ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක (AKD) ප්රමුඛ ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව බලයට පත්වී අව්රුද්දක්, මාස කිහිපයක් ගතවන තැන,
ආණ්ඩුව මුහුණ දෙන සැබෑ අර්බුදය දේශපාලනික එකක් නොව, රාජ්ය යාන්ත්රණය අභ්යන්තරයේ පවතින "ගැඹුරු රාජ්යය" (Deep State) විසින් මෙහෙයවන කුමන්ත්රණයක් බව ඩේලි මිරර් පුවත්පතේ ප්රධාන කර්තෘ ජමිලා හුසේන් අවධාරණය කරයි.
ප්රවීණ මාධ්යවේදී ෂිහාර් අනීස් මෙහෙයවන 'Insight' වැඩසටහනට එක්වෙමින් ඇය පෙන්වා දෙන්නේ, ජනපතිවරයාගේ "මධුසමය" (Honeymoon Period) අවසන් වී ඇති බවත්, දැන් එළඹ ඇත්තේ ප්රතිඵල පෙන්විය යුතු තීරණාත්මක හෝරාව බවත්ය.
"ආණ්ඩුව ඇතුළෙන් ආණ්ඩුව කන" මාෆියාව (The Deep State)
සාකච්ඡාවේ වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක කොටස වන්නේ ජමිලා හුසේන් විසින් ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය නිලධාරිවාදය (Bureaucracy) හඳුන්වා දෙන ආකාරයයි. ඇය එය හඳුන්වන්නේ හුදෙක් අකාර්යක්ෂම සේවයක් ලෙස නොව, ආණ්ඩු පෙරළීමට පවා හැකියාව ඇති බලවේගයක් ලෙසයි.
"මේ රටේ ආණ්ඩු වෙනස් වුණාට නිලධාරීන් වෙනස් වෙන්නේ නෑ. ඔවුන් තමයි සැබෑ බලය හොබවන්නේ. අනුර කුමාර දිසානායක ජනාධිපතිතුමාට තියෙන ලොකුම අභියෝගය විපක්ෂය නෙවෙයි; දශක ගණනාවක් තිස්සේ මුල් බැසගෙන ඉන්න, ඕනෑම ආණ්ඩුවක් ඇතුළෙන් කඩාකප්පල් කරන්න පුළුවන් මේ 'Deep State' එකයි. ඔවුන්ට පුළුවන් ෆයිල් හංගන්න, තීරණ ප්රමාද කරන්න සහ ජනාධිපතිවරයාව ජනතාව ඉදිරියේ අපහසුතාවයට පත් කරන්න."
ඇය පෙන්වා දෙන්නේ ජනාධිපතිවරයාට මෙම නිලධාරි මාෆියාව පාලනය කිරීමට නොහැකි වුවහොත්, පද්ධති වෙනසක් (System Change) යන්න සිහිනයක් පමණක් වනු ඇති බවයි.
මධුසමය අවසන්: ජනතාවට දැන් ඕනෑ ප්රතිඵල
ෂිහාර් අනීස් විසින් මතු කරන ලද ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් ජමිලා පවසන්නේ, මැතිවරණ ජයග්රහණයේ උණුසුම දැන් මැකී යමින් පවතින බවයි.
"ආණ්ඩුවේ 'හනිමූන් පීරියඩ්' (Honeymoon Period) එක දැන් ඉවරයි. මිනිස්සු ඡන්දය දුන්නේ වෙනසක් බලාගෙන. පෝලිම් නැති වුණාට විතරක් මදි, බඩු මිල, ජීවන වියදම සහ රටේ ආර්ථික දිශානතිය ගැන මිනිස්සු ප්රශ්න කරන්න පටන් අරන්. දැන් ජනාධිපතිවරයාට සිද්ධ වෙනවා ජනප්රිය කතා නවත්තලා, පොළොවේ යථාර්ථයට මුහුණ දීලා දැඩි තීරණ ගන්න."
