ශ්රී ලංකාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදය තුළ රාජ්ය මූල්ය පාලනයේ "මුරදේවතාවා" ලෙස සැලකෙන්නේ විගණකාධිපතිවරයායි.
නමුත් අවාසනාවකට, අද වන විට එම උත්තරීතර තනතුර දේශපාලන බල අරගලයක සහ අත්තනෝමතික තීරණවල ගොදුරක් බවට පත්ව තිබේ.
විගණකාධිපති ධුරය යනු කුමක්ද? (ව්යවස්ථාපිත භූමිකාව)
ලබා දී ඇති වීඩියෝ දර්ශනවල මනාව පැහැදිලි කරන පරිදි, විගණකාධිපතිවරයා යනු හුදු රජයේ සේවකයෙකු නොවේ. ඔහු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 153 (1) වගන්තිය යටතේ ස්ථාපිත, පාර්ලිමේන්තුවට පමණක් වගකියන ස්වාධීන නිලධාරියෙකි.
- පත් කිරීම:
21 වන ව්යවස්ථා සංශෝධනයට අනුව, ජනාධිපතිවරයා විසින් නමක් නිර්දේශ කළ යුතු අතර, ව්යවස්ථාදායක සභාව (Constitutional Council) විසින් එය අනුමත කළ යුතුය.
- ව්යවස්ථාදායක සභාවේ කාර්යය:
ජනාධිපතිවරයා තමන්ට හිතවත් "රබර් මුද්රා" පත් කරගැනීම වැළැක්වීම සඳහා සිවිල් නියෝජිතයන්ගෙන් සහ විපක්ෂ නායකත්වයෙන් සමන්විත මෙම සභාව පරීක්ෂණාත්මකව කටයුතු කරයි.
මාස 9ක "නායකත්වයක්" නොමැති විගණනය!
හිටපු විගණකාධිපති චූලන්ත වික්රමරත්න 2025 අප්රේල් 08 වනදා විශ්රාම ගැනීමෙන් පසු, මේ දක්වා ස්ථිර විගණකාධිපතිවරයෙකු පත් කිරීමට රජය අපොහොසත් වී ඇත. අද වන විට (2026 ජනවාරි 14) විගණකාධිපති ධුරය හිස්ව පවතින්නේ මාස 9කුත් දින 6ක වැනි දීර්ඝ කාලයක සිටය.
මෙම කාලය තුළ ජාතික විගණන කාර්යාලය පාලනය වූයේ "වැඩබලන" පත්වීම් මගිනි. වැඩබලන නිලධාරියෙකුට ස්වාධීන සහ දැඩි තීන්දු ගැනීමට ඇති බිය සහ සීමාසහිත බලතල හේතුවෙන් රාජ්ය මූල්ය විනය බරපතල ලෙස කඩාවැටී ඇත.
ජනපති අනුර කුමාර දිසානායක වෙත එල්ල වන චෝදනා සහ විවේචන
"පද්ධතියේ වෙනසක්" (System Change) ගැන කතා කරමින් බලයට පත් වූ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ ක්රියාකලාපය මේ වන විට දැඩි විවේචනයට ලක්ව තිබේ.
- අත්තනෝමතික නාමයෝජනා:
වාර්තා වන පරිදි ජනාධිපතිවරයා විසින් ව්යවස්ථාදායක සභාව වෙත යොමු කළ නාමයන් හතරක්ම සභාව විසින් ප්රතික්ෂේප කර ඇත. මෙයට හේතුව වී ඇත්තේ එම පුද්ගලයන්ගේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ගැටලු පැවතීමයි. විශේෂයෙන්ම හමුදා නිලධාරියෙකු මෙම තනතුරට යෝජනා කිරීම වැනි තීරණ "අත්තනෝමතික" මෙන්ම විගණන ක්ෂේත්රයේ ගරුත්වයට හානි කරන ක්රියාවන් ලෙස සැලකේ.
- ව්යවස්ථාදායක සභාවේ බලය අභියෝගයට ලක් කිරීම:
ජනාධිපතිවරයා හිතාමතාම පත්වීම් ප්රමාද කරන්නේ ව්යවස්ථාදායක සභාවේ වත්මන් සිවිල් සාමාජිකයන්ගේ ධුර කාලය (ජනවාරි 18 වනදායින් පසු) අවසන් වන තෙක් දැයි සැකයක් මතුව ඇත. ඉන්පසු තමන්ට හිතවත් සාමාජිකයන් සභාවට දමාගෙන තමන්ට අවශ්ය පුද්ගලයා පත් කරගැනීමේ "කුමන්ත්රණකාරී" උත්සාහයක් ඇති බවට දේශපාලන විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.
- පාරදෘශ්යභාවය බිඳවැටීම:
COPE සහ COPA වැනි පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාවලට අවශ්ය විගණන වාර්තා සැපයීමට ස්ථිර විගණකාධිපතිවරයෙකු නොමැති වීම නිසා දූෂණ විරෝධී වැඩපිළිවෙළ අඩාල වී ඇත.
අනතුරු ඇඟවීමක්!
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාණෙනි,
විගණකාධිපති ධුරය යනු ඔබේ දේශපාලන ව්යාපෘතියේ තවත් එක් ඉත්තෙකු නොවේ. මාස 9ක් තිස්සේ මෙම තනතුර හිස්ව තැබීමෙන් ඔබ පෙන්වන්නේ යහපාලනය නොව, විධායක බලය අත්තනෝමතික ලෙස භාවිතා කිරීමේ පෙර නිමිති වේ. අයි.එම්.එෆ් (IMF) වැනි ජාත්යන්තර ආයතන පවා රාජ්ය මූල්ය විනිවිදභාවය දෙස බලා සිටින මොහොතක, මෙවැනි ක්රියාකලාපයන් රට ආගාධයට ඇද දැමීමට හේතු වනු ඇත.
ව්යවස්ථාදායක සභාවේ ස්වාධීනත්වයට ගරු කරමින්, දේශපාලන ලැදියාවෙන් තොර, සුදුසු වෘත්තීයවේදියෙකු වහාම පත් කිරීම ඔබ සතු වගකීමකි.
#සමාරා පරණවිතාන
