සැබෑම ජයග්‍රහණය නම් ඔබ තුළ සිටින 'මාරයා' පරාජය කිරීමයි - ආචාර්ය දමෙන්ද පෝරගේ විසිනි

පහත දැක්වෙන්නේ 'Satipatthana' සඟරාවේ පළ වූ, ආචාර්ය දමෙන්ද පෝරගේ විසින් රචිත

ලිපියක සිංහල අනුවර්තනයයි. බුදුන් වහන්සේගේ මාර පරාජය සහ අප තුළම සිටින 'මාරයා' හඳුනාගෙන ඔහුව පරාජය කරන ආකාරය පිළිබඳව ඉතා සරලව හා ආකර්ෂණීය ලෙස මෙමඟින් සාකච්ඡා කෙරේ.

උතුම් වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනය සමරන අපගේ ශ්‍රී ලංකාද්වීපය මේ දිනවල භක්තිමත් සැදැහැ සිතුවිලිවලින් පිරී පවතී. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉපදීම, බුදුවීම සහ පිරිනිවන් පෑම යන තෙමඟුල සිහිකරන මේ දිනය, සමස්ත ලෝක සත්ත්වයාටම ප්‍රඥාවේ ආලෝකය බෙදා දෙන උතුම් දිනයකි.

අපගේ සුන්දර මාතෘභූමියේ ඉතිහාසයට අනුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙවරක්ම ශ්‍රී ලංකාවට වැඩම කර ඇත. මහියංගනය, නාගදීපය සහ කැලණිය යන පුදබිම් වෙත උන්වහන්සේ වැඩම කළ ඒ ඓතිහාසික ගමන් මඟ අපගේ ඉතිහාසයේ ගැඹුරින් සටහන්ව තිබේ. එම සෑම වැඩම කිරීමක්ම සාමයේ මෙහෙයුමක් විය. ගැටුම් සමනය කර, ධර්මයේ බීජ රෝපණය කළ උන්වහන්සේ, මතු පරපුර වෙනුවෙන් ශ්‍රී සද්ධර්මය සුරක්ෂිත කරන කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට මේ දිවයින පත් කළ සේක.

මේ ඓතිහාසික ගමන් පිළිබඳව අප ආවර්ජනය කළද, ඊටත් පෙර, එනම් අපේ වෙරළ තීරයට වැඩම කිරීමටත් පෙර බුදුරජාණන් වහන්සේ අත්පත් කරගත් ඒ අතිශය වැදගත්ම ජයග්‍රහණය ගැන අද දවසේ මෙනෙහි කිරීම වඩාත් උචිතය.

ඒ අන් කවරක්වත් නොව, ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මූලයේදී උන්වහන්සේ ලැබූ අභීත මාර පරාජයයි.

'මාරයා' යනු කවරෙක්ද?

බෞද්ධ ඉගැන්වීම්වලට අනුව, මාරයා යනු වෙනත් ලෝකයක ජීවත්වන භෞතික රාක්ෂයෙක් හෝ භූතයෙක් නොවේ. ඔහුව "වසවර්තියා" හෝ "පාපියා" ලෙසින් බොහෝ විට පුද්ගලාරෝපණය කළද, මාරයාගේ සැබෑ ස්වභාවය පවතින්නේ මිනිස් මනස තුළමය.

සසර නැමැති දුක්ඛිත චක්‍රයේ අපව සිරකර තබන ක්ලේශයන්ගේ බලපෑම මාරයා විසින් නියෝජනය කරයි. ඔහු පහත කරුණු වල පුද්ගලාරෝපණයකි:

• තෘෂ්ණාව සහ ඇලීම: ඉන්ද්‍රියන් පිනවීමට සහ භවයට (පැවැත්මට) ඇති නොනිවෙන ආශාව.

• ද්වේශය සහ ක්‍රෝධය: අපගේ නිවැරදි විනිශ්චය කිරීමේ හැකියාව වළකා දමන විනාශකාරී බලවේග.

• මෝහය සහ අවිද්‍යාව: දේවල්වල සැබෑ ස්වභාවය, එනම් සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ සහ අනාත්ම බව (නොවෙනස් වන ආත්මයක් නොමැති බව) දැකීමට ඇති නොහැකියාව.

අවසාන වශයෙන් ගත් කල, මාරයා යනු අනෙකක් නොව අපගේ 'මමත්වය' හෙවත් 'ඊගෝවයි' (Ego). එය නිරන්තරයෙන්ම අන්‍යයන්ගේ අනුමැතිය, සුවපහසුව සහ ස්ථීරභාවය අපේක්ෂා කරන අතර, ඒ හරහා අපව නිරන්තර අතෘප්තිකර චක්‍රයක සිරකර තබයි.

බුද්ධගයාවේදී ලැබූ ජයග්‍රහණය

බෝසතාණන් වහන්සේ බුද්ධගයාවේ බෝධි වෘක්ෂය මුල වැඩහිඳිමින් මෙලෙස ස්ථිර අධිෂ්ඨානයක් කළහ:

"මගේ සම, නහර සහ ඇටකටු වියළී ගියත්, මස් ලේ වියළී ගියත්, උතුම් වූ සම්‍යක් සම්බෝධියට පත්වන තුරු මම මේ අසුනෙන් නොනැගිටිමි."