සංචාරක කර්මාන්තයේ බිඳ වැටීම සහ පරිපාලන දුර්වලතා
වීඩියෝව තුළ ඇය සංචාරක කර්මාන්තය ආශ්රිතව මතු වූ අර්බුද (වීඩියෝවේ සඳහන් 'Ditto' disaster වැනි කරුණු) දැඩි ලෙස විවේචනය කරයි. මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික දෝෂයක් නොව පරිපාලනමය නොහැකියාවක් බව ඇය පෙන්වා දෙයි.
"සංචාරක කර්මාන්තය තමයි අපේ ගැලවුම්කරුවා. නමුත් වීසා අර්බුදය වැනි සිදුවීම් හරහා අපි ලෝකයට දුන්නේ මොන වගේ පණිවිඩයක්ද? මේවා අහම්බෙන් සිදුවන දේවල් නෙවෙයි. මේවා පාලනය කරන්න බැරි නම්, ආණ්ඩුවේ කළමනාකරණ හැකියාව ගැන බරපතල ප්රශ්න මතු වෙනවා. මේ බිඳ වැටීම් ආණ්ඩුවේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය (Turning point) වෙන්න පුළුවන් - හැබැයි ඒ නරක අතට."
බුද්ධි ගලනය සහ රටේ අනාගතය
රටේ උගත් තරුණ පරපුර රට හැර යාම (Brain Drain) ගැන ඇය ඉතා සංවේදී අදහසක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙය හුදෙක් ආර්ථික ප්රශ්නයක් පමණක් නොව රටේ අනාගතය අහිමි වීමක් ලෙස ඇය දකියි.
"අපේ රටේ හොඳම මොළ ටික රට දාලා යනවා. වෛද්යවරු, ඉංජිනේරුවෝ, තරුණ වෘත්තිකයෝ යනවා. මේක නවත්තන්න ආණ්ඩුවට තියෙන ප්ලෑන් එක මොකක්ද? මේක නවත්තන්න බැරි වුණොත් අවුරුදු කිහිපයකින් ලංකාව නායකත්වය දෙන්න කෙනෙක් නැති මහලු මඩමක් බවට පත් වෙන්න පුළුවන්."
භූ-දේශපාලනික අභියෝග: ට්රම්ප්, ඉන්දියාව සහ චීනය
ජාත්යන්තර දේශපාලනය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ෂිහාර් අනීස් සහ ජමිලා හුසේන් සාකච්ඡා කරන්නේ, ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ බලපෑම සහ ඉන්දු-චීන බල අරගලය මැද ශ්රී ලංකාවේ ස්ථාවරය ගැනය.
"ට්රම්ප්ගේ ප්රතිපත්ති අවිනිශ්චිතයි (Uncertain). ඉන්දියාව සහ චීනය තමන්ගේ ඇජෙන්ඩා එකේ වැඩ කරන්නේ. අපි තව කොච්චර කල්ද ණය ඉල්ල ඉල්ල අනුන්ගේ දොරවල් ගානේ යන්නේ?
අපිට ඕනෑ කොන්දක් තියෙන නායකයෙක්. 'අපිට ණය එපා, අපි අපේ ඉරණම විසඳගන්නම්' කියලා කියන්න පුළුවන් කොන්දක් (Backbone) තියෙන විදේශ ප්රතිපත්තියක් අපිට අවශ්යයි."
AKD ට පද්ධතිය දිනන්න පුළුවන්ද?
මෙම සාකච්ඡාව අවසන් වන්නේ ප්රබල ප්රශ්නාර්ථයකිනි. අනුර කුමාර දිසානායක ජනාධිපතිවරයාට අවංක චේතනාවක් තිබුණද, දශක ගණනාවක් තිස්සේ දූෂණයෙන් සහ අකාර්යක්ෂමතාවයෙන් කුණු වී ගිය රාජ්ය යන්ත්රය (The System) සුද්ධ කිරීමට ඔහුට ශක්තියක් තිබේද? ජමිලා හුසේන් පවසන පරිදි, එය ලෙහෙසි පහසු කටයුත්තක් නොවනු ඇත. ඒ සඳහා ජනප්රිය තීරණවලින් ඔබ්බට ගිය, දේශපාලනිකව අවාසිදායක වුවද රටට හිතකර තීරණ ගැනීමේ ධෛර්යය නායකයාට තිබිය යුතුය.
(සටහන - සමාරා)
