ලෝක සිතියම යළි ඇඳීමට උත්සාහ කරන නායකයෙකු ලෙස ප්රකට ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, සිය දෙවන ධුර කාලය තුළදී
යළිත් වරක් ජාත්යන්තර අවධානය තමා වෙත නතු කරගෙන ඇත. මෙවර ඔහුගේ අවධානය යොමුව ඇත්තේ හුදෙක් වෙළඳ යුද්ධ දෙසට පමණක් නොව, ලෝකයේ අතිශය වැදගත් උපායමාර්ගික දූපත් දෙසටය.
ග්රීන්ලන්තය මිලදී ගැනීමේ පැරණි සිහිනය යළිත් කරළියට එන්නේ, බ්රිතාන්යය විසින් දියාගෝ ගාර්ෂියා දූපත් සමූහය සම්බන්ධයෙන් ගත් තීරණය දැඩි විවේචනයට ලක් කරමිනි.
1. දියාගෝ ගාර්ෂියා: බටහිර බලයේ ‘නොගිලෙන නෞකාව’
ඉන්දියන් සාගරයේ හදවත බඳු දියාගෝ ගාර්ෂියා දූපත ඇමරිකාවට හුදෙක් හමුදා කඳවුරක් පමණක් නොවේ. එය මැදපෙරදිග, අප්රිකාව සහ දකුණු ආසියාව පාලනය කළ හැකි "නොගිලෙන ගුවන් යානා ප්රවාහන නෞකාවකි."
2024 වසරේදී බ්රිතාන්ය කම්කරු පක්ෂ රජය විසින් චාගොස් දූපත් සමූහයේ ස්වෛරීභාවය මුරුසියට පැවරීමට එකඟ වීම ට්රම්ප් දකින්නේ බටහිර බලය ස්වේච්ඡාවෙන් අත්හැරීමක් ලෙසයි. ට්රම්ප්ගේ තර්කය වන්නේ, මුරුසිය චීනය සමඟ පවතින සමීප ආර්ථික සබඳතා හමුවේ, අනාගතයේදී මෙම දූපත් වල ආරක්ෂාව තර්ජනයට ලක්විය හැකි බවයි. මෙය ඇමරිකානු ජාතික ආරක්ෂාවට එල්ල වන "පරම දුර්වලතාවයක්" ලෙස ඔහු හඳුන්වයි.
2. ග්රීන්ලන්තය සහ ආක්ටික් බල අරගලය
දියාගෝ ගාර්ෂියා හි ‘පාවාදීම’ උපුටා දක්වමින් ට්රම්ප් යළිත් ග්රීන්ලන්තය දෙසට හැරීම පිටුපස දැවැන්ත ආර්ථික සහ ආරක්ෂක හේතු පවතී:
- සම්පත් අත්පත් කරගැනීම: ග්රීන්ලන්තය සතු යෝධ ඛනිජ සම්පත් සහ ස්වභාවික වායු නිධි අනාගත ලෝක ආර්ථිකයට තීරණාත්මක වේ.
- චීන සහ රුසියානු ව්යාප්තිය: රුසියාව ආක්ටික් කලාපයේ සිය මිලිටරි බලය වැඩිකරද්දී සහ චීනය "ධ්රැවීය පටිය සහ මාවත" (Polar Silk Road) හරහා ප්රවේශ වීමට උත්සාහ කරද්දී, ග්රීන්ලන්තය ඇමරිකාව සතු කරගැනීම ආරක්ෂක පවුරක් වනු ඇත.
3. ඉන්දියාවේ සහ චීනයේ භූමිකාව
ඉන්දියන් සාගරය තුළ ට්රම්ප්ගේ මෙම නව ස්ථාවරය ඉන්දියාවට පටලැවිලි සහගත තත්ත්වයක් නිර්මාණය කරයි.
- ඉන්දියාවේ සහය: ඉන්දියාව දිගින් දිගටම මුරුසියේ ස්වෛරීභාවයට සහය දුන් අතර, අගලෙගා දූපතේ සිය හමුදා පහසුකම් ස්ථාපිත කළේය.
- චීන තර්ජනය: නමුත් ට්රම්ප් පවසන පරිදි චීනය මුරුසිය හරහා ඉන්දියන් සාගරයේ ස්ථාවර වුවහොත්, එය ඉන්දියාවට මෙන්ම ඇමරිකාවට ද දැඩි හිසරදයක් වනු ඇත.
4. ශ්රී ලංකාවට මෙහි බලපෑම කුමක්ද?
දියාගෝ ගාර්ෂියා දූපත පිහිටා ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවට ඉතා ආසන්නයෙනි. ඉන්දියන් සාගරය තුළ ඇමරිකාව වඩාත් ආක්රමණශීලී විදේශ ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන්නේ නම්:
- කලාපීය මිලිටරිකරණය තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇත.
- චීනය සහ ඇමරිකාව අතර මැදිවී සිටින ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට සිය "නොබැඳි" ප්රතිපත්තිය පවත්වාගෙන යාම දැඩි අභියෝගයක් වනු ඇත.
- නාවික ආරක්ෂාව සහ සාගර සම්පත් සම්බන්ධයෙන් නව නීතිමය රාමු ඇතිවීමට ඉඩ ඇත.
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ "දූපත් උපායමාර්ගය" හුදෙක් මැතිවරණ ප්රකාශයක් නොවන බව පෙනී යයි. එය ලෝක බල තුලනය වෙනස් කරන නව භූ-දේශපාලනික ප්රවණතාවයක ආරම්භයකි. දියාගෝ ගාර්ෂියා පාලනය අහිමි වීමේ බිය සහ ග්රීන්ලන්තය අත්පත් කරගැනීමේ ආශාව හරහා ඔහු උත්සාහ කරන්නේ 21 වන සියවසේ "ඇමරිකානු අධිරාජ්යය" යළි ස්ථාපිත කිරීමටයි.
