැඳීම් ඉටු කිරීමට නම්, මෙතෙක් කඩ වූ පොරොන්දු යථාර්ථයක් බවට පත් කිරීමට අවංක දේශපාලන අධිෂ්ඨානයක් අවශ්ය බවත්, එසේ නොමැති වුවහොත් වින්දිතයන් තවදුරටත් නිහඬතාවය තුළ විඳදරා ගනු ඇති බවත් මෙම වාර්තාව අනතුරු අඟවයි.
