දශක කිහිපයක සිට ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන හා බලශක්ති ක්ෂේත්රය පිළිබඳ විද්යාත්මක හා තාර්කික විශ්ලේෂණ ඉදිරිපත් කරන අශෝක අබේගුණවර්ධන යනු ප්රමුඛ පෙළේ උපායමාර්ගිකයෙකි.
2024 ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු මෙරට දේශපාලන බල ව්යුහය තුළ ඇති වූ මූලික වෙනස සහ ජාතික ජන බලවේගය (NPP) ලබාගත් ජයග්රහණය හුදු ආණ්ඩු මාරුවක් නොව, "පද්ධතිමය වෙනසක" (System Change) ආරම්භය ලෙස ඔහු හඳුනා ගනී. මෙම ලිපිය මගින් ඔහුගේ නිරීක්ෂණ සහ වත්මන් ආර්ථික-දේශපාලන දත්ත සංසන්දනය කරමින් ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ.
ශ්රී ලංකාව මේ වන විට පසුවන්නේ සිය දේශපාලන ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක මෙන්ම සංවේදී කඩඉමකය. වසර 76ක් පුරා පැවති සාම්ප්රදායික දේශපාලන රටාව බිඳවැටී, නව ජනවරමක් සහිත පාලනයක් ස්ථාපිත වී ඇත. මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව දේශපාලන විශ්ලේෂක අශෝක අබේගුණවර්ධන දක්වන අදහස් තුළින් වත්මන් දේශපාලනයේ ස්වභාවය පිළිබඳ පැහැදිලි චිත්රයක් මතු වේ.
1. සාම්ප්රදායික පක්ෂ දේශපාලනයේ බිඳවැටීම
අශෝක අබේගුණවර්ධනගේ විශ්ලේෂණයට අනුව, මෙවර ජනවරම විසින් පසෙකට තල්ලු කර ඇත්තේ හුදු දේශපාලන පක්ෂ කිහිපයක් පමණක් නොව, එම පක්ෂ නියෝජනය කළ "ප්රභූ දේශපාලන සංස්කෘතියයි".
- පවුල් දේශපාලනය ප්රතික්ෂේප වීම: දශක ගණනාවක් රට පාලනය කළ ප්රධාන පෙළේ පවුල් කිහිපයක ආධිපත්යය අවසන් වීම මෙම වෙනසේ ප්රධාන ලක්ෂණයකි.
- ගනුදෙනු මත පදනම් වූ දේශපාලනය (Clientelism): රැකියා දීම, බලපත්ර දීම වැනි පුද්ගලික ලාභ ප්රයෝජන මත ඡන්දය ලබා ගැනීමේ ක්රමය වෙනුවට "ප්රතිපත්ති සහ පිරිසිදු පාලනයක්" වෙනුවෙන් ජනතාව පෙළ ගැසී ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
2. ආර්ථික අභියෝගය සහ IMF වැඩසටහන
ඕනෑම දේශපාලන වෙනසක පැවැත්ම තීරණය වන්නේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය මතය. අශෝක අවධාරණය කරන පරිදි, වත්මන් රජයට ඇති ප්රධානතම අභියෝගය වන්නේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සමඟ ඇති කරගෙන ඇති එකඟතා සහ ජනතාවට ලබා දී ඇති පොරොන්දු අතර සමබරතාවයක් පවත්වා ගැනීමයි.
- ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය: ශ්රී ලංකාව බංකොලොත්භාවයෙන් මිදීම සඳහා ජාත්යන්තර ණය හිමියන් සමඟ එළඹ ඇති එකඟතා ඉදිරියට ගෙන යාම අනිවාර්ය වේ.
- බදු ප්රතිසංස්කරණ: වැට් (VAT) බද්ද සහ ආදායම් බදු සම්බන්ධයෙන් ජනතාවට සහනයක් ලබා දෙමින්ම, රාජ්ය ආදායම ඉලක්කගත මට්ටමක පවත්වා ගැනීමේ දුෂ්කර කාර්යයට රජය මුහුණ දී සිටියි.
3. රාජ්ය පාලනය විද්යාත්මක පදනමකට යොමු කිරීම
අශෝක අබේගුණවර්ධන නිරන්තරයෙන් පෙනී සිටින්නේ "විද්යාත්මක පාලන තන්ත්රයක්" (Scientific Governance) වෙනුවෙනි. වත්මන් රජය අමාත්යාංශ විෂය පථයන් වෙන් කිරීමේදී සහ ආයතන සඳහා නිලධාරීන් පත් කිරීමේදී අනුගමනය කරන යම් යම් පියවරයන් ඔහු ධනාත්මකව දකී.
- අමාත්යාංශ විද්යාත්මකව බෙදීම: මීට පෙර පැවති දේශපාලන වාසි තකා අමාත්යාංශ කැබලි කිරීම වෙනුවට, තාර්කික පදනමක් මත විෂය පථයන් වෙන් කිරීමේ වැදගත්කම ඔහු පෙන්වා දෙයි.
- දූෂණය පිටුදැකීම: පද්ධතිමය වෙනසක මූලිකම පදනම වන්නේ දූෂණය සහ නාස්තිය අවම කිරීමයි. මෙය හුදු සටන් පාඨයකින් ඔබ්බට ගිය ආයතනික ප්රතිසංස්කරණයක් විය යුතු බව ඔහුගේ අදහසයි.
අතිරේක තොරතුරු සහ මූලාශ්රමය පෝෂණය
|
අංශය |
වත්මන් තත්ත්වය / දත්ත |
මූලාශ්රය |
|
උද්ධමනය |
2024 අගභාගය වන විට තනි ඉලක්කමක මට්ටමක පවතී. |
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව |
|
IMF සහයෝගිතාව |
තුන්වන සමාලෝචනය සාර්ථකව නිම කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු වී ඇත. |
IMF නිල ප්රකාශන |
|
විදේශ සංචිත |
ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6 ඉක්මවූ වර්ධනයක් (2024 දත්ත). |
මහ බැංකු වාර්තා |
|
බලශක්ති ප්රතිසංස්කරණ |
පුනර්ජනනීය බලශක්ති ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා නව පනත් කෙටුම්පත්. |
විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්යාංශය |
විශ්ලේෂණාත්මක සටහන:
අශෝක අබේගුණවර්ධන ගේ අදහස් අනුව, වත්මන් පාලනයට ඇති ලොකුම අනතුර වන්නේ ජනතාවගේ "අධික අපේක්ෂාවන්" (High Expectations) ය. ආර්ථිකය කඩා වැටී ඇති මොහොතක, ක්ෂණික සහන ලබා දීමට යාමෙන් මැක්රෝ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය (Macroeconomic stability) බිඳ වැටීමේ අවදානමක් පවතින බව බුද්ධිමය අවධානයට ලක්විය යුතුය.
අශෝක අබේගුණවර්ධන ගේ විශ්ලේෂණයට අනුව ශ්රී ලංකාව ගමන් කරමින් සිටින්නේ නව පරීක්ෂණාත්මක මාවතකය. මෙය සාර්ථක වීමට නම් රජයේ විනිවිදභාවය මෙන්ම ජනතාවගේ ඉවසීම සහ අවබෝධය ද අත්යවශ්ය වේ.
පද්ධතිමය වෙනසක් යනු එක් රැයකින් සිදුවන්නක් නොව, දීර්ඝකාලීන ප්රතිපත්තිමය ක්රියාවලියක ප්රතිඵලයකි.