මෙම දැඩි අධිෂ්ඨානය දුටු මාරයා සිය අවසන් ප්‍රහාරය දියත් කළේය. ඔහු සිය මාර සේනාව එවීය; කාමරාගයෙන් යුත් තම දියණියන් යවා උන්වහන්සේව පොළඹවා ගැනීමට උත්සාහ කළේය. අවසානයේදී බුදුවන අසුනට පවා ඔහු අයිතිවාසිකම් කීවේය. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ භෞතික සටනක නිරත වූයේ නැත. උන්වහන්සේ බලය පාවිච්චි කළේද නැත. උන්වහන්සේ හුදෙක් තම දකුණු හස්තයෙන් පොළොව ස්පර්ශ කර (භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාව), තමන් වහන්සේ අසංඛ්‍යෙය කල්ප ලක්ෂ ගණනාවක් පුරාවට පාරමී දම් පුරමින් ප්‍රගුණ කළ ගුණධර්මවලට සාක්ෂි දෙන ලෙස මහපොළොවට ආරාධනා කළහ.

මහපොළොව කම්පා වෙමින් එය පිළිගත්තේය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ නොසැලෙන පිරිසිදු සත්‍යය හමුවේ රැඳී සිටීමට නොහැකි වූ මාරයා පරාජයට පත් විය. මායාවේ තිරය ඉරා දැමූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, මාරයාගේ විලංගු සදහටම බිඳ දමමින් උතුම් වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූ සේක.

ජීවිතය වෙනස් කරන හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය: ඔබ තුළ සිටින මාරයා පරාජය කිරීම

බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධගයාවේදී කළ ඒ සටන, සෑම පුද්ගලයෙකුටම තම ජීවිතයට ආදර්ශයට ගත හැකි මඟ පෙන්වීමකි.

ඔබගේ විශාලතම සතුරා බාහිරින් පැමිණෙන්නෙකු නොවේ; එය ඔබගේම සිතේ ඇතිවන බාධාවන්, ඇලීම් සහ මානසික කතන්දර නැමැති මාරයායි.

ඔබේ ජීවිතය තුළ සිටින මෙම මාරයා පරාජය කිරීම සඳහා, ඔබ පහත කරුණු තුන පුරුදු කළ යුතුය:

1. සතිය දියුණු කිරීම (Mindfulness): සිත නිරවුල්ව හා අවදියෙන් තබාගන්න. මනස නිරන්තරයෙන් පැහැදිලි අවධානයකින් පිරී ඇති විට, මෝහය නැමැති මාරයාට සිත තුළ මුල් බැස ගැනීමට ඉඩක් නොලැබේ.

2. ප්‍රඥාව වර්ධනය කිරීම: සිතුවිලිවල සැබෑ ස්වභාවය දැකීමට පුරුදු වන්න. එනම්, සිතුවිලි ඇති වේ, පවතී, පසුව නැති වී යයි. ගෙවී යන සෑම සිතුවිල්ලක්ම "මම" හෝ "මගේ" ලෙස ගැනීම නැවැත්වූ විට, ඒවාට ඔබ කෙරෙහි ඇති බලය අහෝසි වී යයි.

3. උපේක්ෂාව පුරුදු කිරීම: යම් පෙළඹවීමකට හෝ ප්‍රකෝප කිරීමකට මුහුණ දෙන විට, ඊට එකවර ප්‍රතිචාර නොදක්වන්න. වර්තමාන මොහොතේ රැඳී සිටිමින්, එම හැඟීම්වලට ඇති බලය නැති වී යන තුරු මැදහත්ව ඒවා දෙස බලා සිටින්න.

ඔබගේ අවධානය හරහා ක්ලේශයන්ට ආහාර සැපයීම නැවැත්වූ විට, මාරයාට ඔහුගේ පදනම අහිමි වේ. මෙය ජීවිතයේ සැබෑම "හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයයි" (Game Changer). එය ඔබේ ජීවිතය නිරන්තරයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වන පුරුදු දුක්ඛිත තත්ත්වයක සිට, දැනුවත්ව විඳින සක්‍රීය සාමකාමී තත්ත්වයක් දක්වා පරිවර්තනය කරයි.

මේ උතුම් වෙසක් සමය සමරන මොහොතේ, අපි අපේම සිත දෙසට හැරෙමු. ප්‍රඥාව නැමැති ආයුධයෙන් ඔබගේම මාරයින්ට මුහුණ දීමට ඔබට ධෛර්යය ලැබේවා. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ උතුම් ජයග්‍රහණයේ ආලෝකය, ඔබේම මනස නිදහස් කරගැනීමේ මාවතට මඟ පෙන්වයි.

සියලු සත්ත්වයෝ මාරයාගේ බලපෑමෙන් නිදහස් වෙත්වා! ඔබටත් සදාකාලික සාමය සහ සැබෑ සතුට අත්විඳීමට ලැබේවා!

@ආචාර්ය දමෙන්ද පෝරගේ

©️ සතිපට්ඨාන සඟරාව (Satipatthana Magazine)